پرسشنامه استاندارد احساس امنیت دلاور 1384

مشخصات پرسشنامه استاندارد احساس امنیت

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه استاندارد احساس امنیت

تعریف مفهومی

احساس امنیت به عنوان یک سازه روانشناختی و اجتماعی چندبعدی تعریف می‌شود که به ادراک ذهنی فرد از فقدان تهدید، خطر و آسیب‌پذیری در ابعاد مختلف زندگی از جمله امنیت اقتصادی فردی، امنیت جانی، امنیت نوامیس، امنیت اجتماعی و امنیت اقتصاد عمومی اطلاق می‌گردد و تحت تأثیر عواملی نظیر تجارب گذشته، شرایط محیطی، سرمایه اجتماعی و عملکرد نهادهای نظارتی و حمایتی قرار دارد که نقش اساسی در سلامت روان، کیفیت زندگی و مشارکت اجتماعی افراد ایفا می‌کند (دلاور، ۱۳۸۴).

تعریف عملیاتی

احساس امنیت نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۱۲۲ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در پنج مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه احساس امنیت اقتصاد فردی (ادراک فرد از میزان امنیت اموال و دارایی‌های شخصی در موقعیت‌های مختلف) با ۳۱ گویه: سوالات ۱ تا ۳۱

• مؤلفه احساس امنیت جانی (ادراک فرد از میزان امنیت جان و سلامت جسمانی در موقعیت‌ها و مکان‌های مختلف) با ۲۶ گویه: سوالات ۳۲ تا ۵۷

• مؤلفه احساس امنیت نوامیس (ادراک فرد از میزان امنیت اعضای خانواده و ناموس در موقعیت‌ها و مکان‌های مختلف) با ۲۵ گویه: سوالات ۵۸ تا ۸۲

• مؤلفه احساس امنیت اجتماعی (ادراک فرد از میزان نگرانی جامعه نسبت به گسترش آسیب‌ها و ناهنجاری‌های اجتماعی) با ۳۰ گویه: سوالات ۸۳ تا ۱۱۲

• مؤلفه احساس امنیت اقتصاد عمومی (ادراک فرد از میزان امنیت در مبادلات مالی، سپرده‌گذاری و معاملات اقتصادی عمومی) با ۱۰ گویه: سوالات ۱۱۳ تا ۱۲۲

روایی و پایایی پرسشنامه استاندارد احساس امنیت

روایی:

در حوزه پژوهش‌های روانشناسی اجتماعی و مطالعات امنیت، روایی محتوا به این مفهوم است که ابزار اندازه‌گیری تا چه میزان توانسته است تمامی ابعاد و مؤلفه‌های سازه مورد نظر را به‌طور جامع و دقیق پوشش دهد و سؤالات آن از نظر متخصصان، از ارتباط، شفافیت و تناسب مفهومی مناسبی با صفت مورد سنجش برخوردار هستند (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). یوسفی و همکاران (۱۳۸۶) در پژوهشی که با هدف بررسی ویژگی‌های روانسنجی این مقیاس بر روی جامعه شهروندان ایرانی انجام دادند، برای تعیین اعتبار محتوا از نظرات روانشناسان، جامعه‌شناسان و متخصصان حوزه امنیت اجتماعی بهره گرفتند که نمره روایی ۰.۸۷ محاسبه گردید. با توجه به اینکه این مقدار بالاتر از معیار قابل قبول ۰.۷ است، می‌توان نتیجه گرفت که پرسشنامه استاندارد احساس امنیت دلاور از روایی محتوایی مطلوبی در بافت فرهنگی ایران برخوردار بوده و برای استفاده در تحقیقات علمی، طرح‌های توسعه اجتماعی و ارزیابی‌های امنیتی از اعتبار مناسبی برخوردار است.

پایایی:

در علوم رفتاری و پژوهش‌های اجتماعی، پایایی معرف میزان دقت، ثبات و همسانی درونی یک ابزار است که نشان می‌دهد نتایج حاصل از پرسشنامه در اجراهای مکرر تا چه حد تکرارپذیر و عاری از خطاهای تصادفی می‌باشند (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). دلاور (۱۳۸۴) در پژوهش هنجاریابی این پرسشنامه بر روی جامعه جمعیت عمومی شهرهای بزرگ ایران، ضریب آلفای کرونباخ کل پرسشنامه را معادل ۰.۹۴ گزارش کرد که نشان‌دهنده همسانی درونی بسیار بالای این ابزار است. با عنایت به اینکه مقدار محاسبه شده به‌طور قابل‌توجهی از آستانه ۰.۷ فراتر رفته است، پایایی و قابلیت اعتماد بالای این ابزار در سنجش احساس امنیت در ایران مورد تأیید قرار گرفته و استفاده از آن در پژوهش‌های روانشناسی اجتماعی، مطالعات امنیتی و طرح‌های توسعه اجتماعی توصیه می‌شود.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه