پرسشنامه استاندارد جو سازمان هالپین و کرافت 1963

مشخصات پرسشنامه استاندارد جو سازمانی

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه استاندارد جو سازمانی

تعریف مفهومی

جو سازمانی به عنوان یک سازه چندبعدی در حوزه رفتار سازمانی تعریف می‌شود که بیانگر ادراکات مشترک اعضای سازمان از محیط کاری، روابط متقابل، ساختارهای رسمی و غیررسمی و کیفیت تعاملات درون سازمانی است. این مفهوم شامل ابعاد مختلفی همچون رفتار مشمول، رفتار ناکام، رفتار صمیمی، رفتار حمایتی و رفتار دستوری می‌باشد که در مجموع فضای روانی و اجتماعی حاکم بر سازمان را ترسیم می‌کنند (هالپین و کرافت، ۱۹۶۳).

تعریف عملیاتی

جو سازمانی نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۳۴ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در پنج مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه رفتار مشمول (محوریت حمایت متقابل، همکاری و روحیه گروهی در بین معلمان) با ۶ گویه: سوالات ۱، ۲، ۳، ۹، ۱۱، ۱۵

• مؤلفه رفتار ناکام (محوریت موانع، فشارها و عوامل بازدارنده در محیط کار معلمان) با ۶ گویه: سوالات ۴، ۵، ۸، ۱۲، ۱۷، ۱۸

• مؤلفه رفتار صمیمی (محوریت روابط دوستانه، صمیمیت و تعاملات اجتماعی بین معلمان) با ۶ گویه: سوالات ۶، ۷، ۱۰، ۱۳، ۱۴، ۱۶

• مؤلفه رفتار حمایتی (محوریت حمایت، تشویق و توجه مدیر به نیازهای معلمان) با ۸ گویه: سوالات ۱۹، ۲۰، ۲۱، ۲۲، ۲۳، ۲۴، ۲۵، ۲۶

• مؤلفه رفتار دستوری (محوریت کنترل، مقررات سختگیرانه و دستورات مستقیم مدیر) با ۸ گویه: سوالات ۲۷، ۲۸، ۲۹، ۳۰، ۳۱، ۳۲، ۳۳، ۳۴

روایی و پایایی پرسشنامه استاندارد جو سازمانی

روایی:

منظور از اعتبار ابزار در اینجا، میزان توانایی پرسشنامه در سنجش دقیق و همه‌جانبه جو سازمانی و ابعاد پنج‌گانه آن است که نشان می‌دهد گویه‌ها تا چه اندازه می‌توانند فضای روانی و اجتماعی حاکم بر سازمان را به درستی منعکس کنند (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). پژوهشگران داخلی متعددی از جمله صالحی (۱۳۸۵) در مطالعه خود برای تعیین اعتبار این پرسشنامه از روش روایی محتوایی استفاده کردند و با بهره‌گیری از نظرات متخصصان مدیریت آموزشی و روانشناسی، نمره روایی ۰.۸۶ را گزارش نمودند. با توجه به اینکه این مقدار بالاتر از ۰.۷ است، روایی محتوایی پرسشنامه جو سازمانی هالپین و کرافت در جامعه ایرانی مورد تأیید قرار گرفته و کاربرد آن در پژوهش‌های آموزشی و مدیریتی مناسب است.

پایایی:

ثبات، دقت و قابلیت اتکای نتایج حاصل از پرسشنامه جو سازمانی در شرایط مختلف، بیانگر پایایی آن است که نشان می‌دهد این ابزار تا چه اندازه می‌تواند پاسخ‌های پایدار و قابل اعتمادی را در دفعات مختلف اندازه‌گیری ارائه دهد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). صالحی (۱۳۸۵) برای محاسبه پایایی این پرسشنامه از روش ضریب آلفای کرونباخ استفاده کرد و ضریب پایایی ۰.۸۷ را به دست آورد. این مقدار که به طور قابل توجهی از ۰.۷ بالاتر است، حاکی از پایایی بسیار مطلوب پرسشنامه بوده و نشان می‌دهد که این ابزار برای استفاده در تحقیقات علمی و ارزیابی‌های سازمانی از اعتماد بالایی برخوردار است.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه