پرسشنامه استاندارد مسئولیت پذیری هاریسون گاف 1987

مشخصات پرسشنامه مسئولیت پذیری

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه مسئولیت پذیری

تعریف مفهومی

مسئولیت‌پذیری به عنوان یک سازه روانشناختی و اجتماعی چندبعدی تعریف می‌شود که به تعهد، پایبندی و پاسخگویی فرد در قبال وظایف، تعهدات و نقش‌های خود در عرصه‌های مختلف زندگی از جمله مسئولیت‌های اجتماعی، اخلاقی، تحصیلی، شغلی و شهروندی اطلاق می‌گردد و شامل ابعاد مختلفی از جمله وجدان کاری، التزام به قوانین، مشارکت اجتماعی، احساس تعهد نسبت به دیگران و پاسخگویی در قبال اعمال خود است که ریشه در ارزش‌های اخلاقی، تربیت خانوادگی و هنجارهای فرهنگی دارد (هاریسون گاف، ۱۹۸۷).

تعریف عملیاتی

مسئولیت‌پذیری نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۴۲ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این پرسشنامه فاقد مولفه‌های جداگانه است و نمره کل نشان‌دهنده سطح مسئولیت‌پذیری فرد می‌باشد. هر گویه به صورت مستقل به جنبه‌ای از مسئولیت‌پذیری شامل التزام به قوانین و مقررات، مشارکت در امور اجتماعی، پاسخگویی به وظایف محوله، احترام به حقوق دیگران، رعایت اخلاقیات و تعهد شهروندی می‌پردازد و نمره کل از مجموع امتیازات تمام گویه‌ها محاسبه می‌شود.

• پرسشنامه فاقد مولفه می‌باشد و نمره کل نشان‌دهنده سطح مسئولیت‌پذیری است.

روایی و پایایی پرسشنامه مسئولیت پذیری

روایی:

به منظور اطمینان از اینکه ابزار اندازه‌گیری بتواند سازه مورد نظر را با دقت بالا بسنجد، مفهوم روایی مورد بررسی قرار گرفته است. روایی به این معناست که ابزار اندازه‌گیری تا چه میزان می‌تواند صفت یا ویژگی مورد نظر را به طور دقیق و بدون خطا اندازه‌گیری کند و از محتوای متناسب با آن سازه برخوردار باشد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). رضایی و همکاران (۱۳۹۵) در پژوهش خود که بر روی دانشجویان ایرانی انجام دادند، برای بررسی روایی پرسشنامه مسئولیت‌پذیری از روش روایی محتوا استفاده کردند و نمره روایی ۰.۸۴ به دست آمد. با توجه به اینکه این مقدار بیشتر از ۰.۷ است، روایی محتوایی پرسشنامه مسئولیت‌پذیری هاریسون گاف برای استفاده در جامعه ایرانی مورد تایید قرار می‌گیرد و نشان می‌دهد که گویه‌های پرسشنامه از توانایی لازم برای سنجش ابعاد مختلف مسئولیت‌پذیری برخوردار هستند.

پایایی:

پایایی یک ابزار اندازه‌گیری بیانگر میزان دقت، ثبات و قابلیت اعتماد نتایج حاصل از آن در دفعات مختلف اجرا و در شرایط مشابه است و نشان می‌دهد که ابزار مورد نظر تا چه اندازه می‌تواند نتایج قابل اتکا و پایدار را ارائه دهد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). کریمی و همکاران (۱۳۹۷) در مطالعه‌ای که با هدف بررسی ویژگی‌های روانسنجی پرسشنامه مسئولیت‌پذیری بر روی دانشجویان ایرانی انجام دادند، برای تعیین پایایی از ضریب آلفای کرونباخ استفاده کردند و مقدار آن را ۰.۸۶ گزارش نمودند. با توجه به اینکه این مقدار بیشتر از ۰.۷ است، پایایی پرسشنامه مورد تایید قرار می‌گیرد و نشان می‌دهد که این ابزار از همسانی درونی مطلوبی برخوردار بوده و می‌توان در پژوهش‌های مختلف بر روی نتایج آن اعتماد کرد.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه