پرسشنامه مسئولیت نگرش ها سالکووسکيس و همکاران (2000)

مشخصات پرسشنامه مسئولیت نگرشها

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه مسئولیت نگرشها

تعریف مفهومی

مسئولیت‌پذیری نگرش‌ها به عنوان یک سازه روانشناختی و شناختی تک‌بعدی تعریف می‌شود که به مجموعه باورها، ارزیابی‌ها و قضاوت‌های فرد در مورد میزان مسئولیت خود در قبال وقایع، پیامدها و آسیب‌های احتمالی که ممکن است به خود یا دیگران وارد شود، اطلاق می‌گردد. این سازه شامل احساس وظیفه‌شناسی افراطی، نگرانی مفرط درباره پیامدهای اعمال، و باور به لزوم جلوگیری از هر گونه خطر یا آسیب حتی در مواردی که احتمال وقوع آن بسیار پایین است، می‌شود و ریشه در باورهای شناختی فرد درباره کنترل، خطر و مسئولیت اخلاقی دارد (سالکووسکیس و همکاران، ۲۰۰۰).

تعریف عملیاتی

مسئولیت نگرشها نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۲۶ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این مقیاس تک‌مؤلفه‌ای است و تمامی گویه‌ها (۱ تا ۲۶) یک سازه واحد را می‌سنجند.

• مؤلفه مسئولیت نگرش‌ها (محوریت باورها و نگرش‌های فرد درباره مسئولیت‌پذیری در قبال پیامدها و آسیب‌های احتمالی) با ۲۶ گویه: سوالات ۱ تا ۲۶

روایی و پایایی پرسشنامه مسئولیت نگرشها

روایی:

یکی از معیارهای کلیدی برای اطمینان از این که یک پرسشنامه به طور دقیق سازه مورد نظر را اندازه‌گیری می‌کند، روایی آن است که نشان می‌دهد محتوای ابزار تا چه میزان با مفهوم نظری هدف همخوانی داشته و از گزند سوگیری‌ها و خطاهای اندازه‌گیری مصون است (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). در مطالعه‌ای که توسط هاشمی و همکاران (۱۳۹۷) با هدف اعتباریابی نسخه فارسی پرسشنامه مسئولیت نگرش‌ها در جمعیت ایرانی انجام شد، روایی محتوایی این ابزار با استفاده از نظر متخصصان روان‌شناسی بالینی و روان‌پزشکی مورد ارزیابی قرار گرفت و شاخص روایی محتوایی (CVI) برابر با ۰.۹۰ به دست آمد. با توجه به اینکه این مقدار به طور قابل توجهی فراتر از معیار استاندارد ۰.۷۰ است، می‌توان نتیجه گرفت که گویه‌های این مقیاس از محتوای مناسب، مرتبط و جامعی برای سنجش باورهای مسئولیت‌پذیری برخوردار بوده و کاربرد آن در پژوهش‌های بالینی و روان‌شناختی معتبر است.

پایایی:

اعتمادپذیری یا پایایی یک پرسشنامه، به میزان ثبات، دقت و هماهنگی نتایجی اشاره دارد که ابزار در شرایط یکسان و در زمان‌های مختلف از خود نشان می‌دهد و نشان می‌دهد که نتایج تا چه میزان عاری از خطاهای تصادفی و قابل اتکا هستند (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). در پژوهش رضایی و همکاران (۱۳۹۹) که با هدف بررسی ویژگی‌های روانسنجی پرسشنامه مسئولیت نگرش‌ها در بیماران مبتلا به اختلال وسواس فکری-عملی انجام شد، ضریب آلفای کرونباخ برای کل پرسشنامه برابر با ۰.۹۳ گزارش گردید که نشان‌دهنده همسانی درونی بسیار عالی و مطلوب گویه‌ها با یکدیگر است. با توجه به اینکه این مقدار به مراتب از حد آستانه ۰.۷۰ بالاتر است، پایایی پرسشنامه مسئولیت نگرش‌ها برای استفاده در پژوهش‌های روانشناسی بالینی، روان‌پزشکی و علوم شناختی مورد تأیید قرار می‌گیرد و می‌توان با اطمینان از آن بهره برد.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه مسئولیت نگرشها