پرسشنامه استاندارد موانع بکارگیری مدیریت زنجیره تامین سبز

مشخصات پرسشنامه استاندارد موانع بکارگیری مدیریت زنجیره تامین سبز

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه استاندارد موانع بکارگیری مدیریت زنجیره تامین سبز

تعریف مفهومی

موانع بکارگیری مدیریت زنجیره تامین سبز به عنوان یک سازه چندبعدی در حوزه مدیریت محیط زیست و زنجیره تامین تعریف می‌شود که به مجموعه عواملی اشاره دارد که فرآیند اجرا، توسعه و ترویج رویکردهای دوستدار محیط زیست در زنجیره تامین را با چالش و محدودیت مواجه می‌سازد و شامل ابعاد مختلفی از جمله عدم آگاهی تأمین کنندگان، محیط رقابتی بازار، دشواری عملی کردن گرایش‌های زیست محیطی، نبود حمایت‌های دولتی، فقدان نیروی کار ماهر، محدودیت‌های مالی، فقدان مشارکت و عدم آگاهی مدیریت عالی می‌باشد که می‌تواند بر عملکرد زیست محیطی سازمان‌ها، مزیت رقابتی و پایداری کسب‌وکار تأثیرگذار باشد (دیا و همکاران، ۲۰۱۴).

تعریف عملیاتی

موانع بکارگیری مدیریت زنجیره تامین سبز نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۴۵ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در پانزده مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه عدم آگاهی تأمین کنندگان در مورد مسائل زیست محیطی (محوریت ناآگاهی تأمین کنندگان از مسائل زیست‌محیطی) با ۳ گویه: سوالات ۱، ۲، ۳

• مؤلفه محیط رقابتی بازار و عدم اطمینان (محوریت چالش‌های رقابتی و عدم قطعیت در بازار) با ۳ گویه: سوالات ۴، ۵، ۶

• مؤلفه دشوار بودن عملی کردن گرایش های زیست محیطی مثبت (محوریت مشکلات اجرایی کردن رویکردهای زیست‌محیطی) با ۳ گویه: سوالات ۷، ۸، ۹

• مؤلفه نبود حمایت های دولتی (محوریت فقدان پشتیبانی و حمایت دولت از طرح‌های زیست‌محیطی) با ۳ گویه: سوالات ۱۰، ۱۱، ۱۲

• مؤلفه فقدان نیروی کار ماهر در سازمان ها (محوریت کمبود نیروی انسانی متخصص در حوزه محیط زیست) با ۳ گویه: سوالات ۱۳، ۱۴، ۱۵

• مؤلفه ترس از تبدیل سیستم موجود به سیستم جدید (محوریت مقاومت در برابر تغییرات سیستمی) با ۳ گویه: سوالات ۱۶، ۱۷، ۱۸

• مؤلفه محدودیت های مالی (محوریت مشکلات مالی و هزینه‌های بالای اجرای طرح‌های سبز) با ۴ گویه: سوالات ۱۹، ۲۰، ۲۱، ۲۲

• مؤلفه فقدان مشارکت با تأمین کنندگان در مورد مسائل زیست محیطی (محوریت عدم همکاری با تأمین‌کنندگان در حوزه محیط زیست) با ۳ گویه: سوالات ۲۳، ۲۴، ۲۵

• مؤلفه فقدان انعطاف پذیری سیستم موجود برای تغییر به سیستم جدید (محوریت سفتی و عدم انعطاف سیستم‌های فعلی) با ۳ گویه: سوالات ۲۶، ۲۷، ۲۸

• مؤلفه پیچیده بودن طراحی محصول به منظور کاهش مصرف منابع انرژی (محوریت پیچیدگی‌های طراحی محصولات سبز) با ۳ گویه: سوالات ۲۹، ۳۰، ۳۱

• مؤلفه مشارکت کمتر در کنفرانس ها و سمینارهای مربوط به محیط زیست (محوریت عدم حضور در رویدادهای علمی زیست‌محیطی) با ۳ گویه: سوالات ۳۲، ۳۳، ۳۴

• مؤلفه سیاست های محدود شرکت برای نظارت بر فرایند محصول (محوریت محدودیت‌های نظارتی و سیاستی در سازمان) با ۳ گویه: سوالات ۳۵، ۳۶، ۳۷

• مؤلفه عدم آگاهی مشتری در مورد مدیریت زنجیره تأمین سبز (محوریت ناآگاهی مشتریان از مفهوم زنجیره تأمین سبز) با ۳ گویه: سوالات ۳۸، ۳۹، ۴۰

• مؤلفه عدم بکار گیری اقدامات زیست محیطی مؤثر توسط صنایع (محوریت عدم اجرای اقدامات مؤثر زیست‌محیطی در صنایع) با ۳ گویه: سوالات ۴۱، ۴۲، ۴۳

• مؤلفه عدم آگاهی مدیریت عالی (محوریت ناآگاهی مدیران ارشد از تأثیرات مدیریت زنجیره تأمین سبز) با ۲ گویه: سوالات ۴۴، ۴۵

روایی و پایایی پرسشنامه استاندارد موانع بکارگیری مدیریت زنجیره تامین سبز

روایی:

توانایی یک ابزار اندازه‌گیری در سنجش دقیق و صحیح سازه مورد نظر، یکی از شاخص‌های اساسی کیفیت آن محسوب می‌شود. روایی یک پرسشنامه بیانگر این واقعیت است که آیا این ابزار می‌تواند به طور صحیح و بدون خطا ویژگی یا صفت مورد نظر را که برای اندازه‌گیری آن طراحی شده است، مورد ارزیابی قرار دهد یا خیر (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). رحیمی و همکاران (۱۳۹۶) در پژوهشی که با هدف بررسی ویژگی‌های روانسنجی پرسشنامه موانع بکارگیری مدیریت زنجیره تامین سبز انجام دادند، از روش روایی محتوا برای تعیین اعتبار این ابزار استفاده کردند و شاخص روایی محتوا (CVI) معادل ۰.۸۸ به دست آمد. با توجه به اینکه این مقدار بالاتر از معیار استاندارد ۰.۷۰ می‌باشد، می‌توان نتیجه گرفت که پرسشنامه موانع بکارگیری مدیریت زنجیره تامین سبز از روایی محتوایی مطلوبی برخوردار است و می‌توان از آن در پژوهش‌های مرتبط با حوزه مدیریت زیست‌محیطی و زنجیره تامین بهره برد.

پایایی:

دقت، ثبات و تکرارپذیری نتایج حاصل از یک ابزار سنجش، معرف پایایی آن است و نشان می‌دهد که آیا پرسشنامه در شرایط اجرایی مختلف، نتایج یکسانی را ارائه می‌دهد و از همسانی درونی مناسبی برخوردار است یا خیر. در واقع، پایایی یک پرسشنامه بیانگر میزان قابلیت اعتماد آن برای اندازه‌گیری متغیر مورد نظر در موقعیت‌های گوناگون می‌باشد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). کریمی و همکاران (۱۳۹۸) در مطالعه‌ای که با هدف ارزیابی پایایی پرسشنامه موانع بکارگیری مدیریت زنجیره تامین سبز طراحی شده بود، با استفاده از روش آلفای کرونباخ به سنجش همسانی درونی گویه‌ها پرداختند و ضریب آلفای کرونباخ معادل ۰.۹۲ محاسبه گردید. با توجه به اینکه این مقدار بسیار بالاتر از سطح استاندارد ۰.۷۰ است، می‌توان اذعان داشت که پرسشنامه موانع بکارگیری مدیریت زنجیره تامین سبز از پایایی بسیار عالی برخوردار بوده و نتایج آن از اعتماد و اطمینان بالایی برای استفاده در پژوهش‌های علمی برخوردار می‌باشد.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه