پرسشنامه استاندارد چابکی در زنجیره تامین ژانگ(2002)

مشخصات پرسشنامه استاندارد چابکی در زنجیره تامین ژانگ

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه استاندارد چابکی در زنجیره تامین ژانگ

تعریف مفهومی

چابکی در زنجیره تامین به عنوان یک سازه چندبعدی در حوزه مدیریت عملیات و لجستیک تعریف می‌شود که به مجموعه توانایی‌ها و قابلیت‌های پویای یک شبکه تامین برای پاسخگویی سریع، انعطاف‌پذیر و اثربخش به تغییرات غیرمنتظره محیطی، نوسانات بازار و نیازهای متغیر مشتریان اطلاق می‌گردد و شامل ابعادی همچون قابلیت‌های دینامیک سازمانی، پذیرش فناوری اطلاعات، تشکیل موسسات مجازی و پاسخگویی به تغییرات خارجی می‌باشد که سازمان را قادر می‌سازد تا در محیط‌های پیچیده و پویای کسب‌وکار، مزیت رقابتی خود را حفظ نماید (ژانگ، ۲۰۰۲).

تعریف عملیاتی

چابکی در زنجیره تامین نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۳۹ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در شش مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه قابلیت‌های دینامیک (محوریت مهارت‌های مدیریتی، تصمیم‌گیری سریع، کیفیت اطلاعات و یکپارچگی سیستم) با ۱۰ گویه: سوالات ۱ تا ۱۰

• مؤلفه تغییرات خارجی (محوریت تغییرات در بازار، محصولات، رقابت، نیازمندی‌های مشتریان و تکنولوژی) با ۶ گویه: سوالات ۱۱ تا ۱۶

• مؤلفه پذیرش فناوری اطلاعات و ارتباطات (محوریت استفاده از فناوری‌های هوشمند، مدیریت ارتباط با مشتری و تحلیل اطلاعات) با ۶ گویه: سوالات ۱۷ تا ۲۲

• مؤلفه تشکیل موسسات مجازی (محوریت سازماندهی دانش، انتقال اطلاعات، بهره‌مندی مشترک از منابع و تقسیم فرصت‌های تجاری) با ۵ گویه: سوالات ۲۳ تا ۲۷

• مؤلفه چابکی در زنجیره تأمین (محوریت انعطاف‌پذیری، سرعت، کیفیت، پاسخ‌گویی و مدیریت ریسک) با ۶ گویه: سوالات ۲۸ تا ۳۳

• مؤلفه عملکرد تجاری (محوریت پاسخ به تغییرات بازار، تصمیم‌گیری درست، ایجاد اطلاعات به‌روز، توسعه دانش و معرفی محصول جدید) با ۶ گویه: سوالات ۳۴ تا ۳۹

روایی و پایایی پرسشنامه استاندارد چابکی در زنجیره تامین ژانگ

روایی:

در حوزه سنجش و اندازه‌گیری، اعتبار یا روایی به میزان توانایی یک ابزار در اندازه‌گیری دقیق و صحیح سازه مورد نظر اشاره دارد و نشان می‌دهد که نتایج به دست آمده از آزمون تا چه اندازه با واقعیت‌های موجود در جامعه آماری همخوانی داشته و از محتوای مناسبی برای سنجش هدف مورد نظر برخوردار است (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). ژانگ (۲۰۰۲) در فرآیند ساخت و اعتباریابی پرسشنامه چابکی در زنجیره تامین، برای تعیین روایی از روش روایی محتوا بهره گرفت و از نظرات اساتید و متخصصان حوزه مدیریت عملیات، مدیریت زنجیره تامین و سیستم‌های اطلاعاتی برای بررسی تناسب و جامعیت گویه‌ها و مؤلفه‌های پرسشنامه استفاده نمود. نمره روایی محتوایی به دست آمده برای این پرسشنامه برابر با ۰.۸۷ گزارش شده است که نشان‌دهنده تطابق محتوایی بالای ابزار با اهداف اندازه‌گیری است. با توجه به اینکه این مقدار بیشتر از ۰.۷ می‌باشد، روایی محتوایی پرسشنامه چابکی در زنجیره تامین ژانگ مورد تایید قرار می‌گیرد و پژوهشگران و مدیران حوزه مدیریت زنجیره تامین می‌توانند با اطمینان از آن برای ارزیابی سطح چابکی سازمان‌ها و طراحی برنامه‌های بهبود و توسعه استفاده کنند.

پایایی:

قابلیت اعتماد یا پایایی یک ابزار اندازه‌گیری، به میزان دقت، ثبات و تکرارپذیری نتایج حاصل از آن در شرایط مشابه اشاره دارد و نشان می‌دهد که ابزار مورد نظر تا چه اندازه می‌تواند نتایج قابل اتکا و پایدار را در دفعات مختلف اندازه‌گیری ارائه دهد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). ژانگ (۲۰۰۲) در بررسی خصوصیات روان‌سنجی پرسشنامه چابکی در زنجیره تامین، برای تعیین پایایی از روش همسانی درونی با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ بهره گرفت و مقدار این ضریب را برای کل پرسشنامه برابر با ۰.۹۱ محاسبه کرد که نشان‌دهنده همسانی درونی بسیار عالی ابزار است. همچنین ضرایب آلفای کرونباخ برای مؤلفه‌های قابلیت‌های دینامیک، تغییرات خارجی، پذیرش ICT، تشکیل موسسات مجازی، چابکی در زنجیره تأمین و عملکرد تجاری به ترتیب ۰.۸۸، ۰.۸۵، ۰.۸۷، ۰.۸۳، ۰.۸۹ و ۰.۸۶ به دست آمد که نشان‌دهنده پایایی مطلوب تمامی مؤلفه‌ها است. با توجه به اینکه تمامی ضرایب محاسبه شده بیشتر از ۰.۷ هستند، پایایی پرسشنامه چابکی در زنجیره تامین ژانگ مورد تایید قرار می‌گیرد و این ابزار از قابلیت اعتماد بالایی برای استفاده در پژوهش‌های علمی، ارزیابی‌های سازمانی و طرح‌های توسعه مدیریت زنجیره تامین برخوردار است.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه