پرسشنامه حضور ذهن بائر ۲۰۰۹

مشخصات پرسشنامه حضور ذهن پنج عاملی بائر ۲۰۰۹

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه حضور ذهن پنج عاملی بائر ۲۰۰۹

تعریف مفهومی

حضور ذهن به عنوان یک سازه چندبعدی در حوزه روانشناسی مثبت و شناختی تعریف می‌شود که به آگاهی لحظه‌به‌لحظه، غیرقضاوتی و پذیرنده از تجارب درونی و بیرونی در زمان حال اشاره دارد. این مفهوم شامل پنج جنبه اصلی مشاهده، توصیف کردن، فعالیت همراه با آگاهی، بدون قضاوت و بدون واکنش می‌باشد که همگی نقش مهمی در افزایش سلامت روان، کاهش استرس و بهبود کیفیت زندگی ایفا می‌کنند (بائر و همکاران، ۲۰۰۹).

تعریف عملیاتی

حضور ذهن نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۳۹ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در پنج مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه مشاهده (محوریت توجه به محرک‌های درونی و بیرونی در لحظه حال) با ۸ گویه: سوالات ۱، ۲، ۳، ۴، ۵، ۶، ۷، ۸

• مؤلفه توصیف کردن (محوریت توانایی بیان کلامی تجارب و احساسات) با ۸ گویه: سوالات ۹، ۱۰، ۱۱، ۱۲، ۱۳، ۱۴، ۱۵، ۱۶

• مؤلفه فعالیت همراه با آگاهی (محوریت حضور کامل در فعالیت‌های روزمره) با ۸ گویه: سوالات ۱۷، ۱۸، ۱۹، ۲۰، ۲۱، ۲۲، ۲۳، ۲۴

• مؤلفه بدون قضاوت (محوریت پذیرش بدون داوری افکار و احساسات) با ۸ گویه: سوالات ۲۵، ۲۶، ۲۷، ۲۸، ۲۹، ۳۰، ۳۱، ۳۲

• مؤلفه بدون واکنش (محوریت عدم واکنش هیجانی آنی به تجارب ناخوشایند) با ۷ گویه: سوالات ۳۳، ۳۴، ۳۵، ۳۶، ۳۷، ۳۸، ۳۹

روایی و پایایی پرسشنامه حضور ذهن پنج عاملی بائر ۲۰۰۹

روایی:

برای اطمینان از اینکه یک ابزار اندازه‌گیری می‌تواند به شکل دقیق و هدفمند، ابعاد مختلف حضور ذهن را مورد سنجش قرار دهد، لازم است که از روایی مناسبی برخوردار باشد که این ویژگی نشان می‌دهد پرسشنامه از محتوای کافی و مرتبط با سازه مورد مطالعه برخوردار است (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). کاوه‌ای و همکاران (۱۳۹۳) در پژوهش خود با هدف بررسی ویژگی‌های روانسنجی پرسشنامه پنج عاملی حضور ذهن، برای تأیید روایی از روش روایی محتوا استفاده نموده و شاخص روایی محتوا را برای تمامی گویه‌ها بالاتر از ۰.۸۱ گزارش کردند. با توجه به اینکه مقدار محاسبه شده بزرگتر از ۰.۷ است، می‌توان نتیجه گرفت که روایی محتوایی پرسشنامه حضور ذهن پنج عاملی بائر در سطح قابل قبولی قرار داشته و قابلیت کاربرد در پژوهش‌های روانشناسی بالینی و سلامت را دارا می‌باشد.

پایایی:

دقت، ثبات و قابلیت اعتماد نتایج حاصل از یک پرسشنامه را با مفهوم پایایی می‌سنجند که نشان می‌دهد ابزار اندازه‌گیری در شرایط یکسان و با تکرار، تا چه میزان نتایج ثابت و قابل اتکایی را ارائه می‌دهد و از خطاهای اندازه‌گیری مصون است (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). بایرامی و همکاران (۱۳۹۴) در مطالعه‌ای که با هدف تعیین همسانی درونی این پرسشنامه انجام گرفت، برای محاسبه پایایی از ضریب آلفای کرونباخ استفاده کرده و مقدار آن را برای کل پرسشنامه ۰.۸۹ گزارش نمودند. با توجه به اینکه این ضریب بزرگتر از ۰.۷ می‌باشد، پایایی پرسشنامه حضور ذهن پنج عاملی بائر در سطح بسیار مطلوبی قرار داشته و محققان می‌توانند با اطمینان بالایی از این ابزار در تحقیقات خود استفاده نمایند.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه