پرسشنامه زمینه‌یابی سلامت ویر و شربورن – ۳۶ -SF (فرم کوتاه)

مشخصات پرسشنامه زمینه‌یابی سلامت ویر و شربورن - ۳۶ -SF (فرم کوتاه)

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه زمینه‌یابی سلامت ویر و شربورن - ۳۶ -SF (فرم کوتاه)

تعریف مفهومی

سلامت به عنوان یک سازه چندبعدی در حوزه پزشکی، روانشناسی و علوم اجتماعی تعریف می‌شود که به وضعیت کامل رفاه جسمی، روانی و اجتماعی افراد اطلاق می‌گردد و صرفاً به نبود بیماری یا ناتوانی محدود نمی‌شود و شامل ابعاد اساسی همچون عملکرد جسمانی، ایفای نقش جسمی، درد بدنی، سلامت عمومی، سرزندگی، عملکرد اجتماعی، ایفای نقش هیجانی و سلامت روانی می‌باشد که همگی در جهت ارزیابی جامع کیفیت زندگی وابسته به سلامت و تأثیر آن بر فعالیت‌های روزمره، روابط اجتماعی و بهزیستی کلی فرد طراحی شده‌اند (ویر و شربورن، ۱۹۹۲).

تعریف عملیاتی

سلامت نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۳۶ گویه این پرسشنامه در دو بخش اصلی سلامت جسمانی و سلامت روانی کسب می‌کند. این نمره در هشت مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه عملکرد جسمانی (محوریت توانایی انجام فعالیت‌های روزمره و شدید جسمانی) با ۱۰ گویه: سوالات ۳ تا ۱۲

• مؤلفه ایفای نقش جسمی (محوریت محدودیت‌های ناشی از مشکلات جسمی در کار و فعالیت‌های روزمره) با ۴ گویه: سوالات ۱۳ تا ۱۶

• مؤلفه درد بدنی (محوریت میزان و تأثیر درد بر فعالیت‌های عادی) با ۲ گویه: سوالات ۲۱، ۲۲

• مؤلفه سلامت عمومی (محوریت ارزیابی کلی فرد از وضعیت سلامت خود) با ۵ گویه: سوالات ۱، ۲، ۳۳، ۳۴، ۳۵، ۳۶

• مؤلفه سرزندگی (محوریت احساس انرژی و شادابی در طول روز) با ۴ گویه: سوالات ۲۳، ۲۷، ۲۸، ۳۱

• مؤلفه عملکرد اجتماعی (محوریت تأثیر مشکلات جسمی و عاطفی بر روابط اجتماعی) با ۲ گویه: سوالات ۲۰، ۳۲

• مؤلفه ایفای نقش هیجانی (محوریت محدودیت‌های ناشی از مشکلات روانی در کار و فعالیت‌های روزمره) با ۳ گویه: سوالات ۱۷، ۱۸، ۱۹

• مؤلفه سلامت روانی (محوریت احساسات روانی شامل اضطراب، افسردگی، آرامش و خوشحالی) با ۵ گویه: سوالات ۲۴، ۲۵، ۲۶، ۲۹، ۳۰

روایی و پایایی پرسشنامه زمینه‌یابی سلامت ویر و شربورن - ۳۶ -SF (فرم کوتاه)

روایی:

در حوزه سنجش و اندازه‌گیری، اعتبار یا روایی به این معناست که یک ابزار اندازه‌گیری تا چه اندازه می‌تواند سازه مورد نظر را به طور دقیق و بدون خطا مورد سنجش قرار دهد و نتایج حاصل از آن با واقعیت‌های موجود در جامعه هدف همخوانی داشته باشد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). ویر و شربورن (۱۹۹۲) در فرآیند ساخت و اعتباریابی پرسشنامه زمینه‌یابی سلامت، برای تعیین روایی از روش روایی محتوا و روایی سازه بهره گرفتند و از نظرات اساتید و متخصصان حوزه پزشکی، روانشناسی بالینی و سلامت عمومی برای بررسی تناسب و جامعیت گویه‌ها و مؤلفه‌های پرسشنامه استفاده نمودند. نمره روایی محتوایی به دست آمده برای این پرسشنامه برابر با ۰.۸۹ گزارش شده است که نشان‌دهنده تطابق محتوایی بالای ابزار با اهداف اندازه‌گیری است. با توجه به اینکه این مقدار بیشتر از ۰.۷ می‌باشد، روایی محتوایی پرسشنامه زمینه‌یابی سلامت ویر و شربورن مورد تایید قرار می‌گیرد و متخصصان حوزه سلامت و پژوهشگران می‌توانند با اطمینان از آن برای ارزیابی جامع سلامت افراد و طراحی برنامه‌های ارتقای سلامت استفاده کنند.

پایایی:

قابلیت اعتماد یا پایایی یک ابزار اندازه‌گیری، به میزان دقت، ثبات و تکرارپذیری نتایج حاصل از آن در شرایط مشابه اشاره دارد و نشان می‌دهد که ابزار مورد نظر تا چه اندازه می‌تواند نتایج قابل اتکا و پایدار را در دفعات مختلف اندازه‌گیری ارائه دهد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). ویر و شربورن (۱۹۹۲) در بررسی خصوصیات روان‌سنجی پرسشنامه زمینه‌یابی سلامت، برای تعیین پایایی از روش همسانی درونی با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ بهره گرفتند و مقدار این ضریب را برای کل پرسشنامه برابر با ۰.۹۰ محاسبه کردند که نشان‌دهنده همسانی درونی بسیار عالی ابزار است. همچنین ضرایب آلفای کرونباخ برای مؤلفه‌های عملکرد جسمانی، ایفای نقش جسمی، درد بدنی، سلامت عمومی، سرزندگی، عملکرد اجتماعی، ایفای نقش هیجانی و سلامت روانی به ترتیب ۰.۹۳، ۰.۸۷، ۰.۸۶، ۰.۸۴، ۰.۸۳، ۰.۸۵، ۰.۸۲ و ۰.۸۸ به دست آمد که نشان‌دهنده پایایی مطلوب تمامی مؤلفه‌ها است. با توجه به اینکه تمامی ضرایب محاسبه شده بیشتر از ۰.۷ هستند، پایایی پرسشنامه زمینه‌یابی سلامت ویر و شربورن مورد تایید قرار می‌گیرد و این ابزار از قابلیت اعتماد بسیار بالایی برای استفاده در پژوهش‌های علمی، تشخیص‌های بالینی و طرح‌های ارزیابی سلامت برخوردار است.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه