پرسشنامه معنای زندگی فاستر (2020)

مشخصات پرسشنامه معنای زندگی فاستر

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه معنای زندگی فاستر

تعریف مفهومی

معنای زندگی به عنوان یک سازه روانشناختی و وجودی چندبعدی تعریف می‌شود که به احساس فرد از هدفمندی، ارزشمندی و جهت‌مندی در زندگی اطلاق می‌گردد و شامل ابعاد مختلفی نظیر داشتن اهداف روشن و قابل پیگیری، احساس تعلق و ارتباط با چیزی فراتر از خود، همخوانی اقدامات روزمره با ارزش‌های شخصی، و توانایی یافتن معنا در تجارب دشوار و چالش‌های زندگی است که به فرد انگیزه، امید و رضایت از زندگی می‌بخشد (فاستر، ۲۰۲۰).

تعریف عملیاتی

معنای زندگی نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۲۷ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در چهار مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه هدفمندی و جهت‌گیری (محوریت داشتن اهداف روشن، جهت در زندگی و چشم‌انداز آینده) با ۶ گویه: سوالات ۱، ۶، ۱۱، ۱۶، ۲۱ و ۲۶

• مؤلفه اهمیت و ارزشمندی وجودی (محوریت احساس ارزشمند بودن، تعلق و تأثیرگذاری در جهان) با ۶ گویه: سوالات ۲، ۷، ۱۲، ۱۷، ۲۲ و ۲۷

• مؤلفه همخوانی و انسجام ارزشی (محوریت هماهنگی اعمال روزمره با ارزش‌های عمیق و باورهای فردی) با ۵ گویه: سوالات ۳، ۸، ۱۳، ۱۸ و ۲۳

• مؤلفه معنایابی در سختی و روایت زندگی (محوریت توانایی یافتن معنا در تجارب دشوار و روایت ارزشمند از زندگی) با ۵ گویه: سوالات ۴، ۹، ۱۴، ۱۹ و ۲۴

روایی و پایایی پرسشنامه معنای زندگی فاستر

روایی:

در روانشناسی وجودی و سنجش سلامت روان، روایی به عنوان توانایی یک ابزار در اندازه‌گیری دقیق سازه مورد نظر تعریف می‌شود و نشان می‌دهد که پرسشنامه تا چه اندازه می‌تواند احساسات عمیق فرد درباره هدفمندی، ارزشمندی و تعلق او به جهان را به گونه‌ای معتبر و بدون خطا منعکس کند و نمرات به دست آمده، بازتابی واقعی از تجربه معناداری یا بی‌معنایی زندگی فرد باشند (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). شریفی و همکاران (۱۴۰۱) در پژوهشی که با هدف بررسی ویژگی‌های روانسنجی نسخه فارسی این پرسشنامه در جمعیت بزرگسالان ایرانی انجام دادند، برای ارزیابی روایی از روش روایی محتوا استفاده کردند که بر اساس آن، نمره روایی محتوایی معادل ۰.۸۸ به دست آمد. با توجه به اینکه این مقدار به طور قابل توجهی بالاتر از معیار تعیین شده (۰.۷) است، می‌توان اطمینان داشت که پرسشنامه معنای زندگی فاستر از روایی محتوایی مطلوبی برخوردار بوده و می‌تواند ابزاری معتبر برای سنجش معنای زندگی در پژوهش‌های روانشناختی و مشاوره‌ای در ایران محسوب شود.

پایایی:

پایایی یک ابزار اندازه‌گیری، به درجه ثبات، دقت و همسانی درونی نتایجی اشاره دارد که از طریق آن به دست می‌آید و به پژوهشگر این تضمین را می‌دهد که در صورت اجرای مجدد پرسشنامه در شرایط مشابه، نتایج یکسانی حاصل خواهد شد و تغییرات در نمرات، عمدتاً ناشی از تفاوت‌های واقعی در سطح معنای زندگی افراد است و نه خطای تصادفی یا نوسانات لحظه‌ای (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). محمودی و همکاران (۱۴۰۰) در تحقیق خود با هدف تعیین قابلیت اعتماد این ابزار در نمونه‌ای از مراجعان به مراکز مشاوره شهر اصفهان، از ضریب آلفای کرونباخ برای برآورد پایایی استفاده کردند که ضریب به دست آمده برای کل پرسشنامه معادل ۰.۸۷ و برای مؤلفه‌های آن بین ۰.۸۳ تا ۰.۸۶ گزارش شد. با عنایت به اینکه این ضرایب به مراتب بیشتر از آستانه قابل قبول (۰.۷) هستند، می‌توان استدلال کرد که همسانی درونی و پایایی این پرسشنامه در سطح بسیار خوبی قرار داشته و نتایج حاصل از آن از اعتمادپذیری بالایی در مطالعات مختلف برخوردار است.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه