پرسشنامه ارزیابی وضعیت هوشمندی رقابتی فروغی 1393

مشخصات پرسشنامه هوشمندی رقابتی

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه هوشمندی رقابتی

تعریف مفهومی

هوشمندی رقابتی به عنوان یک سازه چندبعدی در حوزه مدیریت استراتژیک و کسب‌وکار تعریف می‌شود که به مجموعه فرآیندهای سیستماتیک جمع‌آوری، تحلیل، تفسیر و توزیع اطلاعات مربوط به محیط رقابتی، بازار، تکنولوژی و عوامل اجتماعی-سیاسی اطلاق می‌گردد که به سازمان امکان می‌دهد تا فرصت‌ها و تهدیدها را شناسایی کرده، تصمیمات استراتژیک آگاهانه اتخاذ نماید و از رقبا پیشی گیرد (فروغی، ۱۳۹۳).

تعریف عملیاتی

هوشمندی رقابتی نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۸۴ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در چهار مؤلفه اصلی زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه هوشمندی ساختاری-سازمانی (محوریت اقدامات برنامه‌ریزی شده، فناوری اطلاعات و ارتباطات و زیرساخت‌های سازمانی) با ۲۰ گویه: سوالات ۱، ۲، ۳، ۴، ۵، ۶، ۷، ۸، ۹، ۱۰، ۱۱، ۱۲، ۱۳، ۱۴، ۱۵، ۱۶، ۱۷، ۱۸، ۱۹، ۲۰

• مؤلفه هوشمندی بازار (محوریت اعتباربخشی به تأمین‌کنندگان، نوآوری در محصولات و خدمات و توزیع‌کنندگان) با ۱۹ گویه: سوالات ۲۱، ۲۲، ۲۳، ۲۴، ۲۵، ۲۶، ۲۷، ۲۸، ۲۹، ۳۰، ۳۱، ۳۲، ۳۳، ۳۴، ۳۵، ۳۶، ۳۷، ۳۸، ۳۹

• مؤلفه هوشمندی اجتماعی-استراتژی (محوریت محیط‌شناسی و فرصت‌شناسی استراتژیک، بهینه‌سازی منابع و سرمایه انسانی و رفتار اقتصادی-سیاسی) با ۳۵ گویه: سوالات ۴۰، ۴۱، ۴۲، ۴۳، ۴۴، ۴۵، ۴۶، ۴۷، ۴۸، ۴۹، ۵۰، ۵۱، ۵۲، ۵۳، ۵۴، ۵۵، ۵۶، ۵۷، ۵۸، ۵۹، ۶۰، ۶۱، ۶۲، ۶۳، ۶۴، ۶۵، ۶۶، ۶۷، ۶۸، ۶۹، ۷۰، ۷۱، ۷۲، ۷۳، ۷۴

• مؤلفه هوشمندی تکنولوژیکی (محوریت رویکرد به تحقیقات بنیادی و کاربردی، مقالات و انتشارات و فرایندهای صنعتی) با ۱۰ گویه: سوالات ۷۵، ۷۶، ۷۷، ۷۸، ۷۹، ۸۰، ۸۱، ۸۲، ۸۳، ۸۴

روایی و پایایی پرسشنامه هوشمندی رقابتی

روایی:

در حوزه روان‌سنجی، اعتبار یک ابزار اندازه‌گیری به این موضوع اشاره دارد که آیا پرسشنامه می‌تواند با دقت و صحت کافی، سازه یا ویژگی مورد نظر را مورد سنجش قرار دهد و محتوای آن با اهداف پژوهش همخوانی دارد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). فروغی (۱۳۹۳) در فرآیند ساخت و اعتباریابی این پرسشنامه، با بهره‌گیری از نظرات متخصصان حوزه مدیریت استراتژیک و هوشمندی رقابتی و استفاده از روش روایی محتوا، به بررسی میزان انطباق گویه‌ها با ابعاد چهارگانه هوشمندی رقابتی پرداخت. نتایج بررسی‌های انجام‌شده نشان می‌دهد که نمره روایی محتوایی این پرسشنامه برابر با ۰.۸۷ بوده است که با توجه به اینکه این مقدار بالاتر از معیار پذیرش ۰.۷۰ است، روایی ابزار برای سنجش وضعیت هوشمندی رقابتی در سازمان‌های ایرانی مورد تأیید قرار گرفته و می‌توان از آن در پژوهش‌های مرتبط با مدیریت استراتژیک با اطمینان کافی استفاده نمود.

پایایی:

پایایی یا قابلیت اعتماد یک پرسشنامه که بیانگر ثبات، دقت و تکرارپذیری نتایج آن در شرایط گوناگون است، یکی از معیارهای اساسی در ارزیابی کیفیت ابزارهای اندازه‌گیری محسوب می‌شود و نشان می‌دهد که آیا نتایج به‌دست‌آمده از ابزار، قابل اتکا هستند یا خیر (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). برای سنجش پایایی پرسشنامه هوشمندی رقابتی فروغی، از روش همسانی درونی با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ استفاده شده است که همبستگی بین گویه‌ها را مورد ارزیابی قرار می‌دهد. در تحقیقات داخلی، ضریب آلفای کرونباخ برای این پرسشنامه ۰.۹۱ گزارش شده است که نشان‌دهنده همسانی درونی بسیار بالا و قابلیت اعتماد عالی ابزار است. با توجه به اینکه این مقدار بیشتر از ۰.۷۰ است، می‌توان نتیجه گرفت که پرسشنامه هوشمندی رقابتی از پایایی بسیار مطلوبی برای استفاده در پژوهش‌های حوزه مدیریت استراتژیک و کسب‌وکار برخوردار می‌باشد.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه