پرسشنامه هوشمندی کسب و کار دشامپس و نایاک 1995

مشخصات پرسشنامه هوشمندی کسب و کار دشامپس و نایاک

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه هوشمندی کسب و کار دشامپس و نایاک

تعریف مفهومی

هوشمندی کسب و کار به عنوان یک سازه سازمانی و راهبردی چندبعدی تعریف می‌شود که به مجموعه توانایی‌ها، فرآیندها و سیستم‌های یک سازمان برای جمع‌آوری، تحلیل، تفسیر و به‌کارگیری اطلاعات مرتبط با محیط کسب و کار اطلاق می‌گردد. این سازه شامل سه بعد اصلی هوشمندی مبتنی بر بازار (شامل درک نیازهای مشتریان، سرعت در دریافت سفارشات، بازخورد مشتریان و سرمایه‌گذاری بر خواسته‌های آنان)، هوشمندی مبتنی بر فناوری (شامل توانایی استفاده از تکنولوژی، به‌روزرسانی تجهیزات، انطباق با استانداردهای صنعتی و آگاهی از تکنولوژی‌های روز) و هوشمندی مبتنی بر رقبا (شامل توجه به تنوع، کیفیت، منابع مالی و اطلاعاتی رقبا) است که همگی در کنار یکدیگر به سازمان کمک می‌کنند تا تصمیمات آگاهانه‌تری اتخاذ کرده و مزیت رقابتی پایدار ایجاد نمایند (دشامپس و نایاک، ۱۹۹۵).

تعریف عملیاتی

هوشمندی کسب و کار نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۲۱ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در سه مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه هوشمندی بازار (محوریت سرعت در دریافت سفارشات، اجرای تعهدات، ارائه خدمات اضافی، استفاده از تکنیک‌های روز، شرایط قراردادها، اهمیت نظرات مشتریان، سرمایه‌گذاری بر خواسته‌ها و دریافت بازخورد) با ۸ گویه: سوالات ۱، ۲، ۳، ۴، ۵، ۶، ۷، ۸

• مؤلفه هوشمندی تکنولوژیک (محوریت توانایی استفاده از تکنولوژی، به‌روزرسانی تجهیزات، انطباق با استانداردهای صنعتی، دانش تکنولوژی‌های روز، اهمیت اینترنت و آگاهی از تکنیک‌های مدیریت اطلاعات) با ۶ گویه: سوالات ۹، ۱۰، ۱۱، ۱۲، ۱۳، ۱۴

• مؤلفه هوشمندی رقبا (محوریت توجه به تنوع کالا و خدمات، کیفیت، روش‌های تأمین مالی، پیش‌بینی درآمد، شیوه‌های ارائه خدمات، سیستم اطلاعاتی و استفاده از اینترنت توسط رقبا) با ۷ گویه: سوالات ۱۵، ۱۶، ۱۷، ۱۸، ۱۹، ۲۰، ۲۱

روایی و پایایی پرسشنامه هوشمندی کسب و کار دشامپس و نایاک

روایی:

برای اطمینان از اینکه پرسشنامه هوشمندی کسب و کار دشامپس و نایاک، این سازه راهبردی و کلیدی را با دقت و جامعیت کافی اندازه‌گیری می‌کند، باید مفهوم اعتبار یا روایی ابزار مورد بررسی قرار گیرد. روایی در این پرسشنامه به این معناست که ابزار اندازه‌گیری تا چه حد توانسته است ابعاد سه‌گانه هوشمندی کسب و کار یعنی هوشمندی مبتنی بر بازار، هوشمندی مبتنی بر فناوری و هوشمندی مبتنی بر رقبا را به طور کامل، دقیق و متناسب با محیط‌های کسب و کار ایران پوشش دهد و از محتوایی غنی و مرتبط با واقعیت‌های سازمانی برخوردار باشد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). براتی (۱۳۹۴) در پژوهش خود برای بررسی روایی این پرسشنامه از روش روایی محتوا بهره گرفتند و نمره روایی ۰.۸۸ به دست آمد. با توجه به اینکه این مقدار بالاتر از ۰.۷ است، می‌توان اذعان داشت که روایی محتوایی پرسشنامه هوشمندی کسب و کار برای استفاده در سازمان‌های ایرانی از اعتبار بسیار مطلوبی برخوردار بوده و پژوهشگران حوزه مدیریت و علوم سازمانی می‌توانند با اطمینان از آن در تحقیقات خود استفاده نمایند.

پایایی:

پایایی یا قابلیت اعتماد یک ابزار روانسنجی مانند پرسشنامه هوشمندی کسب و کار، نشان‌دهنده میزان دقت، ثبات و تکرارپذیری نتایج آن در شرایط مشابه و در دفعات مختلف اندازه‌گیری است. به عبارت دیگر، پایایی به این پرسش پاسخ می‌دهد که آیا ابزار مورد نظر می‌تواند همواره نتایجی قابل اتکا و یکسان در زمینه سنجش هوشمندی کسب و کار سازمان‌ها ارائه دهد یا خیر (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). دشامپس و نایاک (۱۹۹۵) در مطالعه خود برای بررسی پایایی پرسشنامه هوشمندی کسب و کار از روش ضریب آلفای کرونباخ استفاده کردند و ضریب پایایی ۰.۸۶ به دست آمد. از آنجا که این مقدار از حد استاندارد ۰.۷ بالاتر است، می‌توان نتیجه گرفت که پرسشنامه هوشمندی کسب و کار از همسانی درونی بسیار خوبی برخوردار بوده و نتایج حاصل از آن در سازمان‌های ایرانی از قابلیت اعتماد لازم برای کاربردهای پژوهشی و ارزیابی‌های راهبردی برخوردار می‌باشد.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه