پرسشنامه استاندارد ارزیابی هوش فرهنگی در سازمان آنگ و ایرلی 2004

مشخصات پرسشنامه هوش فرهنگی

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه هوش فرهنگی

تعریف مفهومی

هوش فرهنگی به عنوان یک سازه چندبعدی در حوزه روانشناسی بین‌فرهنگی و مدیریت سازمانی تعریف می‌شود که به مجموعه توانایی‌ها، مهارت‌ها و ظرفیت‌های فرد برای درک، انطباق و تعامل مؤثر با افراد از فرهنگ‌ها و زمینه‌های فرهنگی متفاوت اطلاق می‌گردد. این سازه شامل ابعاد چهارگانه راهبرد فرهنگی (فراشناختی)، دانش فرهنگی (شناختی)، انگیزش فرهنگی و رفتار فرهنگی است که همگی نقش اساسی در موفقیت افراد در محیط‌های چندفرهنگی و سازمان‌های بین‌المللی ایفا می‌کنند (آنگ و ایرلی، ۲۰۰۴).

تعریف عملیاتی

هوش فرهنگی نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۲۰ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در چهار مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه راهبرد فرهنگی (فراشناختی) (محوریت آگاهی از دانش فرهنگی، تعدیل رفتار و کنترل دقت دانش) با ۴ گویه: سوالات ۱، ۲، ۳، ۴

• مؤلفه دانش فرهنگی (شناختی) (محوریت آگاهی از سیستم‌های قانونی و اقتصادی، زبان، ارزش‌های فرهنگی، آداب و رسوم، هنرها و رفتارهای غیرکلامی) با ۶ گویه: سوالات ۵، ۶، ۷، ۸، ۹، ۱۰

• مؤلفه انگیزش فرهنگی (محوریت لذت از تعامل با فرهنگ‌های مختلف، اعتماد به برقراری ارتباط و مقابله با فشارهای تعدیل) با ۵ گویه: سوالات ۱۱، ۱۲، ۱۳، ۱۴، ۱۵

• مؤلفه رفتار فرهنگی (محوریت تغییر رفتارهای کلامی و غیرکلامی، استفاده از مکث و سکوت و تغییر حالات صورت بنا به الزامات فرهنگی) با ۵ گویه: سوالات ۱۶، ۱۷، ۱۸، ۱۹، ۲۰

روایی و پایایی پرسشنامه هوش فرهنگی

روایی:

اعتبار و دقت این ابزار اندازه‌گیری به این معناست که پرسشنامه هوش فرهنگی تا چه حد توانسته است سازه نظری مورد نظر یعنی ابعاد چهارگانه راهبرد، دانش، انگیزش و رفتار فرهنگی را با جامعیت و دقت کافی مورد سنجش قرار دهد و محتوای آن از هماهنگی لازم با ادبیات نظری حوزه هوش فرهنگی و مدیریت بین‌فرهنگی برخوردار باشد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). نیکپور و همکاران (۱۳۹۶) در پژوهشی که با هدف بررسی ویژگی‌های روانسنجی پرسشنامه هوش فرهنگی آنگ و ایرلی در میان کارکنان سازمان‌های چندملیتی ایرانی انجام دادند، از روش روایی محتوا برای تعیین اعتبار این ابزار استفاده کردند و نمره روایی ۰.۸۵ به دست آمد. با توجه به اینکه این مقدار به طور قابل ملاحظه‌ای از حد نصاب ۰.۷ بالاتر است، می‌توان ابراز داشت که روایی محتوایی پرسشنامه هوش فرهنگی برای استفاده در پژوهش‌های مدیریتی و روانشناسی سازمانی در بستر فرهنگ ایرانی از اعتبار مطلوب و قابل قبولی برخوردار بوده و قابلیت اندازه‌گیری دقیق متغیر مورد نظر را دارا می‌باشد.

پایایی:

پایداری و همگونی درونی این پرسشنامه به معنای آن است که نتایج حاصل از اجرای آن در شرایط مشابه و در زمان‌های مختلف، از دقت و ثبات کافی برخوردار بوده و گویه‌های آن به صورت منسجم و هماهنگ، سازه هوش فرهنگی را اندازه‌گیری می‌کنند (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). صادقی و همکاران (۱۳۹۸) در یک مطالعه معتبر که به منظور بررسی قابلیت اعتماد نسخه فارسی پرسشنامه هوش فرهنگی در میان مدیران و کارکنان سازمان‌های بین‌المللی صورت گرفت، با بهره‌گیری از روش آماری آلفای کرونباخ، ضریب پایایی کل پرسشنامه را ۰.۸۶ محاسبه کردند. این ضریب نه تنها از معیار استاندارد ۰.۷ بسیار بالاتر است، بلکه بیانگر همسانی درونی عالی و قابلیت اعتماد بسیار خوب این ابزار برای ارزیابی هوش فرهنگی در جوامع مختلف می‌باشد. بنابراین می‌توان با اطمینان خاطر از پایایی مطلوب این پرسشنامه در طرح‌های پژوهشی و مطالعات سازمانی بهره برد.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه