پرسشنامه استاندارد انسجام خانواده سامانی 1381

مشخصات پرسشنامه انسجام خانواده

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه انسجام خانواده

تعریف مفهومی

انسجام خانواده به عنوان یک سازه روانشناختی و اجتماعی چندبعدی تعریف می‌شود که به میزان همبستگی، تعامل، حمایت عاطفی، تفاهم و ارتباط مؤثر بین اعضای خانواده اطلاق می‌گردد و نشان‌دهنده کیفیت روابط والدین با یکدیگر و با فرزندان، میزان صمیمیت، همدلی و تصمیم‌گیری مشترک در فضای خانواده است که ریشه در الگوهای ارتباطی، سبک‌های فرزندپروری و فرهنگ خانوادگی دارد (سامانی، ۱۳۸۱).

تعریف عملیاتی

انسجام خانواده نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۲۸ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در هشت مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه همبستگی با مادر (محوریت کیفیت ارتباط عاطفی، تفاهم و صمیمیت با مادر) با ۶ گویه: سوالات ۳، ۵، ۱۱، ۱۵، ۱۷، ۲۱

• مؤلفه همبستگی با پدر (محوریت کیفیت ارتباط عاطفی، تفاهم و صمیمیت با پدر) با ۶ گویه: سوالات ۴، ۶، ۱۰، ۱۶، ۱۸، ۲۲

• مؤلفه مدت تعامل (محوریت میزان زمانی که اعضای خانواده با یکدیگر سپری می‌کنند) با ۴ گویه: سوالات ۸، ۹، ۱۳، ۱۴

• مؤلفه مکان تعامل (محوریت موقعیت‌های مکانی و محیطی تعاملات خانوادگی) با ۳ گویه: سوالات ۱۲، ۲۷، ۲۸

• مؤلفه روابط عاطفی (محوریت اشتراکات عاطفی، علایق و احساسات مشترک بین والدین) با ۲ گویه: سوالات ۱۹، ۲۰

• مؤلفه تصمیم‌گیری (محوریت استقلال، مشورت و مشارکت در تصمیم‌گیری‌های خانوادگی) با ۳ گویه: سوالات ۷، ۲۳، ۲۵

• مؤلفه روابط زناشویی (محوریت کیفیت رابطه، درک متقابل و نزدیکی بین والدین) با ۲ گویه: سوالات ۲۴، ۲۶

• مؤلفه روابط والدین با فرزندان (محوریت سبک ارتباطی، سخت‌گیری و حمایت والدین از فرزندان) با ۲ گویه: سوالات ۱، ۲

روایی و پایایی پرسشنامه انسجام خانواده

روایی:

به منظور اطمینان از کارایی ابزار در سنجش دقیق سازه مورد نظر، مفهوم روایی مورد بررسی قرار گرفته است. روایی به این معناست که ابزار اندازه‌گیری تا چه حد می‌تواند ویژگی یا صفت مورد نظر را بدون خطا و با دقت بالا اندازه‌گیری کند و از محتوای متناسب با آن سازه برخوردار باشد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). رضایی و همکاران (۱۳۹۴) در پژوهش خود که بر روی دانشجویان ایرانی انجام دادند، برای بررسی روایی پرسشنامه انسجام خانواده از روش روایی محتوا استفاده کردند و نمره روایی ۰.۸۶ به دست آمد. با توجه به اینکه این مقدار بیشتر از ۰.۷ است، روایی محتوایی پرسشنامه انسجام خانواده سامانی برای استفاده در جامعه ایرانی مورد تایید قرار می‌گیرد و نشان می‌دهد که گویه‌های پرسشنامه از توانایی لازم برای سنجش ابعاد مختلف انسجام خانوادگی برخوردار هستند.

پایایی:

پایایی یک ابزار اندازه‌گیری نشان‌دهنده میزان دقت، ثبات و قابلیت اعتماد نتایج حاصل از آن در دفعات مختلف اجرا و در شرایط یکسان است و بیانگر این موضوع است که ابزار مورد نظر تا چه اندازه می‌تواند نتایج پایدار و قابل اتکایی را ارائه دهد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). کریمی و همکاران (۱۳۹۶) در مطالعه‌ای که با هدف بررسی ویژگی‌های روانسنجی پرسشنامه انسجام خانواده بر روی نوجوانان ایرانی انجام دادند، برای تعیین پایایی از ضریب آلفای کرونباخ استفاده کردند و مقدار آن را ۰.۸۵ گزارش نمودند. با توجه به اینکه این مقدار بیشتر از ۰.۷ است، پایایی پرسشنامه مورد تایید قرار می‌گیرد و نشان می‌دهد که این ابزار از همسانی درونی مطلوبی برخوردار بوده و می‌توان در پژوهش‌های مختلف بر روی نتایج آن اعتماد کرد.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه