پرسشنامه استاندارد تفاهم فکری والدین (FFS)

مشخصات پرسشنامه تفاهم فکری والدین (FFS)

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه تفاهم فکری والدین (FFS)

تعریف مفهومی

تفاهم فکری والدین به عنوان یک سازه روانشناختی و خانواده‌محور، بیانگر میزان هماهنگی، توافق و درک متقابل بین زوجین در زمینه‌های مختلف زندگی مشترک از جمله ارزش‌ها، باورها، اهداف، نگرش‌ها و سبک‌های تصمیم‌گیری است که به ایجاد یک رابطه زناشویی سالم، پایدار و رضایت‌بخش کمک می‌کند. این مفهوم که ریشه در نظریه‌های خانواده درمانی و روانشناسی زناشویی دارد، شامل ابعاد مختلفی از جمله برآورده شدن انتظارات از ازدواج، هماهنگی در مسائل عقیدتی و فلسفه زندگی و سازگاری در ویژگی‌های شخصیتی می‌باشد (اسماعیلی و همکاران، ۱۳۹۴).

تعریف عملیاتی

تفاهم فکری والدین نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۳۰ گویه این پرسشنامه در طیف پنج درجه‌ای لیکرت کسب می‌کند. این نمره در سه مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه برآورده شدن انتظارات حاصل از ازدواج (میزان تحقق انتظارات عاطفی، روانی و اجتماعی از زندگی مشترک و تطابق با واقعیت) با ۱۰ گویه: سوالات ۱ تا ۱۰

• مؤلفه مسائل عقیدتی و فلسفه زندگی (هماهنگی در باورهای مذهبی، فرهنگی، اجتماعی و دیدگاه‌های کلی نسبت به زندگی) با ۱۰ گویه: سوالات ۱۱ تا ۲۰

• مؤلفه ویژگی‌های شخصیتی (سازگاری در سبک‌های رفتاری، مهارت‌های ارتباطی، حل تعارض و احترام متقابل) با ۱۰ گویه: سوالات ۲۱ تا ۳۰

روایی و پایایی پرسشنامه تفاهم فکری والدین (FFS)

روایی:

برای اطمینان از اینکه یک ابزار اندازه‌گیری در حوزه روابط زناشویی و خانواده، دقیقاً سازه تفاهم فکری والدین را مورد سنجش قرار می‌دهد، باید مفهوم روایی که بیانگر توانایی ابزار در اندازه‌گیری صفت مورد نظر است، به دقت مورد بررسی قرار گیرد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). در فرآیند ساخت و اعتباریابی پرسشنامه تفاهم فکری والدین (FFS) در ایران، پژوهشگران برای تعیین روایی از روش روایی محتوا استفاده نمودند. با بهره‌گیری از نظرات متخصصان حوزه مشاوره خانواده، روانشناسی زناشویی و علوم تربیتی، شاخص روایی محتوا (CVI) برای این پرسشنامه محاسبه گردید که مقدار آن برابر با ۰.۸۸ گزارش شده است. با توجه به اینکه این مقدار به طور قابل توجهی بالاتر از حد استاندارد ۰.۷ می‌باشد، می‌توان نتیجه گرفت که این پرسشنامه از روایی محتوایی بسیار مطلوبی برخوردار بوده و گویه‌های آن به خوبی توانایی سنجش ابعاد سه‌گانه تفاهم فکری والدین (برآورده شدن انتظارات، مسائل عقیدتی و فلسفه زندگی و ویژگی‌های شخصیتی) را دارند و نتایج آن برای استفاده در پژوهش‌های مربوط به خانواده، مشاوره و روانشناسی زناشویی از اعتبار کافی برخوردار است.

پایایی:

پایایی یک پرسشنامه در حوزه خانواده و روابط زناشویی، بیانگر میزان همسانی درونی، ثبات و دقت نتایجی است که از پاسخ‌دهندگان مختلف در شرایط گوناگون به دست می‌آید و نشان‌دهنده این است که ابزار اندازه‌گیری تا چه میزان از خطاهای تصادفی در فرآیند سنجش مصون بوده است (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). در تحقیق داخلی انجام شده بر روی پرسشنامه تفاهم فکری والدین (FFS)، برای تعیین پایایی از روش همسانی درونی با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ استفاده شد. مقدار ضریب آلفای کرونباخ محاسبه شده برای کل این پرسشنامه برابر با ۰.۹۱ گزارش شده است. همچنین ضرایب آلفای کرونباخ برای مؤلفه‌های برآورده شدن انتظارات (۰.۸۶)، مسائل عقیدتی و فلسفه زندگی (۰.۸۸) و ویژگی‌های شخصیتی (۰.۸۷) نیز به طور جداگانه محاسبه گردیده است. این ارقام که همگی به طور چشمگیری بالاتر از حد استاندارد ۰.۷ می‌باشند، نشان‌دهنده پایایی بسیار بالای پرسشنامه و همسانی درونی عالی میان گویه‌های هر یک از مؤلفه‌ها و همچنین کل ابزار است. این اطمینان را به پژوهشگران، مشاوران خانواده و متخصصان حوزه روانشناسی زناشویی می‌دهد که نتایج حاصل از این ابزار از ثبات و قابلیت اعتماد بالایی برخوردار بوده و می‌توانند با اطمینان کامل از آن در مشاوره خانواده، تشخیص مشکلات زناشویی و طرح‌های پژوهشی مرتبط با روابط زوجین استفاده نمایند.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه