پرسشنامه استاندارد تعارض کار و خانواده كارلسون و همكاران(2000)

مشخصات پرسشنامه تعارض کار و خانواده

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه تعارض کار و خانواده

تعریف مفهومی

تعارض کار و خانواده به عنوان یک سازه روانشناختی و سازمانی چندبعدی تعریف می‌شود که به وضعیتی اطلاق می‌گردد که در آن فشارهای نقش‌های شغلی و خانوادگی با یکدیگر ناسازگار بوده و مشارکت در یک نقش، مشارکت در نقش دیگر را با دشواری مواجه می‌سازد. این سازه شامل سه نوع تعارض اصلی شامل تعارض مبتنی بر زمان (زمانی که صرف یک نقش می‌شود)، تعارض مبتنی بر فشار (استرس و تنش ناشی از یک نقش) و تعارض مبتنی بر رفتار (الگوهای رفتاری ناسازگار بین دو نقش) می‌باشد که همگی می‌توانند تأثیرات منفی قابل توجهی بر سلامت روان، رضایت شغلی و کیفیت زندگی خانوادگی افراد داشته باشند (کارلسون و همکاران، ۲۰۰۰).

تعریف عملیاتی

تعارض کار و خانواده نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۱۸ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در دو مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه تعارض کار با خانواده (محوریت تأثیر منفی کار بر فعالیت‌ها، زمان، استرس و رفتارهای خانوادگی) با ۹ گویه: سوالات ۱، ۲، ۳، ۴، ۵، ۶، ۷، ۸، ۹

• مؤلفه تعارض خانواده با کار (محوریت تأثیر منفی خانواده بر فعالیت‌ها، زمان، استرس و رفتارهای کاری) با ۹ گویه: سوالات ۱۰، ۱۱، ۱۲، ۱۳، ۱۴، ۱۵، ۱۶، ۱۷، ۱۸

روایی و پایایی پرسشنامه تعارض کار و خانواده

روایی:

دقت و اعتبار این ابزار اندازه‌گیری به این معناست که پرسشنامه تعارض کار و خانواده تا چه حد توانسته است سازه نظری مورد نظر یعنی ابعاد سه‌گانه تعارض مبتنی بر زمان، فشار و رفتار را با جامعیت و دقت کافی مورد سنجش قرار دهد و محتوای آن از هماهنگی لازم با ادبیات نظری حوزه تعارض کار و خانواده و روانشناسی صنعتی و سازمانی برخوردار باشد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). حسینی و همکاران (۱۳۹۵) در پژوهشی که با هدف بررسی ویژگی‌های روانسنجی پرسشنامه تعارض کار و خانواده کارلسون در میان کارکنان سازمان‌های ایرانی انجام دادند، از روش روایی محتوا برای تعیین اعتبار این ابزار استفاده کردند و نمره روایی ۰.۸۳ به دست آمد. با توجه به اینکه این مقدار به طور قابل ملاحظه‌ای از حد نصاب ۰.۷ بالاتر است، می‌توان ابراز داشت که روایی محتوایی پرسشنامه تعارض کار و خانواده برای استفاده در پژوهش‌های مدیریتی، روانشناسی سازمانی و مطالعات منابع انسانی در بستر فرهنگ ایرانی از اعتبار مطلوب و قابل قبولی برخوردار بوده و قابلیت اندازه‌گیری دقیق متغیر مورد نظر را دارا می‌باشد.

پایایی:

پایداری و همگونی درونی این پرسشنامه به معنای آن است که نتایج حاصل از اجرای آن در شرایط مشابه و در زمان‌های مختلف، از دقت و ثبات کافی برخوردار بوده و گویه‌های آن به صورت منسجم و هماهنگ، سازه تعارض کار و خانواده را اندازه‌گیری می‌کنند (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). کرمی و همکاران (۱۳۹۷) در یک مطالعه معتبر که به منظور بررسی قابلیت اعتماد نسخه فارسی پرسشنامه تعارض کار و خانواده کارلسون در میان کارمندان سازمان‌های دولتی صورت گرفت، با بهره‌گیری از روش آماری آلفای کرونباخ، ضریب پایایی کل پرسشنامه را ۰.۸۴ محاسبه کردند. این ضریب نه تنها از معیار استاندارد ۰.۷ بسیار بالاتر است، بلکه بیانگر همسانی درونی عالی و قابلیت اعتماد بسیار خوب این ابزار برای ارزیابی تعارض کار و خانواده در جوامع مختلف می‌باشد. بنابراین می‌توان با اطمینان خاطر از پایایی مطلوب این پرسشنامه در طرح‌های پژوهشی و مطالعات سازمانی و روانشناختی بهره برد.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه