پرسشنامه استاندارد تعارضات زناشویی ثنایی 1375

مشخصات پرسشنامه استاندارد تعارضات زناشویی

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه استاندارد تعارضات زناشویی

تعریف مفهومی

تعارضات زناشویی به عنوان یک سازه روانشناختی و اجتماعی چندبعدی تعریف می‌شود که به مجموعه تنش‌ها، اختلافات و کشمکش‌های بین همسران در ابعاد مختلف زندگی مشترک اطلاق می‌گردد و شامل هشت بعد اصلی کاهش همکاری، کاهش رابطه جنسی، افزایش واکنش هیجانی، افزایش رابطه فردی با خویشاوندان، کاهش رابطه خانوادگی با خویشاوندان همسر، جدا کردن امور مالی از یکدیگر، افزایش جلب حمایت از فرزندان و اختلال در روابط است که هر یک نشان‌دهنده سطوح مختلف نارضایتی و ناسازگاری در روابط زناشویی می‌باشند (ثنایی، ۱۳۷۵).

تعریف عملیاتی

تعارضات زناشویی نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۵۴ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در هشت مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه کاهش همکاری (محوریت کاهش همکاری و مشارکت در انجام وظایف و خواسته‌های همسر) با ۵ گویه: سوالات ۴، ۱۲، ۱۸، ۲۵، ۳۴

• مؤلفه کاهش رابطه جنسی (محوریت کاهش کیفیت و کمیت روابط جنسی و عدم ارضای جنسی) با ۵ گویه: سوالات ۵، ۱۳، ۱۹، ۳۵، ۴۰

• مؤلفه افزایش واکنش هیجانی (محوریت واکنش‌های هیجانی شدید مانند پرخاشگری، فریاد، ناسزا، کتک‌کاری و اتهام) با ۸ گویه: سوالات ۶، ۱۴، ۲۰، ۲۷، ۳۶، ۴۲، ۴۹، ۵۱

• مؤلفه افزایش رابطه فردی با خویشاوندان (محوریت افزایش ارتباط فرد با خویشاوندان خود به جای همسر) با ۱۲ گویه: سوالات ۳، ۷، ۱۱، ۱۶، ۲۶، ۲۸، ۳۰، ۴۱، ۴۵، ۴۷، ۵۲، ۵۴

• مؤلفه کاهش رابطه خانوادگی با خویشاوندان همسر (محوریت قطع یا کاهش رابطه با خانواده همسر) با ۶ گویه: سوالات ۱، ۲۳، ۳۲، ۴۶، ۵۰، ۵۳

• مؤلفه جدا کردن امور مالی از یکدیگر (محوریت عدم اشتراک مالی، پس‌انداز پنهان و عدم مشارکت در هزینه‌ها) با ۷ گویه: سوالات ۲، ۱۰، ۱۷، ۲۴، ۳۳، ۳۹، ۴۸

• مؤلفه افزایش جلب حمایت از فرزندان (محوریت استفاده از فرزندان برای حمایت و جاسوسی از همسر) با ۵ گویه: سوالات ۹، ۲۲، ۳۱، ۳۸، ۴۴

• مؤلفه اختلال در روابط (محوریت قطع رابطه با خانواده خود، دخالت خانواده‌ها و تحقیر همسر) با ۶ گویه: سوالات ۸، ۱۵، ۲۱، ۲۹، ۳۷، ۴۳

روایی و پایایی پرسشنامه استاندارد تعارضات زناشویی

روایی:

اعتبار یا روایی این ابزار سنجش به میزان توانایی آن در اندازه‌گیری دقیق هشت بعد تعارضات زناشویی شامل کاهش همکاری، کاهش رابطه جنسی، افزایش واکنش هیجانی، افزایش رابطه فردی با خویشاوندان، کاهش رابطه خانوادگی با خویشاوندان همسر، جدا کردن امور مالی از یکدیگر، افزایش جلب حمایت از فرزندان و اختلال در روابط اشاره دارد که نشان می‌دهد گویه‌ها تا چه حد محتوای مورد نظر را پوشش می‌دهند (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). ثنایی (۱۳۷۵) در فرآیند طراحی و اعتباریابی این پرسشنامه از روش روایی محتوا با بهره‌گیری از نظرات متخصصان روانشناسی و مشاوره خانواده استفاده کرد و نمره روایی ۰.۸۶ به دست آمد. با توجه به اینکه این مقدار بیشتر از ۰.۷ است، روایی محتوایی پرسشنامه تعارضات زناشویی مورد تایید قرار می‌گیرد و نشان می‌دهد که گویه‌های آن به خوبی قادر به سنجش ابعاد مختلف این سازه هستند.

پایایی:

پایایی یک ابزار اندازه‌گیری به میزان ثبات، همسانی درونی و تکرارپذیری نتایج آن در شرایط مختلف اشاره دارد و نشان می‌دهد که ابزار تا چه حد می‌تواند نتایج قابل اعتمادی تولید کند (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). ثنایی (۱۳۷۵) در تحقیق خود برای سنجش پایایی این پرسشنامه از ضریب آلفای کرونباخ استفاده کرد و با تحلیل داده‌های جمع‌آوری شده، ضریب آلفای کرونباخ ۰.۸۹ را به دست آورد. با توجه به اینکه این مقدار بیشتر از ۰.۷ است، پایایی پرسشنامه تعارضات زناشویی مورد تایید قرار می‌گیرد و نشان‌دهنده همسانی درونی عالی این ابزار است که آن را برای استفاده در پژوهش‌های روانشناسی خانواده، مشاوره زناشویی و مطالعات سلامت روان کاملاً قابل اعتماد می‌سازد.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه