پرسشنامه استاندارد سرمایه روانشناختی لوتانز و همکاران(2007)

مشخصات پرسشنامه سرمایه روانشناختی

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه سرمایه روانشناختی

تعریف مفهومی

سرمایه روانشناختی به عنوان یک سازه روانشناختی و سازمانی چندبعدی تعریف می‌شود که به حالت مثبت و سازنده رشد و توسعه روانشناختی فرد اطلاق می‌گردد و شامل چهار مؤلفه اصلی خودکارآمدی (اعتماد به توانایی‌های خود برای انجام وظایف چالش‌برانگیز)، امیدواری (داشتن اراده برای دستیابی به اهداف و توانایی یافتن مسیرهای جایگزین)، انعطاف‌پذیری (توانایی بازگشت به وضعیت مطلوب پس از شکست‌ها و موانع) و خوش‌بینی (انتظار مثبت نسبت به وقایع آینده) است که ریشه در تجارب موفقیت‌آمیز، یادگیری مشاهده‌ای، تشویق اجتماعی و حالات فیزیولوژیکی دارد (لوتانز و همکاران، ۲۰۰۷).

تعریف عملیاتی

سرمایه روانشناختی نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۲۴ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در چهار مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه خودکارآمدی (محوریت اعتماد به توانایی‌ها، مهارت‌ها و شایستگی‌های خود در انجام وظایف و چالش‌های تحصیلی) با ۶ گویه: سوالات ۱، ۲، ۳، ۴، ۵، ۶

• مؤلفه امیدواری (محوریت اراده و انگیزه برای دستیابی به اهداف و توانایی یافتن راه‌های جایگزین برای رسیدن به موفقیت) با ۶ گویه: سوالات ۷، ۸، ۹، ۱۰، ۱۱، ۱۲

• مؤلفه انعطاف‌پذیری (محوریت توانایی بازگشت به حالت اولیه، غلبه بر موانع و مدیریت مشکلات و شکست‌ها) با ۶ گویه: سوالات ۱۳، ۱۴، ۱۵، ۱۶، ۱۷، ۱۸

• مؤلفه خوش‌بینی (محوریت نگرش مثبت، انتظار وقایع خوب و امید به آینده با وجود عدم اطمینان) با ۶ گویه: سوالات ۱۹، ۲۰، ۲۱، ۲۲، ۲۳، ۲۴

روایی و پایایی پرسشنامه سرمایه روانشناختی

روایی:

به منظور اطمینان از اینکه ابزار اندازه‌گیری بتواند سازه مورد نظر را با دقت بالا بسنجد، مفهوم روایی مورد بررسی قرار گرفته است. روایی به این معناست که ابزار اندازه‌گیری تا چه میزان می‌تواند صفت یا ویژگی مورد نظر را به طور دقیق و بدون خطا اندازه‌گیری کند و از محتوای متناسب با آن سازه برخوردار باشد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). لوتانز و همکاران (۲۰۰۷) در پژوهش خود که بر روی دانشجویان و کارکنان سازمانی انجام دادند، برای بررسی روایی پرسشنامه سرمایه روانشناختی از روش روایی محتوا استفاده کردند و نمره روایی ۰.۸۷ به دست آمد. با توجه به اینکه این مقدار بیشتر از ۰.۷ است، روایی محتوایی پرسشنامه سرمایه روانشناختی برای استفاده در جامعه ایرانی مورد تایید قرار می‌گیرد و نشان می‌دهد که گویه‌های پرسشنامه از توانایی لازم برای سنجش ابعاد مختلف سرمایه روانشناختی برخوردار هستند.

پایایی:

پایایی یک ابزار اندازه‌گیری بیانگر میزان دقت، ثبات و قابلیت اعتماد نتایج حاصل از آن در دفعات مختلف اجرا و در شرایط مشابه است و نشان می‌دهد که ابزار مورد نظر تا چه اندازه می‌تواند نتایج قابل اتکا و پایدار را ارائه دهد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). لوتانز و همکاران (۲۰۰۷) در مطالعه‌ای که با هدف بررسی ویژگی‌های روانسنجی پرسشنامه سرمایه روانشناختی بر روی دانشجویان و کارکنان انجام دادند، برای تعیین پایایی از ضریب آلفای کرونباخ استفاده کردند و مقدار آن را ۰.۸۹ گزارش نمودند. با توجه به اینکه این مقدار بیشتر از ۰.۷ است، پایایی پرسشنامه مورد تایید قرار می‌گیرد و نشان می‌دهد که این ابزار از همسانی درونی بسیار مطلوبی برخوردار بوده و می‌توان در پژوهش‌های مختلف بر روی نتایج آن اعتماد کرد.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه