پرسشنامه استاندارد موانع راه اندازی سیستم حسابداری تعهدی احدزاده (1399)

مشخصات پرسشنامه استاندارد موانع راه‌اندازی سیستم حسابداری تعهدی

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه استاندارد موانع راه‌اندازی سیستم حسابداری تعهدی

تعریف مفهومی

موانع راه‌اندازی سیستم حسابداری تعهدی به عنوان مجموعه‌ای از عوامل بازدارنده و چالش‌های ساختاری، مدیریتی، فنی و انسانی تعریف می‌شود که فرآیند استقرار و پیاده‌سازی موفقیت‌آمیز سیستم حسابداری تعهدی در سازمان‌ها را با اختلال مواجه می‌سازد. این موانع شامل شش مؤلفه اصلی عوامل مدیریتی (حمایت و آگاهی مدیران)، عوامل فرآیندی (تعریف دقیق فعالیت‌ها و هماهنگی)، منابع انسانی (تخصص، تعهد و آموزش کارکنان)، عوامل فنی سیستمی (زیرساخت‌های نرم‌افزاری و سخت‌افزاری)، قوانین و مقررات (شفافیت و انعطاف‌پذیری قوانین مالی) و حسابداری مدیریتی (گزارش‌دهی و تحلیل اطلاعات) می‌باشد که نقش تعیین‌کننده‌ای در موفقیت یا شکست اجرای سیستم حسابداری تعهدی ایفا می‌کنند (احدزاده، ۱۳۹۹).

تعریف عملیاتی

موانع راه‌اندازی سیستم حسابداری تعهدی نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۳۰ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در شش مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه عوامل مدیریتی (محوریت حمایت مدیران ارشد، تفویض اختیار، آگاهی از قابلیت‌های سیستم و تخصیص بودجه مناسب) با ۵ گویه: سوالات ۱، ۲، ۳، ۴، ۵

• مؤلفه عوامل فرآیندی (محوریت تعریف دقیق فعالیت‌ها، شاخص‌های عملکردی و هماهنگی بین واحدها) با ۵ گویه: سوالات ۶، ۷، ۸، ۹، ۱۰

• مؤلفه منابع انسانی (محوریت مشارکت، تعهد، تخصص، آموزش و کفایت نیروی انسانی) با ۵ گویه: سوالات ۱۱، ۱۲، ۱۳، ۱۴، ۱۵

• مؤلفه عوامل فنی سیستمی (محوریت زیرساخت‌های نرم‌افزاری و سخت‌افزاری و اعتماد به اطلاعات سیستم) با ۵ گویه: سوالات ۱۶، ۱۷، ۱۸، ۱۹، ۲۰

• مؤلفه قوانین و مقررات (محوریت تسهیل‌کنندگی، شفافیت و انعطاف‌پذیری قوانین مالی) با ۵ گویه: سوالات ۲۱، ۲۲، ۲۳، ۲۴، ۲۵

• مؤلفه حسابداری مدیریتی (محوریت تهیه، تحلیل و استفاده از گزارش‌های درون‌سازمانی در تصمیم‌گیری) با ۵ گویه: سوالات ۲۶، ۲۷، ۲۸، ۲۹، ۳۰

روایی و پایایی پرسشنامه استاندارد موانع راه‌اندازی سیستم حسابداری تعهدی

روایی:

در حوزه تحقیقات حسابداری و مدیریت مالی، اعتبار یا روایی یک ابزار اندازه‌گیری به این معناست که آن ابزار تا چه اندازه می‌تواند به طور دقیق و عینی، سازه یا مفهوم مورد نظر را اندازه‌گیری کند و از محتوایی جامع، مرتبط و متناسب با هدف پژوهش برخوردار باشد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). احدزاده (۱۳۹۹) در مطالعه‌ای که با هدف طراحی و اعتباریابی پرسشنامه موانع راه‌اندازی سیستم حسابداری تعهدی در دانشگاه‌ها انجام داد، با استفاده از روش روایی محتوا و با کسب نظرات اصلاحی و تأییدی متخصصان حوزه حسابداری، مدیریت مالی و حسابداری دولتی، نمره روایی محتوایی را ۰.۸۹ محاسبه کرد. از آنجا که این میزان به طور قابل توجهی بالاتر از حد استاندارد ۰.۷ است، می‌توان استدلال کرد که گویه‌های این پرسشنامه از اعتبار و تناسب محتوایی بسیار مطلوبی برای سنجش موانع راه‌اندازی سیستم حسابداری تعهدی برخوردار بوده و کاربرد آن در تحقیقات مختلف حسابداری و مدیریت مالی، قابل اتکا و معتبر خواهد بود.

پایایی:

در علوم رفتاری و پژوهش‌های مدیریتی، قابلیت اعتماد یا پایایی یک ابزار اندازه‌گیری، بیانگر میزان ثبات، دقت و همسانی درونی نتایج حاصل از آن در شرایط اجرای یکسان و در زمان‌های متفاوت است و نشان‌دهنده آن است که ابزار مذکور تا چه اندازه عاری از خطاهای تصادفی و عوامل مداخله‌گر می‌باشد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). احدزاده (۱۳۹۹) در تحقیق خود با هدف ارزیابی پایایی پرسشنامه موانع راه‌اندازی سیستم حسابداری تعهدی، از روش ضریب آلفای کرونباخ استفاده کرد و ضریب پایایی کل پرسشنامه را ۰.۹۱ و ضرایب پایایی مؤلفه‌های عوامل مدیریتی، عوامل فرآیندی، منابع انسانی، عوامل فنی سیستمی، قوانین و مقررات و حسابداری مدیریتی را به ترتیب ۰.۸۹، ۰.۸۸، ۰.۸۷، ۰.۸۶، ۰.۸۵ و ۰.۸۴ به دست آورد. با توجه به اینکه این مقادیر به طور چشمگیری بالاتر از سطح قابل قبول ۰.۷ هستند، می‌توان نتیجه گرفت که پرسشنامه از همسانی درونی عالی و پایایی بسیار بالایی در جامعه حسابداران و مدیران مالی ایرانی برخوردار است و پژوهشگران می‌توانند با اطمینان خاطر از این ابزار برای سنجش دقیق و معتبر موانع راه‌اندازی سیستم حسابداری تعهدی در طرح‌های پژوهشی و پایان‌نامه‌های تحصیلی خود استفاده نمایند.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه