پرسشنامه استاندارد رفتار اخلاقی حسابداران وردی

مشخصات پرسشنامه استاندارد رفتار اخلاقی حسابداران

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه استاندارد رفتار اخلاقی حسابداران

تعریف مفهومی

رفتار اخلاقی حسابداران به عنوان مجموعه ای از اصول، ارزش‌ها و هنجارهای حرفه‌ای تعریف می‌شود که بر رفتار و تصمیم‌گیری حسابداران در محیط کار تأثیر گذاشته و شامل پایبندی به صداقت، درستکاری، رازداری، بی‌طرفی و شایستگی حرفه‌ای در انجام وظایف مالی و حسابرسی است (وردی، ۲۰۰۰).

تعریف عملیاتی

رفتار اخلاقی حسابداران نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۱۵ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در پنج مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه کارمند اخلاقی (محوریت ویژگی‌های فردی و تعهد به اصول اخلاقی در انجام کار) با ۳ گویه: سوالات ۱، ۲، ۳

• مؤلفه ارزش‌های متعدد (محوریت توجه به ارزش‌های سازمانی و چهارچوب‌های اخلاقی در تصمیم‌گیری) با ۳ گویه: سوالات ۴، ۵، ۶

• مؤلفه مقاومت در مقابل تهدیدات (محوریت پایداری در برابر چالش‌ها و فشارهای منفی در محیط کار) با ۳ گویه: سوالات ۷، ۸، ۹

• مؤلفه رعایت ظاهر و قوانین و مقررات (محوریت التزام به قوانین و مقررات و انجام دقیق وظایف) با ۳ گویه: سوالات ۱۰، ۱۱، ۱۲

• مؤلفه اهداف اخلاقی (محوریت انگیزه‌های اخلاقی و توجه به پیامدهای اعمال در راستای اهداف سازمان) با ۳ گویه: سوالات ۱۳، ۱۴، ۱۵

روایی و پایایی پرسشنامه استاندارد رفتار اخلاقی حسابداران

روایی:

در این پرسشنامه منظور از روایی، توانایی ابزار در اندازه‌گیری دقیق و صحیح رفتار اخلاقی حسابداران است که نشان می‌دهد آیا گویه‌های طراحی شده، تمامی جنبه‌های این سازه پیچیده و چندبعدی را به درستی پوشش می‌دهند یا خیر (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). فلاحی و همکاران (۱۳۹۸) در پژوهشی که با هدف بررسی ویژگی‌های روان‌سنجی این ابزار در جامعه ایرانی انجام دادند، برای ارزیابی روایی از روش روایی محتوا بهره گرفتند که طی آن، نظر متخصصان حوزه حسابداری و علوم رفتاری در مورد تناسب، شفافیت و جامعیت هر یک از گویه‌ها اخذ گردید. نتایج این بررسی‌ها حاکی از آن بود که نمره روایی محتوایی پرسشنامه به ۰.۸۶ رسیده است. با عنایت به اینکه این مقدار از معیار پذیرفته شده ۰.۷ فراتر است، می‌توان اذعان کرد که محتوای پرسشنامه از اعتبار کافی برای سنجش رفتار اخلاقی حسابداران برخوردار بوده و گویه‌های آن می‌توانند به طور موثر، مؤلفه‌های مختلف این مفهوم را پوشش دهند.

پایایی:

پایایی یک پرسشنامه به معنای میزان ثبات، دقت و یکنواختی نتایجی است که در شرایط مشابه از طریق آن به دست می‌آید و نشان‌دهنده این است که آیا ابزار اندازه‌گیری در دفعات مختلف، نتایج قابل اتکایی را ارائه می‌دهد یا خیر (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). کریمی و همکاران (۱۳۹۹) در تحقیقی که با هدف هنجاریابی این پرسشنامه بر روی نمونه‌ای از حسابداران شاغل در صنایع مختلف کشور انجام دادند، جهت سنجش پایایی ابزار از ضریب آلفای کرونباخ استفاده کردند. مقدار ضریب آلفای کرونباخ محاسبه شده برای کل پرسشنامه و همچنین برای هر یک از خرده‌مقیاس‌های آن، بالاتر از ۰.۸۰ گزارش شد و به طور کلی، ضریب پایایی کل پرسشنامه برابر با ۰.۸۴ به دست آمد. با توجه به اینکه این مقدار به طور قابل ملاحظه‌ای از حد آستانه قابل قبول (۰.۷) بالاتر است، می‌توان نتیجه گرفت که پرسشنامه رفتار اخلاقی حسابداران از قابلیت اعتماد و ثبات بالایی برخوردار بوده و برای استفاده در پژوهش‌های مختلف علمی و کاربردی در حوزه حسابداری، ابزاری مناسب و معتبر به شمار می‌رود.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه