پرسشنامه استاندارد پرخاشگري باس و پري 1992

مشخصات پرسشنامه استاندارد پرخاشگری

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه استاندارد پرخاشگری

تعریف مفهومی

پرخاشگری به عنوان یک سازه روانشناختی چندبعدی و پیچیده تعریف می‌شود که به مجموعه ای از رفتارهای عمدی و آگاهانه اطلاق می‌گردد که با هدف ایجاد آسیب، صدمه یا درد در دیگری، اعم از جسمی یا روانی، صورت می‌گیرد. این سازه نه تنها اعمال فیزیکی آشکار مانند زدن یا هل دادن را دربرمی‌گیرد، بلکه ابعاد پنهان‌تر نظیر خشم به عنوان یک هیجان درونی، خصومت به عنوان نگرشی منفی و بدگمانانه نسبت به دیگران و همچنین پرخاشگری کلامی از طریق توهین و فحاشی را نیز شامل می‌شود و ریشه در تعامل پیچیده عوامل زیستی، روانشناختی و اجتماعی دارد (باس و پری، ۱۹۹۲).

تعریف عملیاتی

پرخاشگری نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۲۹ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در چهار مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه پرخاشگری فیزیکی (شامل رفتارهای آسیب‌رسان جسمی مانند زدن، هل دادن و تخریب اشیاء) با ۹ گویه: سوالات ۱، ۵، ۹، ۱۳، ۱۷، ۲۱، ۲۴، ۲۶، ۲۸

• مؤلفه پرخاشگری کلامی (شامل رفتارهای آسیب‌رسان زبانی مانند توهین، فحش و داد زدن) با ۶ گویه: سوالات ۲، ۴، ۶، ۱۰، ۱۴، ۱۸

• مؤلفه خشم (شامل هیجان درونی خشم، تحریک‌پذیری و ناتوانی در کنترل عصبانیت) با ۷ گویه: سوالات ۳، ۷، ۱۱، ۱۵، ۱۹، ۲۲، ۲۹

• مؤلفه خصومت (شامل نگرش‌های منفی، بدگمانی، حسادت و سوءظن نسبت به دیگران) با ۷ گویه: سوالات ۸، ۱۲، ۱۶، ۲۰، ۲۳، ۲۵، ۲۷

روایی و پایایی پرسشنامه استاندارد پرخاشگری

روایی:

در فرآیند ساخت و اعتباریابی ابزارهای سنجش روانی، یکی از مهم‌ترین شاخص‌ها، توانایی یک پرسشنامه در اندازه‌گیری دقیق و بی‌نقص آنچه که برای آن طراحی شده است، می‌باشد که از آن با عنوان روایت یاد می‌شود و نشان‌دهنده اعتبار و غنای محتوایی آزمون است (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). بشارت (۱۳۹۰) در مطالعه هنجاریابی خود در جامعه ایرانی، به منظور بررسی روایی این پرسشنامه، از روش روایی محتوا با بهره‌گیری از نظرات متخصصان روان‌شناسی و علوم تربیتی استفاده نمود. تحلیل‌های آنان نشان داد که گویه‌های این ابزار از تناسب مفهومی بالایی با سازه پرخاشگری و ابعاد چهارگانه آن برخوردار هستند و ضریب روایی محتوایی (CVR) برای کل پرسشنامه مقدار ۰.۸۳ به دست آمد. از آنجا که این مقدار به مراتب بالاتر از حداقل معیار قابل قبول یعنی ۰.۷ است، می‌توان با اطمینان خاطر گفت که این پرسشنامه از روایی محتوایی مطلوبی برخوردار بوده و کاربرد آن در پژوهش‌های مرتبط با پرخاشگری در جامعه ایران از اعتبار علمی کافی برخوردار می‌باشد.

پایایی:

پایایی یا قابلیت اعتماد یک ابزار اندازه‌گیری، بیانگر میزان ثبات، دقت و تکرارپذیری نتایج آن در شرایط مختلف و در طول زمان است و نشان می‌دهد که یک پرسشنامه تا چه حد از خطاهای تصادفی و نوسانات مزاحم در امان بوده و می‌توان بر یافته‌های حاصل از آن اتکا نمود (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). بشارت (۱۳۹۰) در فرآیند هنجاریابی این ابزار در ایران، به منظور بررسی همسانی درونی و پایایی آن، از روش محاسبه ضریب آلفای کرونباخ استفاده کرد. نتایج نشان داد که ضریب آلفای کرونباخ برای کل پرسشنامه برابر با ۰.۸۵ بوده که حاکی از همبستگی بالا و انسجام داخلی عالی بین گویه‌های آن می‌باشد. با توجه به اینکه این ضریب به طور قابل ملاحظه‌ای بالاتر از معیار استاندارد ۰.۷ قرار دارد، می‌توان استنباط نمود که پرسشنامه پرخاشگری باس و پری از پایایی بسیار مطلوبی برخوردار بوده و نتایج حاصل از آن از اعتمادپذیری و استحکام لازم برای استفاده در پژوهش‌ها و ارزیابی‌های بالینی در جامعه ایرانی برخوردار است.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه