پرسشنامه کنترل خشم نواکو (1986)

مشخصات پرسشنامه کنترل خشم

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه کنترل خشم

تعریف مفهومی

کنترل خشم به عنوان یک سازه روانشناختی چندبعدی تعریف می‌شود که به توانایی فرد در مدیریت، تنظیم و ابراز مناسب هیجان خشم در موقعیت‌های مختلف زندگی اطلاق می‌گردد و شامل سه مؤلفه اصلی تجربه خشم (احساسات درونی)، ابراز خشم (رفتارهای بیرونی) و کینه‌توزی (افکار و نگرش‌های منفی پایدار) می‌شود که ریشه در تعامل پیچیده عوامل فردی، بین‌فردی و اجتماعی دارد و تأثیر مستقیمی بر کیفیت روابط و سلامت روانی فرد می‌گذارد (نواکو، ۱۹۸۶).

تعریف عملیاتی

کنترل خشم نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۲۵ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در سه مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه اول (عامل خشم) (محوریت تجربه و بروز هیجان خشم در موقعیت‌های روزمره و نحوه واکنش فرد به محرک‌های خشم‌آور) با ۵ گویه: سوالات ۱، ۲، ۳، ۴، ۵

• مؤلفه دوم (تهاجم) (محوریت رفتارهای پرخاشگرانه و تهاجمی فرد در روابط شخصی و نحوه برخورد با تعارضات) با ۱۰ گویه: سوالات ۶، ۷، ۸، ۹، ۱۰، ۱۱، ۱۲، ۱۳، ۱۴، ۱۵

• مؤلفه سوم (کینه‌توزی) (محوریت افکار، نگرش‌ها و احساسات کینه‌آمیز و انتقام‌جویانه فرد در موقعیت‌های اجتماعی) با ۱۰ گویه: سوالات ۱۶، ۱۷، ۱۸، ۱۹، ۲۰، ۲۱، ۲۲، ۲۳، ۲۴، ۲۵

روایی و پایایی پرسشنامه کنترل خشم

روایی:

یکی از شاخص‌های اساسی در ارزیابی کیفیت هر ابزار اندازه‌گیری، توانایی آن در سنجش دقیق ویژگی مورد نظر است و روایی محتوایی به این موضوع اشاره دارد که گویه‌های یک پرسشنامه تا چه اندازه با محتوای سازه روانشناختی مورد مطالعه، تناسب و همخوانی داشته و از نظر متخصصان حوزه مربوطه معتبر تلقی می‌شوند (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). مرادی و همکاران (۱۳۹۴) در تحقیق خود به منظور بررسی روایی پرسشنامه کنترل خشم نواکو، از روش روایی محتوایی با بهره‌گیری از نظرات ده نفر از متخصصان روانشناسی بالینی و شخصیت استفاده کردند و شاخص روایی محتوایی (CVI) را برای کلیه گویه‌ها بالاتر از ۰.۷۸ گزارش نمودند. با توجه به اینکه این مقدار از حد استاندارد ۰.۷ فراتر بوده و نشان‌دهنده توافق مطلوب متخصصان در مورد مناسب بودن محتوای گویه‌ها است، می‌توان نتیجه گرفت که پرسشنامه کنترل خشم نواکو از روایی محتوایی قابل قبولی برای استفاده در پژوهش‌های حوزه روانشناسی و علوم رفتاری در جامعه ایرانی برخوردار می‌باشد.

پایایی:

ثبات، دقت و قابلیت اتکای نتایج یک آزمون، مفهوم پایایی را تداعی می‌کند و به این معناست که نمرات حاصل از یک ابزار سنجش در شرایط یکسان قابل تکرار بوده و تحت تأثیر خطای تصادفی قرار نمی‌گیرند، بنابراین می‌توان به نتایج آن اعتماد کرد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). کریمی و همکاران (۱۳۹۶) در یک مطالعه روانسنجی بر روی جمعیت دانشجویی ایرانی، به منظور بررسی پایایی پرسشنامه کنترل خشم نواکو، از ضریب آلفای کرونباخ استفاده کردند و ضریب آلفای کرونباخ را برای کل پرسشنامه ۰.۸۵، برای مؤلفه عامل خشم ۰.۸۱، برای مؤلفه تهاجم ۰.۸۳ و برای مؤلفه کینه‌توزی ۰.۷۹ به دست آوردند. با توجه به اینکه همگی این مقادیر از حد ۰.۷ بیشتر هستند، نشان‌دهنده همسانی درونی مطلوب و پایایی بالای این ابزار است و پژوهشگران می‌توانند با اطمینان از نتایج حاصل از این پرسشنامه در تحقیقات خود بهره ببرند.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه