پرسشنامه استارندارد خشم در کودکان محمد کریمی (1391)

مشخصات پرسشنامه خشم در کودکان

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه خشم در کودکان

تعریف مفهومی

خشم در کودکان به عنوان یک سازه روانشناختی و هیجانی چندبعدی تعریف می‌شود که به مجموعه واکنش‌های عاطفی، شناختی و رفتاری اطلاق می‌گردد که کودکان در مواجهه با موقعیت‌های ناکامی‌آمیز، تهدیدکننده یا ناعادلانه از خود بروز می‌دهند و می‌تواند به صورت پرخاشگری کلامی، فیزیکی، افکار خصمانه و احساسات منفی تجلی یابد (محمد کریمی، ۱۳۹۱).

تعریف عملیاتی

خشم در کودکان نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۱۶ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در سه مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه رفتار پرخاشگرانه (محوریت بروز خشم به صورت رفتارهای فیزیکی و کلامی آشکار) با ۸ گویه: سوالات ۱، ۲، ۳، ۴، ۵، ۶، ۷، ۸

• مؤلفه فکر پرخاشگرانه (محوریت افکار خصمانه، سوءتفسیرها و تعابیر منفی در موقعیت‌های اجتماعی) با ۴ گویه: سوالات ۹، ۱۰، ۱۱، ۱۲

• مؤلفه احساس پرخاشگرانه (محوریت احساسات درونی خشم، ناکامی و عدم تحمل در برابر مخالفت‌ها) با ۴ گویه: سوالات ۱۳، ۱۴، ۱۵، ۱۶

روایی و پایایی پرسشنامه خشم در کودکان

روایی:

در حوزه سنجش و اندازه‌گیری، اعتبار یک ابزار به این معناست که آزمون تا چه اندازه می‌تواند مفهوم و سازه مدنظر را به طور دقیق و بدون انحراف اندازه‌گیری کند و محتوای آن از نظر متخصصان با هدف پژوهشی همخوانی داشته باشد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). احمدی و همکاران (۱۳۹۷) در مطالعه‌ای که با هدف بررسی ویژگی‌های روانسنجی پرسشنامه خشم در کودکان انجام دادند، از روش روایی محتوا برای تعیین اعتبار این ابزار استفاده کردند و نمره روایی ۰.۸۶ به دست آمد. با توجه به اینکه این مقدار از ۰.۷ بیشتر است، می‌توان نتیجه گرفت که روایی محتوایی این پرسشنامه در سطح مطلوبی قرار دارد و برای استفاده در پژوهش‌های حوزه روانشناسی کودک و نوجوان مناسب است.

پایایی:

پایایی به عنوان شاخصی کلیدی در ارزیابی کیفیت ابزارهای سنجش، نشان‌دهنده میزان دقت، هماهنگی درونی و ثبات نتایج یک پرسشنامه در شرایط مختلف است که به محقق اطمینان می‌دهد نمرات به دست آمده ناشی از خطای تصادفی نیستند (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). کریمی و همکاران (۱۳۹۹) در تحقیقی که با هدف تعیین پایایی این پرسشنامه روی نمونه‌ای از دانش‌آموزان ابتدایی انجام شد، با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ، ضریب پایایی را ۰.۸۹ محاسبه کردند که نشان‌دهنده همسانی درونی عالی و ارتباط قوی بین گویه‌های این ابزار است. از آنجا که این مقدار بیشتر از ۰.۷ است، پایایی پرسشنامه خشم در کودکان مورد تایید قرار می‌گیرد و می‌توان با اطمینان از آن در پژوهش‌های مختلف استفاده کرد.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه