پرسشنامه تمایل جنسی آپت و هالبرت (1992)

مشخصات پرسشنامه تمایل جنسی

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه تمایل جنسی

تعریف مفهومی

تمایل جنسی به عنوان یک سازه روانشناختی و زیستی چندبعدی تعریف می‌شود که نشان‌دهنده انگیزه، اشتیاق و گرایش درونی فرد برای تجربه فعالیت‌ها، خیال‌پردازی‌ها و روابط جنسی است و تحت تأثیر عوامل فیزیولوژیکی، روانشناختی، اجتماعی و فرهنگی قرار دارد. این سازه شامل دو مؤلفه اصلی میل و انگیزه جنسی (تمایل آگاهانه و فعال برای برقراری رابطه جنسی) و تحریک‌پذیری و خیال‌پردازی جنسی (پاسخ‌های فیزیولوژیکی و شناختی به محرک‌های جنسی) می‌باشد که هر دو در سلامت جنسی و کیفیت روابط صمیمانه نقش اساسی ایفا می‌کنند (آپت و هالبرت، ۱۹۹۲).

تعریف عملیاتی

تمایل جنسی نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۲۵ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در دو مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه میل و انگیزه جنسی (محوریت اشتیاق آگاهانه، تمایل فعال و انگیزه درونی برای برقراری رابطه جنسی با همسر) با ۱۴ گویه: سوالات ۱، ۲، ۵، ۷، ۸، ۱۱، ۱۳، ۱۴، ۱۵، ۱۶، ۲۰، ۲۱، ۲۴، ۲۵

• مؤلفه تحریک‌پذیری و خیال‌پردازی جنسی (محوریت پاسخ‌دهی فیزیولوژیکی، تخیلات جنسی و لذت‌مندی از محرک‌های شناختی جنسی) با ۱۱ گویه: سوالات ۳، ۴، ۶، ۹، ۱۰، ۱۲، ۱۷، ۱۸، ۱۹، ۲۲، ۲۳

روایی و پایایی پرسشنامه تمایل جنسی

روایی:

در حوزه ساخت و اعتباریابی ابزارهای سنجش در روانشناسی جنسی و روابط زناشویی، یکی از معیارهای اساسی برای ارزیابی کیفیت یک پرسشنامه، میزان کارآمدی آن در اندازه‌گیری دقیق سازه مورد نظر است که نشان می‌دهد آیا گویه‌های پرسشنامه به درستی ابعاد مختلف متغیر جنسی را پوشش داده‌اند و آیا متخصصان حوزه روانشناسی و مشاوره جنسی بر محتوای آن توافق نظر دارند یا خیر (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). رضایی و همکاران (۱۳۹۹) در مطالعه‌ای که با هدف بررسی ویژگی‌های روانسنجی پرسشنامه تمایل جنسی آپت و هالبرت در جامعه ایرانی انجام دادند، برای تعیین روایی این ابزار از روش روایی محتوا و کسب نظر متخصصان روانشناسی بالینی و مشاوره خانواده استفاده کردند که نمره روایی ۰.۸۵ به دست آمد. با توجه به اینکه این مقدار به مراتب از ۰.۷۰ بالاتر است، می‌توان با اطمینان بالا اظهار داشت که پرسشنامه تمایل جنسی آپت و هالبرت از روایی محتوایی مطلوبی در جامعه ایرانی برخوردار بوده و ابزاری مناسب برای سنجش دقیق این سازه در پژوهش‌های مرتبط با سلامت جنسی و روابط زناشویی محسوب می‌شود.

پایایی:

در فرآیند سنجش و ارزیابی ابزارهای روانشناختی در حوزه سلامت جنسی و روابط صمیمانه، پایایی به عنوان یکی از مهم‌ترین معیارهای روانسنجی، نمایانگر میزان ثبات، هماهنگی درونی و تکرارپذیری نتایج حاصل از یک پرسشنامه در شرایط مشابه است که می‌تواند اعتماد پژوهشی و بالینی را نسبت به داده‌های گردآوری شده افزایش دهد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). کریمی و همکاران (۱۴۰۰) به منظور بررسی پایایی پرسشنامه تمایل جنسی آپت و هالبرت در نمونه‌ای از زوجین ایرانی، از روش همسانی درونی و محاسبه ضریب آلفای کرونباخ استفاده کردند که مقدار این ضریب برای کل پرسشنامه برابر با ۰.۸۸ و برای مؤلفه‌های مختلف ۰.۸۳ و ۰.۸۶ گزارش شد. با توجه به اینکه تمامی ضرایب بدست آمده به طور قابل توجهی از معیار ۰.۷۰ فراتر رفته‌اند، می‌توان با اطمینان بالا گفت که پرسشنامه تمایل جنسی آپت و هالبرت از پایایی بسیار مطلوبی در جامعه ایرانی برخوردار است و نتایج حاصل از آن برای استفاده در تشخیص مشکلات جنسی، طرح‌های درمانی و پژوهش‌های روانشناسی قابل اعتماد و استناد می‌باشد.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه