پرسشنامه استاندارد رضایت زناشویی اولسون (1998)

مشخصات پرسشنامه رضایت زناشویی

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه رضایت زناشویی

تعریف مفهومی

رضایت زناشویی به عنوان یک سازه روانشناختی و اجتماعی چندبعدی تعریف می‌شود که به مجموعه احساسات، نگرش‌ها و ادراکات مثبت یا منفی زوجین نسبت به جنبه‌های مختلف زندگی مشترک از جمله ارتباط عاطفی، حل تعارض، روابط جنسی، مدیریت مالی، فرزندپروری و تعامل با خانواده‌های اصلی اطلاق می‌گردد که نشان‌دهنده میزان خشنودی، لذت و پذیرش فرد از همسر و رابطه زناشویی خود است (اولسون، ۱۹۹۸).

تعریف عملیاتی

رضایت زناشویی نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۴۷ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در ده مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه رضایت زناشویی (محوریت احساس کلی خشنودی، درک متقابل و سازگاری با همسر) با ۳ گویه: سوالات ۱، ۳، ۳۲

• مؤلفه موضوعات شخصیتی (محوریت ویژگی‌های شخصیتی، عادات و رفتارهای همسر) با ۵ گویه: سوالات ۲، ۴، ۱۲، ۲۲، ۴۰

• مؤلفه ارتباط زناشویی (محوریت کیفیت ارتباط کلامی و غیرکلامی، ابراز احساسات و درک متقابل) با ۴ گویه: سوالات ۶، ۱۳، ۲۳، ۴۱

• مؤلفه حل تعارض (محوریت نحوه مواجهه، مدیریت و حل و فصل اختلافات و کشمکش‌های زناشویی) با ۵ گویه: سوالات ۷، ۱۴، ۲۴، ۳۳، ۴۲

• مؤلفه مدیریت مالی (محوریت نحوه تصمیم‌گیری، برنامه‌ریزی و کنترل مسائل مالی خانواده) با ۵ گویه: سوالات ۸، ۱۵، ۱۶، ۲۵، ۳۴

• مؤلفه فعالیت‌های اوقات فراغت (محوریت کیفیت برنامه‌ریزی و گذراندن اوقات فراغت با همسر) با ۵ گویه: سوالات ۹، ۱۷، ۲۶، ۳۵، ۴۳

• مؤلفه روابط جنسی (محوریت رضایت از روابط جنسی، صمیمیت و ابراز محبت) با ۵ گویه: سوالات ۱۰، ۱۸، ۲۷، ۳۶، ۴۴

• مؤلفه ازدواج و فرزندان (محوریت نحوه فرزندپروری، کنترل رفتار فرزندان و تأثیر فرزندان بر رابطه زناشویی) با ۵ گویه: سوالات ۱۱، ۱۹، ۲۸، ۳۷، ۴۵

• مؤلفه اقوام و دوستان (محوریت تعامل با خانواده‌های اصلی، دوستان و اقوام و تأثیر آنها بر زندگی زناشویی) با ۵ گویه: سوالات ۲۰، ۲۹، ۳۱، ۳۸، ۴۶

• مؤلفه جهت‌گیری مذهبی (محوریت باورها، ارزش‌ها و عملکرد مذهبی و تأثیر آن بر زندگی مشترک) با ۵ گویه: سوالات ۵، ۲۱، ۳۰، ۳۹، ۴۷

روایی و پایایی پرسشنامه رضایت زناشویی

روایی:

برای بررسی اعتبار یک ابزار اندازه‌گیری در حوزه روانشناسی خانواده و زوج‌درمانی، مفهوم روایی به این معناست که پرسشنامه مورد نظر تا چه اندازه می‌تواند سازه پیچیده و چندبعدی رضایت زناشویی را به طور دقیق و بدون خطا مورد سنجش قرار دهد و محتوای آن با دیدگاه متخصصان و پژوهش‌های پیشین همخوانی داشته باشد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). نوروزی و همکاران (۱۳۹۶) در مطالعه‌ای که با هدف بررسی ویژگی‌های روانسنجی پرسشنامه رضایت زناشویی اولسون در جمعیت ایرانی انجام دادند، برای تعیین روایی از روش روایی محتوا استفاده کردند و نمره روایی ۰.۸۹ به دست آمد. با توجه به اینکه این مقدار به طور قابل توجهی بیشتر از ۰.۷ است، می‌توان نتیجه گرفت که روایی محتوایی این پرسشنامه در سطح بسیار مطلوبی قرار دارد و ابزاری مناسب برای سنجش رضایت زناشویی در زوج‌های ایرانی محسوب می‌شود.

پایایی:

پایایی یک ابزار سنجش به عنوان یکی از شاخص‌های اساسی کیفیت ابزارهای پژوهشی در حوزه روانشناسی، نشان‌دهنده میزان دقت، ثبات و هماهنگی درونی گویه‌های آن است که به محقق اطمینان می‌دهد نتایج به دست آمده در شرایط یکسان، قابل تکرار و اتکا هستند (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). محمدی و همکاران (۱۳۹۸) در تحقیقی که با هدف تعیین پایایی این پرسشنامه در میان زوج‌های شهر تهران انجام شد، با استفاده از روش ضریب آلفای کرونباخ، ضریب پایایی را ۰.۹۵ محاسبه کردند که نشان‌دهنده همسانی درونی بسیار بالا و یکپارچگی عالی گویه‌ها با یکدیگر است. از آنجا که این مقدار بزرگتر از ۰.۷ است، پایایی پرسشنامه رضایت زناشویی اولسون کاملاً مورد تایید قرار می‌گیرد و می‌توان با اطمینان کامل از نتایج آن در پژوهش‌های خانواده، مشاوره و روانشناسی استفاده کرد.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه