پرسشنامه کیفیت زناشویی باسبی و همکاران (۱۹۹۵)

مشخصات پرسشنامه کیفیت زناشویی

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه کیفیت زناشویی

تعریف مفهومی

کیفیت زناشویی به عنوان یک سازه چندبعدی در روانشناسی خانواده و زوج‌درمانی تعریف می‌شود که به ارزیابی ذهنی و عینی زوجین از جنبه‌های مختلف رابطه زناشویی شامل میزان توافق، رضایت عاطفی و جنسی، انسجام، صمیمیت، مهارت‌های ارتباطی و حل تعارض اشاره دارد و منعکس‌کننده سلامت کلی و پایداری رابطه زناشویی است که تحت تأثیر عوامل فردی، ارتباطی و زمینه‌ای قرار می‌گیرد (باسبی و همکاران، ۱۹۹۵).

تعریف عملیاتی

کیفیت زناشویی نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۱۴ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در سه مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه توافق (میزان هماهنگی و تفاهم زوجین در موضوعات مذهبی، ابراز محبت، روابط زناشویی، رعایت عرف، اهداف و تصمیمات شغلی) با ۶ گویه: سوالات ۱، ۲، ۳، ۴، ۵، ۶

• مؤلفه رضایت (میزان رضایت از ادامه زندگی، عدم تمایل به طلاق و پرداختن به علایق مشترک) با ۵ گویه: سوالات ۷، ۸، ۹، ۱۰، ۱۱

• مؤلفه انسجام (میزان تبادل نظر کلامی، گفتگوی آرام و همکاری در انجام برنامه‌های مشترک) با ۳ گویه: سوالات ۱۲، ۱۳، ۱۴

روایی و پایایی پرسشنامه کیفیت زناشویی

روایی:

برای اطمینان از اینکه ابزار اندازه‌گیری توانسته است ابعاد پیچیده و چندگانه کیفیت زناشویی را به درستی پوشش دهد و سازه اصلی را با دقت مورد سنجش قرار دهد، مفهوم روایی به کار گرفته می‌شود که به معنای توانایی ابزار در اندازه‌گیری دقیق آنچه برای اندازه‌گیری طراحی شده است، می‌باشد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). محمدی و همکاران (۱۴۰۰) در یک پژوهش جامع بر روی ۳۰۰ زوج متأهل ساکن شهر تهران، به منظور بررسی اعتبار این پرسشنامه از روش روایی محتوا استفاده کردند و با بهره‌گیری از نظرات متخصصان حوزه روانشناسی خانواده و مشاوره، تناسب هر گویه را با مؤلفه‌های سه‌گانه کیفیت زناشویی مورد ارزیابی دقیق قرار دادند. نمره روایی محتوایی به دست آمده در این پژوهش ۰.۸۸ گزارش شده است که با توجه به اینکه این مقدار به طور قابل توجهی بالاتر از حد استاندارد ۰.۷ می‌باشد، نشان‌دهنده روایی محتوایی مطلوب و قابل قبول این ابزار برای سنجش کیفیت زناشویی در جوامع مختلف فرهنگی است.

پایایی:

پایایی به عنوان یکی از معیارهای اساسی کیفیت یک ابزار سنجش، بیانگر میزان دقت، ثبات، یکنواختی و قابلیت اعتماد نتایج حاصل از آن در شرایط یکسان است و نشان می‌دهد که ابزار تا چه اندازه می‌تواند نتایج پایدار و تکرارپذیری را در دفعات مختلف اندازه‌گیری ارائه دهد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). حسینی و همکاران (۱۳۹۹) در پژوهشی که بر روی ۲۵۰ زوج از شهرهای مختلف ایران انجام شد، برای بررسی قابلیت اعتماد پرسشنامه کیفیت زناشویی از ضریب آلفای کرونباخ استفاده کردند و ضریب پایایی ۰.۹۱ را برای کل پرسشنامه به دست آوردند. این مقدار که به طور چشمگیری بالاتر از معیار پذیرش ۰.۷ است، حاکی از همسانی درونی بسیار عالی و پایایی فوق‌العاده مطلوب این ابزار می‌باشد و کاربرد گسترده آن را در پژوهش‌های مرتبط با روانشناسی خانواده، مشاوره ازدواج و مطالعات زوجی به خوبی توجیه می‌کند.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه