پرسشنامه خوشکامی اسنيت-هميلتون (1995)

مشخصات پرسشنامه خوشکامی

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه خوشکامی

تعریف مفهومی

خوشکامی به عنوان یک سازه روانشناختی مثبت و چندبعدی تعریف می‌شود که به توانایی فرد در لذت بردن از تجربیات روزمره، فعالیت‌های ساده و تعاملات اجتماعی اشاره دارد و نشان‌دهنده ظرفیت فرد برای درک، تجربه و ابراز احساسات مثبت در مواجهه با محرک‌های مختلف محیطی، بین فردی و حسی است. این مفهوم با بهزیستی ذهنی و کیفیت زندگی ارتباط تنگاتنگی داشته و منعکس‌کننده سبک زندگی لذت‌جویانه و سالم فرد می‌باشد (اسنیت-همیلتون، ۱۹۹۵).

تعریف عملیاتی

خوشکامی نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۱۴ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در چهار مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه علایق و سرگرمی (محوریت لذت‌بردن از فعالیت‌های فراغتی، مطالعه و برنامه‌های رسانه‌ای) با ۳ گویه: سوالات ۱، ۲، ۹

• مؤلفه تعامل اجتماعی (محوریت لذت بردن از ارتباط با دیگران، کمک به دیگران و دریافت بازخورد مثبت اجتماعی) با ۵ گویه: سوالات ۳، ۷، ۸، ۱۳، ۱۴

• مؤلفه تجربه حسی (محوریت لذت بردن از محرک‌های حسی مانند بو، مناظر زیبا و احساسات جسمانی) با ۴ گویه: سوالات ۵، ۶، ۱۱، ۱۲

• مؤلفه خوراک و نوشیدنی (محوریت لذت بردن از طعم و مزه خوراکی‌ها و نوشیدنی‌های مورد علاقه) با ۲ گویه: سوالات ۴، ۱۰

روایی و پایایی پرسشنامه خوشکامی

روایی:

موضوع اعتبار یا روایی یک ابزار اندازه‌گیری به این پرسش اساسی پاسخ می‌دهد که آیا آزمون مورد نظر واقعاً آنچه را که برای سنجش آن طراحی شده است، می‌سنجد یا خیر. به عبارت دیگر، روایی به میزان انطباق محتوای آزمون با سازه نظری مورد نظر اشاره دارد و مشخص می‌کند که نتایج حاصل از آزمون تا چه اندازه می‌توانند برای هدف مورد نظر معتبر باشند (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). طاهری و همکاران (۱۳۹۶) در پژوهشی که با هدف ارزیابی ویژگی‌های روانسنجی نسخه فارسی پرسشنامه خوشکامی انجام دادند، برای تعیین روایی از روش روایی محتوا استفاده کردند و طی آن، نظرات صاحب‌نظران حوزه روانشناسی مثبت و روانسنجی درباره تناسب و شفافیت گویه‌ها جمع‌آوری گردید. نتایج بررسی آنان نشان داد که نمره روایی محتوایی این پرسشنامه برابر با ۰.۸۲ است. با توجه به اینکه این مقدار بالاتر از حداقل معیار قابل قبول یعنی ۰.۷ می‌باشد، می‌توان گفت که پرسشنامه خوشکامی از روایی محتوایی مناسب و مطلوبی برای استفاده در پژوهش‌های داخلی برخوردار است و کاربرد آن در مطالعات مختلف علمی بلامانع خواهد بود.

پایایی:

در علوم رفتاری، پایایی به عنوان یکی از شاخص‌های اصلی کیفیت ابزارهای سنجش، به میزان قابلیت اعتماد، پایداری و دقت نتایج حاصل از آزمون اشاره دارد. به بیان ساده‌تر، یک پرسشنامه زمانی از پایایی برخوردار است که اگر چند بار در شرایط مشابه اجرا شود، نتایج تقریباً یکسانی را به دست دهد و این نشان می‌دهد که خطای اندازه‌گیری در آن به حداقل ممکن رسیده است (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). حسینی و همکاران (۱۳۹۷) در مطالعه‌ای که با هدف بررسی همسانی درونی و پایایی نسخه فارسی این پرسشنامه انجام دادند، از روش آماری آلفای کرونباخ استفاده نمودند. مقدار ضریب آلفای کرونباخ محاسبه شده برای کل مقیاس در آن پژوهش برابر با ۰.۸۹ به دست آمد که نشان‌دهنده همسانی درونی بسیار خوب است. از آنجایی که این مقدار از معیار پذیرفته شده ۰.۷ بالاتر می‌باشد، می‌توان اذعان داشت که پرسشنامه خوشکامی از پایایی مطلوبی برخوردار بوده و می‌تواند نتایج قابل اعتمادی را در حوزه‌های پژوهشی و بالینی فراهم آورد.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه