پرسشنامه کیفیت زندگی کاری والتون 1973

مشخصات پرسشنامه استاندارد کیفیت زندگی کاری

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه استاندارد کیفیت زندگی کاری

تعریف مفهومی

کیفیت زندگی کاری به عنوان یک سازه چندبعدی در حوزه مدیریت منابع انسانی و رفتار سازمانی تعریف می‌شود که به مجموعه شرایط، امکانات و فرصت‌های موجود در محیط کار اطلاق می‌گردد که بر رضایت، بهره‌وری و رشد کارکنان تأثیر می‌گذارد و شامل هشت بعد اصلی پرداخت منصفانه و کافی، محیط کار ایمن و بهداشتی، تأمین فرصت رشد و امنیت مداوم، قانون‌گرایی در سازمان، وابستگی اجتماعی زندگی کار، فضای کلی زندگی، یکپارچگی و انسجام اجتماعی و توسعه قابلیت‌های انسانی است (والتون، ۱۹۷۳).

تعریف عملیاتی

کیفیت زندگی کاری نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۳۴ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در هشت مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه پرداخت منصفانه و کافی (محوریت تناسب حقوق با معیارها، مخارج زندگی و سایر مشاغل) با ۴ گویه: سوالات ۱ تا ۴

• مؤلفه محیط کار ایمن و بهداشتی (محوریت شرایط فیزیکی، ایمنی، بهداشت و آرامش محیط کار) با ۴ گویه: سوالات ۵ تا ۸

• مؤلفه تأمین فرصت رشد و امنیت مداوم (محوریت رشد توانایی‌ها، استفاده از مهارت‌ها و امنیت شغلی) با ۴ گویه: سوالات ۹ تا ۱۲

• مؤلفه قانون‌گرایی در سازمان کار (محوریت انصاف، آزادی بیان، مقررات شفاف و حل مشکلات بر اساس قوانین) با ۶ گویه: سوالات ۱۳ تا ۱۸

• مؤلفه وابستگی اجتماعی زندگی کار (محوریت احترام به قوانین جامعه، تصمیمات منصفانه و دلجویی صمیمانه) با ۴ گویه: سوالات ۱۹ تا ۲۲

• مؤلفه فضای کلی زندگی (محوریت عدم تداخل کار با مسئولیت‌های خانوادگی، اجتماعی و اوقات فراغت) با ۴ گویه: سوالات ۲۳ تا ۲۶

• مؤلفه یکپارچگی و انسجام اجتماعی در سازمان کار (محوریت منصفانه بودن تصمیمات، رعایت سلسله مراتب، اعتماد و حمایت همکاران) با ۵ گویه: سوالات ۲۷ تا ۳۱

• مؤلفه توسعه قابلیت‌های انسانی (محوریت یادگیری مهارت‌های جانبی، دسترسی به اطلاعات و انعکاس تلاش در ارزیابی) با ۳ گویه: سوالات ۳۲ تا ۳۴

روایی و پایایی پرسشنامه استاندارد کیفیت زندگی کاری

روایی:

اعتبار یا روایی این ابزار سنجش به میزان توانایی آن در اندازه‌گیری دقیق هشت بعد کیفیت زندگی کاری شامل پرداخت منصفانه و کافی، محیط کار ایمن و بهداشتی، تأمین فرصت رشد و امنیت مداوم، قانون‌گرایی در سازمان، وابستگی اجتماعی زندگی کار، فضای کلی زندگی، یکپارچگی و انسجام اجتماعی و توسعه قابلیت‌های انسانی اشاره دارد که نشان می‌دهد گویه‌ها تا چه حد محتوای مورد نظر را پوشش می‌دهند (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). قلاوندی (۱۳۸۹) در پژوهش خود برای بررسی روایی این پرسشنامه از روش روایی محتوا با بهره‌گیری از نظرات متخصصان مدیریت منابع انسانی و رفتار سازمانی استفاده کرد و نمره روایی ۰.۸۲ به دست آمد. با توجه به اینکه این مقدار بیشتر از ۰.۷ است، روایی محتوایی پرسشنامه کیفیت زندگی کاری مورد تایید قرار می‌گیرد و نشان می‌دهد که گویه‌های آن به خوبی قادر به سنجش ابعاد مختلف این سازه هستند.

پایایی:

پایایی یک ابزار اندازه‌گیری به میزان ثبات، همسانی درونی و تکرارپذیری نتایج آن در شرایط مختلف اشاره دارد و نشان می‌دهد که ابزار تا چه حد می‌تواند نتایج قابل اعتمادی تولید کند (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). قلاوندی (۱۳۸۹) در تحقیق خود برای سنجش پایایی این پرسشنامه از ضریب آلفای کرونباخ استفاده کرد و با تحلیل داده‌های جمع‌آوری شده، ضریب آلفای کرونباخ ۰.۸۵ را به دست آورد. با توجه به اینکه این مقدار بیشتر از ۰.۷ است، پایایی پرسشنامه کیفیت زندگی کاری مورد تایید قرار می‌گیرد و نشان‌دهنده همسانی درونی عالی این ابزار است که آن را برای استفاده در پژوهش‌های مدیریت منابع انسانی، رفتار سازمانی و روانشناسی صنعتی کاملاً قابل اعتماد می‌سازد.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه