پرسشنامه استاندارد ارزیابی و مدیریت ریسک پروژه های BOT

مشخصات پرسشنامه ارزیابی و مدیریت ریسک پروژه های BOT

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه ارزیابی و مدیریت ریسک پروژه های BOT

تعریف مفهومی

ارزیابی و مدیریت ریسک پروژه‌های BOT به عنوان یک سازه مدیریتی و مالی چندبعدی تعریف می‌شود که به فرآیند شناسایی، تحلیل، اولویت‌بندی و پاسخگویی به عدم‌اطمینان‌ها و تهدیدات بالقوه در پروژه‌های ساخت، بهره‌برداری و واگذاری (BOT) اطلاق می‌گردد و نقش حیاتی در موفقیت، کاهش هزینه‌ها، افزایش کیفیت و اتمام به‌موقع این پروژه‌های زیربنایی ایفا می‌کند (صادقی و همکاران، ۱۴۰۰).

تعریف عملیاتی

ارزیابی و مدیریت ریسک پروژه‌های BOT نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۳۰ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در چهار مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه ریسک‌های مالی و اقتصادی (محوریت چالش‌های تأمین مالی، هزینه‌ها، تحریم‌ها و تعهدات مالی در پروژه) با ۷ گویه: سوالات ۱، ۲، ۴، ۷، ۱۴، ۲۱، ۲۶

• مؤلفه ریسک‌های قانونی، سیاسی و مدیریتی (محوریت قوانین، سیاست‌ها، تغییرات مدیریتی و عدم شفافیت در قراردادها) با ۱۰ گویه: سوالات ۳، ۸، ۹، ۱۱، ۱۳، ۱۵، ۱۹، ۲۴، ۲۸، ۲۹

• مؤلفه ریسک‌های فنی و اجرایی (محوریت طراحی، پیمانکاران، زیرساخت‌ها، تجهیزات و خطاهای سیستم) با ۸ گویه: سوالات ۵، ۱۰، ۱۲، ۱۶، ۱۷، ۲۰، ۲۲، ۲۷

• مؤلفه ریسک‌های زیست‌محیطی و شرایط پروژه (محوریت شرایط محیطی، مجوزها و تغییرات طرح پروژه) با ۵ گویه: سوالات ۶، ۱۸، ۲۳، ۲۵، ۳۰

روایی و پایایی پرسشنامه ارزیابی و مدیریت ریسک پروژه های BOT

روایی:

برای سنجش اعتبار یک ابزار پژوهشی، مفهوم روایی به این مسئله اشاره دارد که آیا آزمون یا پرسشنامه مورد نظر واقعاً همان ویژگی و سازه‌ای را می‌سنجد که برای آن طراحی شده است و محتوای آن تا چه اندازه با اهداف پژوهشی مطابقت دارد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). یوسفی و همکاران (۱۴۰۰) در تحقیقی که به منظور بومی‌سازی و ارزیابی ویژگی‌های روانسنجی پرسشنامه ارزیابی و مدیریت ریسک پروژه‌های BOT انجام دادند، برای محاسبه روایی از روش روایی محتوا استفاده کردند و نمره روایی ۰.۹۱ به دست آمد. با توجه به اینکه این مقدار به طور قابل توجهی بیشتر از ۰.۷ است، می‌توان گفت که روایی محتوایی این پرسشنامه در سطح عالی قرار داشته و ابزاری مناسب برای استفاده در پژوهش‌های مدیریتی و مهندسی پروژه محسوب می‌شود.

پایایی:

پایایی یک ابزار سنجش به معنای میزان دقت، یکنواختی و هماهنگی درونی گویه‌های آن است که نشان می‌دهد در صورت تکرار اندازه‌گیری در شرایط مشابه، نتایج ثابت و قابل اتکایی حاصل خواهد شد و خطای اندازه‌گیری در آن به حداقل رسیده است (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). موسوی و همکاران (۱۳۹۹) در مطالعه‌ای که با هدف تعیین شاخص‌های پایایی این پرسشنامه در میان مدیران پروژه‌های عمرانی کشور انجام شد، با بهره‌گیری از روش ضریب آلفای کرونباخ، ضریب پایایی را ۰.۹۴ محاسبه کردند که نشان‌دهنده همسانی درونی بسیار بالا و یکپارچگی عالی گویه‌ها با یکدیگر است. از آنجا که این مقدار بزرگتر از ۰.۷ است، پایایی پرسشنامه ارزیابی و مدیریت ریسک پروژه‌های BOT کاملاً مورد تایید قرار می‌گیرد.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه