پرسشنامه سبک‌های فرزندپروری شیفر (۱۹۶۵)

مشخصات پرسشنامه سبک‌های فرزندپروری

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه سبک‌های فرزندپروری

تعریف مفهومی

سبک‌های فرزندپروری به عنوان یک سازه روانشناختی چندبعدی در حوزه روانشناسی رشد و خانواده تعریف می‌شود که به مجموعه رفتارها، نگرش‌ها، تعاملات و شیوه‌های تربیتی والدین در مواجهه با فرزندان اشاره دارد و شامل دو مؤلفه اساسی محبت (حمایت عاطفی، پذیرش، گرمی و ارتباط صمیمانه) و کنترل (نظارت، مقررات، انضباط و محدودیت‌های رفتاری) است که الگوی کلی تعامل والدین با فرزند را شکل داده و تأثیرات عمیقی بر رشد شخصیت، سلامت روان و عملکرد تحصیلی و اجتماعی فرزندان بر جای می‌گذارد (شیفر، ۱۹۶۵).

تعریف عملیاتی

سبک‌های فرزندپروری نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۷۷ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در دو مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه سبک محبت (میزان عشق، حمایت عاطفی، پذیرش، گرمی و ارتباط صمیمانه والدین با فرزند) با ۳۵ گویه: سوالات ۴۳، ۴۴، ۴۵، ۴۶، ۴۷، ۴۸، ۴۹، ۵۰، ۵۱، ۵۲، ۵۳، ۵۴، ۵۵، ۵۶، ۵۷، ۵۸، ۵۹، ۶۰، ۶۱، ۶۲، ۶۳، ۶۴، ۶۵، ۶۶، ۶۷، ۶۸، ۶۹، ۷۰، ۷۱، ۷۲، ۷۳، ۷۴، ۷۵، ۷۶، ۷۷

• مؤلفه سبک کنترل (میزان نظارت، مقررات سخت‌گیرانه، استفاده از تنبیه و دخالت در امور فرزند توسط والدین) با ۴۲ گویه: سوالات ۱، ۲، ۳، ۴، ۵، ۶، ۷، ۸، ۹، ۱۰، ۱۱، ۱۲، ۱۳، ۱۴، ۱۵، ۱۶، ۱۷، ۱۸، ۱۹، ۲۰، ۲۱، ۲۲، ۲۳، ۲۴، ۲۵، ۲۶، ۲۷، ۲۸، ۲۹، ۳۰، ۳۱، ۳۲، ۳۳، ۳۴، ۳۵، ۳۶، ۳۷، ۳۸، ۳۹، ۴۰، ۴۱، ۴۲

روایی و پایایی پرسشنامه سبک‌های فرزندپروری

روایی:

برای اطمینان از اینکه ابزار اندازه‌گیری توانسته است دو مؤلفه اساسی سبک‌های فرزندپروری یعنی محبت و کنترل را به درستی پوشش دهد و سازه اصلی را با دقت مورد سنجش قرار دهد، مفهوم روایی به کار گرفته می‌شود که به معنای توانایی ابزار در اندازه‌گیری دقیق آنچه برای اندازه‌گیری طراحی شده است، می‌باشد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). رضایی و همکاران (۱۴۰۰) در یک پژوهش جامع بر روی ۴۰۰ نفر از والدین و فرزندان در شهرهای مختلف ایران، به منظور بررسی اعتبار این پرسشنامه از روش روایی محتوا استفاده کردند و با بهره‌گیری از نظرات متخصصان حوزه روانشناسی رشد و خانواده، تناسب هر گویه را با مؤلفه‌های دوگانه سبک‌های فرزندپروری مورد ارزیابی دقیق قرار دادند. نمره روایی محتوایی به دست آمده در این پژوهش ۰.۸۵ گزارش شده است که با توجه به اینکه این مقدار به طور قابل توجهی بالاتر از حد استاندارد ۰.۷ می‌باشد، نشان‌دهنده روایی محتوایی مطلوب و قابل قبول این ابزار برای سنجش سبک‌های فرزندپروری در جوامع مختلف فرهنگی است.

پایایی:

پایایی به عنوان یکی از معیارهای بنیادین کیفیت یک ابزار سنجش، بیانگر میزان دقت، ثبات، یکنواختی و قابلیت اعتماد نتایج حاصل از آن در شرایط یکسان است و نشان می‌دهد که ابزار تا چه اندازه می‌تواند نتایج پایدار و تکرارپذیری را در دفعات مختلف اندازه‌گیری ارائه دهد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). احمدی و همکاران (۱۳۹۹) در پژوهشی که بر روی ۳۵۰ دانش‌آموز و والدین آن‌ها در مدارس تهران انجام شد، برای بررسی قابلیت اعتماد پرسشنامه سبک‌های فرزندپروری از ضریب آلفای کرونباخ استفاده کردند و ضریب پایایی ۰.۹۰ را برای کل پرسشنامه به دست آوردند. این مقدار که به طور چشمگیری بالاتر از معیار پذیرش ۰.۷ است، حاکی از همسانی درونی بسیار مطلوب و پایایی عالی این ابزار می‌باشد و کاربرد گسترده آن را در پژوهش‌های مرتبط با روانشناسی خانواده، مشاوره و آسیب‌شناسی روابط والد-فرزند به خوبی توجیه می‌کند.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه