پرسشنامه استاندارد خطرپذیری نوجوانان علی زاده 1387

مشخصات پرسشنامه استاندارد خطرپذیری نوجوانان

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه استاندارد خطرپذیری نوجوانان

تعریف مفهومی

خطرپذیری نوجوانان به عنوان یک سازه روانشناختی و اجتماعی چندبعدی تعریف می‌شود که به مجموعه رفتارها، نگرش‌ها و گرایش‌های نوجوانان نسبت به فعالیت‌های پرخطر و آسیب‌زا در ابعاد مختلف زندگی اطلاق می‌گردد. این مفهوم شامل هفت حوزه اصلی رانندگی خطرناک، خشونت، سیگار کشیدن، مصرف مواد مخدر، مصرف الکل، دوستی با جنس مخالف و رابطه و رفتار جنسی است که ریشه در عوامل فردی، خانوادگی، اجتماعی و فرهنگی داشته و می‌تواند پیامدهای جدی برای سلامت و آینده نوجوانان به همراه داشته باشد (علی‌زاده و احمدآبادی، ۱۳۸۷).

تعریف عملیاتی

خطرپذیری نوجوانان نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۳۸ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در هفت مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه رانندگی خطرناک (محوریت گرایش به رفتارهای پرخطر و سرعت‌های غیرمجاز در رانندگی) با ۶ گویه: سوالات ۱، ۲، ۳، ۴، ۵، ۶

• مؤلفه خشونت (محوریت تمایل به پرخاشگری، درگیری و رفتارهای خشن در موقعیت‌های مختلف) با ۵ گویه: سوالات ۷، ۸، ۹، ۱۰، ۱۱

• مؤلفه سیگار کشیدن (محوریت نگرش و گرایش به مصرف سیگار و دخانیات) با ۵ گویه: سوالات ۱۲، ۱۳، ۱۴، ۱۵، ۱۶

• مؤلفه مصرف مواد مخدر (محوریت گرایش به مصرف مواد مخدر و روانگردان‌ها) با ۸ گویه: سوالات ۱۷، ۱۸، ۱۹، ۲۰، ۲۱، ۲۲، ۲۳، ۲۴

• مؤلفه مصرف الکل (محوریت نگرش و گرایش به مصرف مشروبات الکلی) با ۶ گویه: سوالات ۲۵، ۲۶، ۲۷، ۲۸، ۲۹، ۳۰

• مؤلفه دوستی با جنس مخالف (محوریت گرایش به برقراری روابط دوستانه با جنس مخالف) با ۴ گویه: سوالات ۳۱، ۳۲، ۳۳، ۳۴

• مؤلفه رابطه و رفتار جنسی (محوریت نگرش به روابط و رفتارهای جنسی خارج از چارچوب ازدواج) با ۴ گویه: سوالات ۳۵، ۳۶، ۳۷، ۳۸

روایی و پایایی پرسشنامه استاندارد خطرپذیری نوجوانان

روایی:

دقت و کارایی این ابزار در اندازه‌گیری سازه خطرپذیری نوجوانان و ابعاد هفت‌گانه آن نشان می‌دهد که پرسشنامه تا چه اندازه می‌تواند گرایش‌ها و رفتارهای پرخطر نوجوانان را به درستی مورد سنجش قرار دهد و از محتوای مناسبی برای ارزیابی این سازه برخوردار است (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). علی‌زاده و احمدآبادی (۱۳۸۷) در پژوهش خود برای تعیین اعتبار این پرسشنامه از روش روایی محتوایی با بهره‌گیری از نظرات متخصصان روانشناسی و علوم تربیتی استفاده کردند و نمره روایی ۰.۷۹ را گزارش نمودند. نیری (۱۳۹۲) نیز در مطالعه اعتباریابی مجدد این ابزار، روایی محتوایی آن را با استفاده از دیدگاه‌های متخصصان حوزه آسیب‌های اجتماعی تأیید کرد. با توجه به اینکه این مقادیر بیشتر از ۰.۷ هستند، می‌توان نتیجه گرفت که پرسشنامه خطرپذیری نوجوانان از روایی محتوایی مطلوبی برخوردار است و می‌توان از آن در پژوهش‌های مرتبط با سلامت روان و آسیب‌شناسی اجتماعی استفاده کرد.

پایایی:

ثبات و قابلیت اعتماد نتایج حاصل از پرسشنامه خطرپذیری نوجوانان در شرایط مختلف، نشان‌دهنده پایایی آن است که بیانگر این موضوع می‌باشد که ابزار تا چه اندازه می‌تواند پاسخ‌های پایدار و قابل اتکایی را در دفعات مختلف اندازه‌گیری فراهم آورد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). علی‌زاده و احمدآبادی (۱۳۸۷) برای محاسبه پایایی این پرسشنامه از روش ضریب آلفای کرونباخ استفاده کردند و ضریب پایایی ۰.۸۳ را به دست آوردند. نیری (۱۳۹۲) نیز در مطالعه اعتباریابی خود، ضریب آلفای کرونباخ را ۰.۸۶ گزارش نمود که نشان‌دهنده پایایی بسیار خوب این ابزار است. با توجه به اینکه این ضرایب به طور قابل توجهی از ۰.۷ بالاتر هستند، می‌توان گفت که پرسشنامه خطرپذیری نوجوانان از پایایی مطلوبی برخوردار بوده و برای استفاده در پژوهش‌های روانشناسی، علوم تربیتی و مددکاری اجتماعی مناسب است.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه