پرسشنامه استاندارد رفتار دینی والدین علوی 1379

مشخصات پرسشنامه استاندارد رفتار دینی والدین

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه استاندارد رفتار دینی والدین

تعریف مفهومی

رفتار دینی والدین به عنوان یک سازه روانشناختی و تربیتی تک‌بعدی تعریف می‌شود که بیانگر مجموعه اعمال، عادات و رفتارهای آشکار و قابل مشاهده والدین در زمینه انجام فرایض دینی، مشارکت در شعائر مذهبی، تعامل با افراد متدین و دوری از گناهان و محرمات است. این مفهوم شامل ابعادی چون انجام نمازهای واجب، روزه‌داری، شرکت در نماز جماعت و جمعه، امر به معروف و نهی از منکر، ارتباط با افراد متدین و تلاوت قرآن می‌باشد که در مجموع نشان‌دهنده میزان پایبندی عملی والدین به دستورات و ارزش‌های دینی اسلام بوده و تأثیر مستقیمی بر شکل‌گیری هویت دینی و تربیت مذهبی فرزندان دارد (علوی، ۱۳۷۹).

تعریف عملیاتی

رفتار دینی والدین نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۹ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این پرسشنامه دارای یک مؤلفه کلی است و نمره کل نشان‌دهنده میزان رفتار دینی والدین می‌باشد:

• مؤلفه رفتار دینی والدین (محوریت انجام فرایض دینی، مشارکت در شعائر، ارتباط با متدینان و تلاوت قرآن) با ۹ گویه: سوالات ۱، ۲، ۳، ۴، ۵، ۶، ۷، ۸، ۹

روایی و پایایی پرسشنامه استاندارد رفتار دینی والدین

روایی:

منظور از اعتبار این پرسشنامه، توانایی آن در سنجش دقیق و معتبر سازه رفتار دینی والدین و انجام فرایض و شعائر اسلامی است که نشان می‌دهد گویه‌ها تا چه اندازه می‌توانند جنبه‌های مختلف این مفهوم را به درستی پوشش دهند (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). علوی (۱۳۷۹) در پژوهش خود برای تعیین اعتبار این پرسشنامه از روش روایی محتوایی با بهره‌گیری از نظرات متخصصان علوم اسلامی و روانشناسی استفاده کرد و روایی آن را تأیید نمود. پورشیخعلی (۱۳۸۹) نیز در مطالعه اعتباریابی خود، از روش روایی محتوایی با استفاده از دیدگاه‌های متخصصان روانشناسی دین و علوم تربیتی بهره گرفت و نمره روایی ۰.۷۹ را به دست آورد. با توجه به اینکه این مقدار بیشتر از ۰.۷ است، می‌توان نتیجه گرفت که پرسشنامه رفتار دینی والدین علوی از روایی محتوایی مطلوبی برخوردار بوده و برای استفاده در پژوهش‌های روانشناسی دین، علوم تربیتی و خانواده در جامعه ایرانی مناسب است.

پایایی:

ثبات، دقت و قابلیت اتکای نتایج حاصل از پرسشنامه رفتار دینی والدین در شرایط مختلف، نشان‌دهنده پایایی آن است که بیانگر این موضوع می‌باشد که این ابزار تا چه اندازه می‌تواند پاسخ‌های پایدار و قابل اعتمادی را در دفعات مختلف اندازه‌گیری ارائه دهد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). علوی (۱۳۷۹) برای محاسبه پایایی این پرسشنامه از روش ضریب آلفای کرونباخ استفاده کرد و ضریب پایایی ۰.۸۱ را گزارش نمود. پورشیخعلی (۱۳۸۹) نیز در مطالعه اعتباریابی خود، ضریب آلفای کرونباخ را ۰.۸۳ محاسبه کرد که نشان‌دهنده همسانی درونی مطلوب این ابزار است. با توجه به اینکه این ضرایب به طور قابل توجهی از ۰.۷ بالاتر هستند، می‌توان گفت که پرسشنامه رفتار دینی والدین علوی از پایایی مطلوبی برخوردار بوده و برای استفاده در تحقیقات علمی و ارزیابی‌های دینی و تربیتی مناسب است.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه