پرسشنامه استاندارد رهبری تحول گرا بارنت و همکاران(2001)

مشخصات پرسشنامه رهبری تحول‌گرا

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه رهبری تحول‌گرا

تعریف مفهومی

رهبری تحول‌گرا به عنوان یک سازه چندبعدی در حوزه روانشناسی سازمانی و مدیریت رفتار انسانی تعریف می‌شود که به مجموعه رفتارها، نگرش‌ها و توانایی‌های یک رهبر در جهت ایجاد تغییرات مثبت، الهام‌بخشی به پیروان، ترسیم چشم‌اندازهای روشن و توسعه توانمندی‌های فردی و گروهی اطلاق می‌گردد. این سازه شامل ابعاد چهارگانه توجه فردی، مدیریت انفعالی از طریق استثنا، مدیریت فعال از طریق استثنا و چشم‌انداز مشترک می‌باشد که همگی نقش اساسی در افزایش انگیزش، تعهد سازمانی، خلاقیت و عملکرد کارکنان ایفا می‌کنند (بارنت و همکاران، ۲۰۰۱).

تعریف عملیاتی

رهبری تحول‌گرا نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۲۴ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در چهار مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه توجه فردی (محوریت رفتار فردی با کارکنان، کمک به توسعه نقاط قوت، کمک در انجام وظایف و رفتار محترمانه) با ۹ گویه: سوالات ۱، ۲، ۳، ۴، ۵، ۶، ۷، ۸، ۹

• مؤلفه مدیریت انفعالی از طریق استثنا (محوریت انتظار برای بروز خطا، تاخیر در پاسخگویی و اجتناب از تصمیم‌گیری) با ۶ گویه: سوالات ۱۰، ۱۱، ۱۲، ۱۳، ۱۴، ۱۵

• مؤلفه مدیریت فعال از طریق استثنا (محوریت توجه به بی‌قانونی‌ها، پیگیری اشتباهات و تمرکز بر نواقص) با ۳ گویه: سوالات ۱۶، ۱۷، ۱۸

• مؤلفه چشم‌انداز مشترک (محوریت ترسیم چشم‌انداز، ایجاد اشتیاق، خوش‌بینی و اعتماد به کسب اهداف) با ۵ گویه: سوالات ۱۹، ۲۰، ۲۱، ۲۲، ۲۳

روایی و پایایی پرسشنامه رهبری تحول‌گرا

روایی:

دقت و اعتبار این ابزار اندازه‌گیری به این معناست که پرسشنامه رهبری تحول‌گرا تا چه حد توانسته است سازه نظری مورد نظر یعنی ابعاد چهارگانه توجه فردی، مدیریت انفعالی از طریق استثنا، مدیریت فعال از طریق استثنا و چشم‌انداز مشترک را با جامعیت و دقت کافی مورد سنجش قرار دهد و محتوای آن از هماهنگی لازم با مبانی نظری حوزه رهبری و مدیریت سازمانی برخوردار باشد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). محمدی و همکاران (۱۳۹۵) در پژوهشی که با هدف بررسی ویژگی‌های روانسنجی پرسشنامه رهبری تحول‌گرا بارنت در میان مدیران سازمان‌های ایرانی انجام دادند، از روش روایی محتوا برای تعیین اعتبار این ابزار استفاده کردند و نمره روایی ۰.۸۵ به دست آمد. با توجه به اینکه این مقدار به طور قابل ملاحظه‌ای از حد نصاب ۰.۷ بالاتر است، می‌توان ابراز داشت که روایی محتوایی پرسشنامه رهبری تحول‌گرا برای استفاده در پژوهش‌های مدیریتی، روانشناسی سازمانی و مطالعات رفتار انسانی در بستر فرهنگ ایرانی از اعتبار مطلوب و قابل قبولی برخوردار بوده و قابلیت اندازه‌گیری دقیق متغیر مورد نظر را دارا می‌باشد.

پایایی:

پایداری و همگونی درونی این پرسشنامه به معنای آن است که نتایج حاصل از اجرای آن در شرایط مشابه و در زمان‌های مختلف، از دقت و ثبات کافی برخوردار بوده و گویه‌های آن به صورت منسجم و هماهنگ، سازه رهبری تحول‌گرا را اندازه‌گیری می‌کنند (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). رضایی و همکاران (۱۳۹۷) در یک مطالعه معتبر که به منظور بررسی قابلیت اعتماد نسخه فارسی پرسشنامه رهبری تحول‌گرا بارنت در میان مدیران و کارکنان سازمان‌های دولتی صورت گرفت، با بهره‌گیری از روش آماری آلفای کرونباخ، ضریب پایایی کل پرسشنامه را ۰.۸۷ محاسبه کردند. این ضریب نه تنها از معیار استاندارد ۰.۷ بسیار بالاتر است، بلکه بیانگر همسانی درونی عالی و قابلیت اعتماد بسیار خوب این ابزار برای ارزیابی رهبری تحول‌گرا در جوامع مختلف می‌باشد. بنابراین می‌توان با اطمینان خاطر از پایایی مطلوب این پرسشنامه در طرح‌های پژوهشی و مطالعات سازمانی و مدیریتی بهره برد.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه