پرسشنامه استاندارد رهبری خدمتگزار قلی پور و حضرتی

مشخصات پرسشنامه رهبری خدمتگزار

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه رهبری خدمتگزار

تعریف مفهومی

رهبری خدمتگزار به عنوان یک سازه چندبعدی در حوزه مدیریت و روانشناسی سازمانی تعریف می‌شود که به مجموعه رفتارها، نگرش‌ها و رویکردهای یک رهبر در جهت خدمت به دیگران، توجه به نیازهای کارکنان، ایجاد حس اعتماد و همدلی، تواضع و فروتنی و توانمندسازی پیروان برای دستیابی به اهداف سازمانی و رشد فردی اطلاق می‌گردد. این سازه شامل چهار مؤلفه اصلی خدمت‌رسانی، تواضع و فروتنی، قابلیت اعتماد و مهرورزی می‌باشد که همگی نقش اساسی در افزایش تعهد، رضایت شغلی و عملکرد کارکنان و ایجاد فرهنگ سازمانی مبتنی بر همکاری و احترام متقابل ایفا می‌کنند (قلی‌پور و حضرتی، ۱۳۹۲).

تعریف عملیاتی

رهبری خدمتگزار نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۲۸ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در چهار مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه خدمت‌رسانی (محوریت خدمت به کارکنان، الگوسازی، تشویق، خدمت بدون چشمداشت) با ۶ گویه: سوالات ۱، ۲، ۳، ۴، ۵، ۶

• مؤلفه تواضع و فروتنی (محوریت برخورد محترمانه، کمک به دیگران، تواضع و عدم خودستایی) با ۷ گویه: سوالات ۷، ۸، ۹، ۱۰، ۱۱، ۱۲، ۱۳

• مؤلفه قابلیت اعتماد (محوریت اعتماد به کارکنان، اجازه تصمیم‌گیری، پیاده‌سازی ایده‌ها و ترسیم چشم‌انداز) با ۱۰ گویه: سوالات ۱۴، ۱۵، ۱۶، ۱۷، ۱۸، ۱۹، ۲۰، ۲۱، ۲۲، ۲۳

• مؤلفه مهرورزی (محوریت محبت و دلسوزی، توجه به کارکنان، خونسردی در بحران‌ها و دفاع از حقوق کارکنان) با ۵ گویه: سوالات ۲۴، ۲۵، ۲۶، ۲۷، ۲۸

روایی و پایایی پرسشنامه رهبری خدمتگزار

روایی:

اعتبار و دقت این ابزار اندازه‌گیری به این معناست که پرسشنامه رهبری خدمتگزار تا چه حد توانسته است سازه نظری مورد نظر یعنی ابعاد چهارگانه خدمت‌رسانی، تواضع و فروتنی، قابلیت اعتماد و مهرورزی را با جامعیت و دقت کافی مورد سنجش قرار دهد و محتوای آن از هماهنگی لازم با مبانی نظری حوزه رهبری خدمتگزار و مدیریت سازمانی برخوردار باشد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). قلی‌پور و حضرتی (۱۳۹۲) در پژوهشی که با هدف طراحی و اعتباریابی پرسشنامه رهبری خدمتگزار در سازمان‌های ایرانی انجام دادند، از روش روایی محتوا برای تعیین اعتبار این ابزار استفاده کردند و نمره روایی ۰.۸۹ به دست آمد. با توجه به اینکه این مقدار به طور قابل ملاحظه‌ای از حد نصاب ۰.۷ بالاتر است، می‌توان ابراز داشت که روایی محتوایی پرسشنامه رهبری خدمتگزار برای استفاده در پژوهش‌های مدیریتی، روانشناسی سازمانی و مطالعات رفتار سازمانی در بستر فرهنگ ایرانی از اعتبار مطلوب و بسیار بالایی برخوردار بوده و قابلیت اندازه‌گیری دقیق متغیر مورد نظر را دارا می‌باشد.

پایایی:

پایداری و همگونی درونی این پرسشنامه به معنای آن است که نتایج حاصل از اجرای آن در شرایط مشابه و در زمان‌های مختلف، از دقت و ثبات کافی برخوردار بوده و گویه‌های آن به صورت منسجم و هماهنگ، سازه رهبری خدمتگزار را اندازه‌گیری می‌کنند (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). حضرتی و قلی‌پور (۱۳۹۴) در یک مطالعه معتبر که به منظور بررسی قابلیت اعتماد نسخه نهایی پرسشنامه رهبری خدمتگزار در میان مدیران و کارکنان سازمان‌های دولتی صورت گرفت، با بهره‌گیری از روش آماری آلفای کرونباخ، ضریب پایایی کل پرسشنامه را ۰.۹۲ محاسبه کردند. این ضریب نه تنها از معیار استاندارد ۰.۷ بسیار بالاتر است، بلکه بیانگر همسانی درونی عالی و قابلیت اعتماد بسیار خوب این ابزار برای ارزیابی رهبری خدمتگزار در جوامع مختلف می‌باشد. بنابراین می‌توان با اطمینان خاطر از پایایی مطلوب این پرسشنامه در طرح‌های پژوهشی و مطالعات سازمانی و مدیریتی بهره برد.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه