پرسشنامه رهبری اخلاقی براون و همکاران 2005

مشخصات پرسشنامه رهبری اخلاقی

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه رهبری اخلاقی

تعریف مفهومی

رهبری اخلاقی به عنوان یک سازه چندبعدی در حوزه مدیریت رفتار سازمانی تعریف می‌شود که به مجموعه رفتارها، نگرش‌ها و اقدامات رهبران سازمانی اطلاق می‌گردد که بر اساس اصول اخلاقی، ارزش‌های انسانی و هنجارهای اجتماعی شکل گرفته و شامل دو بعد اصلی فردی اخلاقی (ویژگی‌های شخصیتی و التزام درونی رهبر به اخلاق) و مدیر اخلاقی (رفتارهای آشکار رهبر در جهت ترویج اخلاق در سازمان) می‌باشد که در نهایت بر اعتماد، تعهد و عملکرد پیروان تأثیر مثبت می‌گذارد (براون و همکاران، ۲۰۰۵).

تعریف عملیاتی

رهبری اخلاقی نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۱۰ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در دو مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه مدیر اخلاقی (محوریت رفتارهای آشکار و قابل مشاهده رهبر در جهت ترویج اخلاق در سازمان) با ۵ گویه: سوالات ۱، ۲، ۳، ۴، ۵

• مؤلفه فردی اخلاقی (محوریت ویژگی‌های شخصیتی، التزام درونی و اعتمادپذیری رهبر) با ۵ گویه: سوالات ۶، ۷، ۸، ۹، ۱۰

روایی و پایایی پرسشنامه رهبری اخلاقی

روایی:

در حوزه روان‌سنجی، اعتبار یک ابزار اندازه‌گیری به این موضوع اشاره دارد که آیا پرسشنامه می‌تواند با دقت و صحت کافی، سازه یا ویژگی مورد نظر را مورد سنجش قرار دهد و محتوای آن با اهداف پژوهش همخوانی دارد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). براون و همکاران (۲۰۰۵) در فرآیند ساخت و اعتباریابی این پرسشنامه، با بهره‌گیری از نظرات متخصصان حوزه مدیریت و اخلاق سازمانی و استفاده از روش روایی محتوا، به بررسی میزان انطباق گویه‌ها با دو مؤلفه مدیر اخلاقی و فردی اخلاقی پرداختند. نتایج بررسی‌های انجام‌شده در جامعه ایرانی نشان می‌دهد که نمره روایی محتوایی این پرسشنامه برابر با ۰.۸۶ بوده است که با توجه به اینکه این مقدار بالاتر از معیار پذیرش ۰.۷۰ است، روایی ابزار برای سنجش رهبری اخلاقی در سازمان‌های ایرانی مورد تأیید قرار گرفته و می‌توان از آن در پژوهش‌های مدیریتی با اطمینان کافی استفاده نمود.

پایایی:

پایایی یا قابلیت اعتماد یک پرسشنامه که بیانگر ثبات، دقت و تکرارپذیری نتایج آن در شرایط گوناگون است، یکی از معیارهای اساسی در ارزیابی کیفیت ابزارهای اندازه‌گیری محسوب می‌شود و نشان می‌دهد که آیا نتایج به‌دست‌آمده از ابزار، قابل اتکا هستند یا خیر (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). برای سنجش پایایی پرسشنامه رهبری اخلاقی براون و همکاران، از روش همسانی درونی با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ استفاده شده است که همبستگی بین گویه‌ها را مورد ارزیابی قرار می‌دهد. در تحقیقات داخلی، ضریب آلفای کرونباخ برای این پرسشنامه ۰.۸۷ گزارش شده است که نشان‌دهنده همسانی درونی بسیار مطلوب و قابلیت اعتماد بالای ابزار است. با توجه به اینکه این مقدار بیشتر از ۰.۷۰ است، می‌توان نتیجه گرفت که پرسشنامه رهبری اخلاقی از پایایی قابل قبولی برای استفاده در پژوهش‌های سازمانی برخوردار می‌باشد.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه