پرسشنامه استاندارد مصرف موسیقی

مشخصات پرسشنامه استاندارد مصرف موسیقی

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه استاندارد مصرف موسیقی

تعریف مفهومی

مصرف موسیقی به عنوان یک سازه فرهنگی و اجتماعی چندبعدی تعریف می‌شود که به مجموعه رفتارها، عادات و ترجیحات افراد در مواجهه با موسیقی به عنوان یک کالای فرهنگی و هنری اطلاق می‌گردد. این سازه شامل ابعاد مختلفی مانند اوقات فراغت و نحوه گذراندن آن، مصرف فرهنگی موسیقی، تأثیر منطقه مسکونی، پایگاه اجتماعی و اقتصادی، نوع و میزان مصرف موسیقی است که همگی در کنار یکدیگر تصویر جامعی از نقش موسیقی در زندگی روزمره افراد ارائه می‌دهند و تحت تأثیر عواملی مانند فرهنگ، اقتصاد، موقعیت اجتماعی و هویت فردی قرار دارند.

تعریف عملیاتی

مصرف موسیقی نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۲۹ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در شش مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه اوقات فراغت (محوریت نحوه گذراندن اوقات فراغت، اهمیت آن، تأثیر خانواده و هزینه‌های مرتبط) با ۵ گویه: سوالات ۱، ۲، ۳، ۴، ۵

• مؤلفه مصرف فرهنگی موسیقی (محوریت میزان گوش دادن به موسیقی، آشنایی با سبک‌ها و استفاده از موسیقی برای آرامش) با ۵ گویه: سوالات ۶، ۷، ۸، ۹، ۱۰

• مؤلفه منطقه مسکونی (محوریت تأثیر محل زندگی، فرهنگ منطقه، منطقه مسکونی و طرز تفکر بر پذیرش موسیقی) با ۴ گویه: سوالات ۱۱، ۱۲، ۱۳، ۱۴

• مؤلفه پایگاه اجتماعی (محوریت تأثیر درآمد، سطح اجتماعی، ثروت، شغل و سبک زندگی بر مصرف موسیقی) با ۵ گویه: سوالات ۱۵، ۱۶، ۱۷، ۱۸، ۱۹

• مؤلفه نوع مصرف موسیقی (محوریت تأثیر عقاید، تفاوت‌های سنی و فرهنگ خانواده بر نوع مصرف موسیقی) با ۴ گویه: سوالات ۲۰، ۲۱، ۲۲، ۲۳

• مؤلفه میزان مصرف موسیقی (محوریت تأثیر اوقات فراغت، موقعیت اجتماعی، سطح مالی، تحصیلات، هویت و ذهنیت بر میزان مصرف موسیقی) با ۶ گویه: سوالات ۲۴، ۲۵، ۲۶، ۲۷، ۲۸، ۲۹

روایی و پایایی پرسشنامه استاندارد مصرف موسیقی

روایی:

برای اطمینان از اینکه پرسشنامه مصرف موسیقی، این سازه چندبعدی و فرهنگی را با دقت و جامعیت کافی اندازه‌گیری می‌کند، باید مفهوم اعتبار یا روایی ابزار مورد بررسی قرار گیرد. روایی در این پرسشنامه به این معناست که ابزار اندازه‌گیری تا چه حد توانسته است ابعاد مختلف مصرف موسیقی از جمله اوقات فراغت، مصرف فرهنگی، منطقه مسکونی، پایگاه اجتماعی، نوع و میزان مصرف موسیقی را به طور کامل و دقیق پوشش دهد و از محتوایی غنی و متناسب با جامعه ایرانی برخوردار باشد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). محمدی و همکاران (۱۳۹۷) در پژوهش خود برای بررسی روایی این پرسشنامه از روش روایی محتوا بهره گرفتند و نمره روایی ۰.۸۶ به دست آمد. با توجه به اینکه این مقدار بالاتر از ۰.۷ است، می‌توان اذعان داشت که روایی محتوایی پرسشنامه مصرف موسیقی برای استفاده در جامعه ایرانی از اعتبار بسیار مطلوبی برخوردار بوده و پژوهشگران حوزه جامعه‌شناسی، فرهنگ و هنر، مدیریت فرهنگی و علوم ارتباطات می‌توانند با اطمینان از آن در تحقیقات خود استفاده نمایند.

پایایی:

پایایی یا قابلیت اعتماد یک ابزار روانسنجی مانند پرسشنامه مصرف موسیقی، نشان‌دهنده میزان دقت، ثبات و تکرارپذیری نتایج آن در شرایط مشابه و در دفعات مختلف اندازه‌گیری است. به عبارت دیگر، پایایی به این پرسش پاسخ می‌دهد که آیا ابزار مورد نظر می‌تواند همواره نتایجی قابل اتکا و یکسان در زمینه سنجش مصرف موسیقی افراد ارائه دهد یا خیر (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). کریمی و همکاران (۱۳۹۹) در مطالعه خود برای بررسی پایایی پرسشنامه مصرف موسیقی از روش ضریب آلفای کرونباخ استفاده کردند و ضریب پایایی ۰.۸۵ به دست آمد. از آنجا که این مقدار از حد استاندارد ۰.۷ بالاتر است، می‌توان نتیجه گرفت که پرسشنامه مصرف موسیقی از همسانی درونی بسیار خوبی برخوردار بوده و نتایج حاصل از آن در جامعه ایرانی از قابلیت اعتماد لازم برای کاربردهای پژوهشی و مطالعات فرهنگی و اجتماعی برخوردار می‌باشد.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه