پرسشنامه استاندارد هوش عاطفی بهرامی (1381)

مشخصات پرسشنامه استاندارد هوش عاطفی بهرامی (۱۳۸۱)

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه استاندارد هوش عاطفی بهرامی (۱۳۸۱)

تعریف مفهومی

هوش عاطفی به عنوان یک سازه روانشناختی چندبعدی و توانایی ذاتی و اکتسابی تعریف می‌شود که به فرد امکان می‌دهد تا هیجانات خود و دیگران را به طور مؤثر درک، تشخیص، بیان و مدیریت نماید و از این اطلاعات در جهت تسهیل تفکر، حل مسئله و بهبود روابط بین‌فردی بهره گیرد. این مفهوم شامل خودآگاهی هیجانی، خودمدیریتی، آگاهی اجتماعی و مهارت‌های مدیریت روابط است و نقش کلیدی در موفقیت شغلی، سلامت روان و کیفیت زندگی فردی و اجتماعی ایفا می‌کند (بهرامی، ۱۳۸۱).

تعریف عملیاتی

هوش عاطفی نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۲۰ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در چهار مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه خودآگاهی (محوریت آگاهی فرد از هیجانات خود، تشخیص احساسات و شناخت نقاط قوت و ضعف عاطفی) با ۵ گویه: سوالات ۱، ۲، ۳، ۴، ۵

• مؤلفه خودمدیریتی (محوریت توانایی مدیریت هیجانات، کنترل خشم و اضطراب و انطباق با تغییرات عاطفی) با ۶ گویه: سوالات ۶، ۷، ۸، ۹، ۱۰، ۱۱

• مؤلفه آگاهی اجتماعی (محوریت توانایی درک هیجانات دیگران، همدلی و تشخیص پیام‌های غیرکلامی) با ۴ گویه: سوالات ۱۲، ۱۳، ۱۴، ۱۵

• مؤلفه مدیریت روابط (محوریت توانایی برقراری ارتباط مؤثر، حل تعارض و تأثیرگذاری مثبت بر دیگران) با ۵ گویه: سوالات ۱۶، ۱۷، ۱۸، ۱۹، ۲۰

روایی و پایایی پرسشنامه استاندارد هوش عاطفی بهرامی (۱۳۸۱)

روایی:

در این پرسشنامه، روایی به عنوان میزان هماهنگی و تناسب محتوای گویه‌ها با سازه نظری هوش عاطفی تعریف می‌شود که نشان می‌دهد ابزار اندازه‌گیری تا چه اندازه توانسته است ابعاد مختلف این مفهوم روانشناختی را به طور جامع و دقیق پوشش دهد و از شاخص‌های سطحی و نامرتبط پرهیز کند (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). بهرامی (۱۳۸۱) در پژوهش خود برای ارزیابی روایی این پرسشنامه از روش روایی محتوایی با بهره‌گیری از نظر متخصصان روانشناسی استفاده کرد و شاخص روایی محتوا (CVI) برابر با ۰.۸۲ به دست آمد. با توجه به اینکه این مقدار بالاتر از معیار استاندارد ۰.۷۰ است، روایی محتوایی پرسشنامه هوش عاطفی برای استفاده در جامعه ایرانی مورد تأیید قرار گرفته و از کفایت محتوایی لازم برای سنجش دقیق این سازه برخوردار است.

پایایی:

پایایی پرسشنامه هوش عاطفی به معنای درجه ثبات، هماهنگی و دقت گویه‌ها در اندازه‌گیری این سازه روانشناختی است که نشان می‌دهد نتایج حاصل از این ابزار در شرایط مختلف و برای گروه‌های گوناگون از قابلیت اتکاء و اعتمادپذیری بالایی برخوردار است (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). بهرامی (۱۳۸۱) در مطالعه خود برای ارزیابی پایایی این پرسشنامه از ضریب آلفای کرونباخ استفاده کرد که مقدار آن برای کل ابزار برابر با ۰.۸۴ گزارش شده است. با توجه به اینکه این شاخص بالاتر از حد آستانه ۰.۷۰ است، پایایی پرسشنامه هوش عاطفی در جامعه ایرانی مورد پذیرش واقع شده و نشان‌دهنده همسانی درونی بسیار مطلوب گویه‌ها و قابلیت اعتماد مناسب این ابزار برای کاربرد در تحقیقات روانشناسی و علوم تربیتی است.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه