پرسشنامه استاندارد کارآمدی مدیران شانن وکریس (2004)

مشخصات پرسشنامه استاندارد کارآمدی مدیران شانن وکریس

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه استاندارد کارآمدی مدیران شانن وکریس

تعریف مفهومی

کارآمدی مدیران به عنوان یک سازه مدیریتی و رهبری چندبعدی در حوزه آموزش و پرورش تعریف می‌شود که به توانایی مدیران در انجام مؤثر وظایف مدیریتی، رهبری آموزشی و رهبری اخلاقی در محیط مدرسه اشاره دارد و شامل ابعادی نظیر مدیریت عملیاتی (برنامه‌ریزی، اولویت‌بندی و کنترل امور اداری)، رهبری آموزشی (ایجاد چشم‌انداز مشترک، تسهیل یادگیری و ارتقای موفقیت تحصیلی) و رهبری اخلاقی (ترویج ارزش‌های اخلاقی، معنویت و نظم و انضباط) است که می‌تواند بر بهبود عملکرد مدرسه، رشد حرفه‌ای معلمان و پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان تأثیر بگذارد (شانن و کریس، ۲۰۰۴).

تعریف عملیاتی

کارآمدی مدیران نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۱۸ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در سه مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه مدیریت (محوریت رسیدگی به نیازهای همکاران، انجام مکاتبات اداری، کنترل ورود و خروج، اولویت‌بندی خواسته‌ها، مقابله با فشارهای کاری و شکل‌دهی به رویه‌های مدیریتی) با ۶ گویه: سوالات ۱، ۲، ۳، ۴، ۵، ۶

• مؤلفه رهبری آموزشی (محوریت تشویق معلمان، ایجاد شور و شوق برای چشم‌انداز مشترک، مدیریت تغییر، ایجاد محیط یادگیری مثبت، تسهیل یادگیری دانش‌آموزان و ارتقای موفقیت تحصیلی) با ۶ گویه: سوالات ۷، ۸، ۹، ۱۰، ۱۱، ۱۲

• مؤلفه رهبری اخلاقی (محوریت ارتقای رفتارهای مطلوب دانش‌آموزان، ترویج معنویت، رسیدگی به نظم و انضباط، ایجاد تصویر مثبت از مدرسه، ترویج ارزش‌های جامعه و ارتقای رفتارهای ارزشی و اخلاقی کارکنان) با ۶ گویه: سوالات ۱۳، ۱۴، ۱۵، ۱۶، ۱۷، ۱۸

روایی و پایایی پرسشنامه استاندارد کارآمدی مدیران شانن وکریس

روایی:

منظور از روایی در این پرسشنامه، توانایی ابزار در سنجش دقیق ابعاد سه‌گانه کارآمدی مدیران شامل مدیریت، رهبری آموزشی و رهبری اخلاقی است که نشان می‌دهد آیا گویه‌های طراحی شده، تمامی جنبه‌های این سازه مدیریتی و رهبری را به درستی پوشش می‌دهند یا خیر (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). در پژوهش‌های انجام شده در ایران، حسینی و همکاران (۱۳۹۵) به منظور بررسی روایی این پرسشنامه از روش روایی محتوا استفاده کردند. در این فرآیند، متخصصان حوزه مدیریت آموزشی و علوم تربیتی، تناسب، شفافیت و جامعیت هر یک از گویه‌ها را مورد ارزیابی قرار دادند و شاخص روایی محتوایی (CVI) برای تمامی سوالات محاسبه گردید. نتایج این بررسی نشان داد که نمره روایی محتوایی پرسشنامه برابر با ۰.۸۶ به دست آمده است. با توجه به اینکه این مقدار بالاتر از حد استاندارد ۰.۷ می‌باشد، می‌توان نتیجه گرفت که پرسشنامه کارآمدی مدیران از اعتبار محتوایی کافی برای سنجش این مفهوم در مدارس ایران برخوردار بوده و گویه‌های آن به خوبی ابعاد مختلف این سازه را پوشش می‌دهند.

پایایی:

پایایی یک مقیاس به معنای میزان ثبات، دقت و هماهنگی درونی نتایجی است که از طریق آن در شرایط مشابه به دست می‌آید و مشخص می‌کند که آیا ابزار اندازه‌گیری می‌تواند نتایج قابل اعتماد و تکرارپذیری را ارائه دهد یا خیر (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). کریمی و همکاران (۱۳۹۷) در تحقیقی که با هدف بررسی ویژگی‌های روان‌سنجی این ابزار بر روی نمونه‌ای از مدیران و معلمان مدارس مختلف در ایران انجام دادند، برای سنجش پایایی از روش ضریب آلفای کرونباخ استفاده کردند. ضریب آلفای کرونباخ محاسبه شده برای کل پرسشنامه و همچنین برای هر یک از خرده‌مقیاس‌های آن بالاتر از ۰.۷۵ گزارش شد و به طور کلی، ضریب پایایی کل پرسشنامه برابر با ۰.۸۵ به دست آمد. با توجه به اینکه این مقدار به طور قابل توجهی از سطح معیار قابل قبول (۰.۷) فراتر است، می‌توان اذعان داشت که پرسشنامه کارآمدی مدیران شانن و کریس از قابلیت اعتماد و همسانی درونی بالایی برخوردار بوده و برای استفاده در پژوهش‌های علمی و کاربردی در حوزه مدیریت آموزشی، رهبری مدرسه و علوم تربیتی، ابزاری مناسب و معتبر به شمار می‌رود.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه