پرسشنامه تشخیص هیجان و احساسات اوانز (1975)

مشخصات پرسشنامه تشخیص هیجان و احساسات

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه تشخیص هیجان و احساسات

تعریف مفهومی

تشخیص هیجان و احساسات به عنوان یک سازه روانشناختی چندبعدی تعریف می‌شود که به توانایی فرد در شناسایی، تمایز و مدیریت حالات هیجانی خود و دیگران اطلاق می‌گردد و شامل سه سطح اصلی غلبه عقل بر احساس (سطح مغزی)، تعادل عقل و احساس (سطح متعادل) و غلبه احساس بر عقل (سطح هیجانی) می‌شود که ریشه در تعامل پیچیده عوامل مزاجی، ارثی، آموزشی و تجربی دارد و نشان‌دهنده میزان تسلط فرد بر عواطف و کنترل هیجانات در موقعیت‌های مختلف زندگی است (اوانز، ۱۹۷۵).

تعریف عملیاتی

تشخیص هیجان و احساسات نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۳۰ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این پرسشنامه فاقد مؤلفه‌های مجزا بوده و نمره کل بر اساس مجموع امتیازات گویه‌ها محاسبه می‌شود. بر اساس نمره کسب‌شده، افراد در سه سطح زیر طبقه‌بندی می‌شوند:

• سطح مغزی (غلبه عقل بر احساس): افرادی که نمرات پایین کسب می‌کنند در این سطح قرار می‌گیرند.

• سطح متعادل (تعادل عقل و احساس): افرادی که نمرات متوسط کسب می‌کنند در این سطح قرار می‌گیرند.

• سطح هیجانی (غلبه احساس بر عقل): افرادی که نمرات بالا کسب می‌کنند در این سطح قرار می‌گیرند.

روایی و پایایی پرسشنامه تشخیص هیجان و احساسات

روایی:

برای اطمینان از اینکه یک ابزار اندازه‌گیری دقیقاً همان ویژگی مورد نظر یعنی تشخیص هیجان و احساسات را می‌سنجد، بررسی اعتبار یا روایی آن ضروری است و روایی محتوایی به این معناست که گویه‌های یک پرسشنامه از نظر تناسب، جامعیت و ارتباط با سازه مورد نظر، مورد تایید متخصصان قرار گیرند (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). اکبری و همکاران (۱۳۹۶) در تحقیق خود به منظور بررسی روایی پرسشنامه تشخیص هیجان و احساسات اوانز، از روش روایی محتوایی با بهره‌گیری از نظرات نه نفر از متخصصان روانشناسی شخصیت و هیجان استفاده کردند و شاخص روایی محتوایی (CVI) را برای کلیه گویه‌ها بالاتر از ۰.۷۵ گزارش نمودند. با توجه به اینکه این مقدار از حد استاندارد ۰.۷ فراتر بوده و نشان‌دهنده تایید محتوای سوالات توسط متخصصان است، می‌توان نتیجه گرفت که پرسشنامه تشخیص هیجان و احساسات اوانز از روایی محتوایی مطلوبی برای سنجش سبک غالب عقل یا احساس در جامعه ایرانی برخوردار می‌باشد.

پایایی:

پایایی یا قابلیت اعتماد یک آزمون، بیانگر میزان دقت، ثبات و همسانی نتایجی است که در شرایط مشابه از آن به دست می‌آید و نشان می‌دهد که نمرات یک ابزار سنجش تا چه اندازه عاری از خطای تصادفی بوده و در صورت تکرار اندازه‌گیری، نتایج قابل اتکایی ارائه می‌دهد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). رحیمی و همکاران (۱۳۹۸) در یک مطالعه روانسنجی بر روی جمعیت بزرگسال ایرانی، به منظور بررسی پایایی پرسشنامه تشخیص هیجان و احساسات اوانز، از ضریب آلفای کرونباخ استفاده کردند و ضریب آلفای کرونباخ را برای کل پرسشنامه ۰.۸۲ به دست آوردند. با توجه به اینکه این مقدار از حد ۰.۷ بیشتر بوده و نشان‌دهنده همسانی درونی مطلوب ابزار است، می‌توان نتیجه گرفت که پرسشنامه تشخیص هیجان و احساسات اوانز از پایایی مناسبی برخوردار بوده و پژوهشگران و متخصصان حوزه روانشناسی می‌توانند با اطمینان از نتایج آن در ارزیابی‌های شخصیتی و مشاوره‌های شغلی استفاده نمایند.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه