پرسشنامه هوش هیجانی گلمن 2000

مشخصات پرسشنامه هوش هیجانی

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه هوش هیجانی

تعریف مفهومی

هوش هیجانی به عنوان یک سازه روانشناختی چندبعدی تعریف می‌شود که بیانگر توانایی فرد در شناسایی، درک، مدیریت و تنظیم مؤثر هیجانات خود و دیگران است و شامل مجموعه‌ای از مهارت‌های خودآگاهی، خودتنظیمی، خودانگیختگی، همدلی و مهارت‌های اجتماعی می‌باشد که به فرد امکان می‌دهد در موقعیت‌های فردی و اجتماعی با موفقیت بیشتری عمل کرده و روابط مؤثرتری برقرار نماید (گلمن، ۲۰۰۰).

تعریف عملیاتی

هوش هیجانی نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۳۳ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در پنج مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه خودآگاهی (محوریت توانایی شناسایی و درک هیجانات خود) با ۸ گویه: سوالات ۶، ۱۰، ۱۲، ۱۴، ۲۴، ۲۷، ۳۲، ۳۳

• مؤلفه خودتنظیمی (محوریت توانایی مدیریت و کنترل هیجانات خود) با ۷ گویه: سوالات ۲، ۵، ۱۱، ۱۶، ۱۸، ۲۳، ۳۰

• مؤلفه خودانگیختگی (محوریت توانایی ایجاد انگیزه درونی و پیشبرد اهداف) با ۷ گویه: سوالات ۱، ۹، ۱۵، ۲۰، ۲۱، ۲۶، ۳۱

• مؤلفه همدلی (محوریت توانایی درک هیجانات دیگران و پاسخ مناسب) با ۶ گویه: سوالات ۳، ۴، ۱۷، ۲۲، ۲۵، ۲۹

• مؤلفه مهارت‌های اجتماعی (محوریت توانایی برقراری ارتباط مؤثر با دیگران) با ۵ گویه: سوالات ۷، ۸، ۱۳، ۱۹، ۲۸

روایی و پایایی پرسشنامه هوش هیجانی

روایی:

در حوزه روان‌سنجی، اعتبار یک ابزار اندازه‌گیری به این موضوع اشاره دارد که آیا پرسشنامه می‌تواند با دقت و صحت کافی، سازه یا ویژگی مورد نظر را مورد سنجش قرار دهد و محتوای آن با اهداف پژوهش همخوانی دارد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). گلمن (۲۰۰۰) در فرآیند ساخت و اعتباریابی این پرسشنامه، با بهره‌گیری از نظرات متخصصان روانشناسی و مدیریت و استفاده از روش روایی محتوا، به بررسی میزان انطباق گویه‌ها با مؤلفه‌های پنج‌گانه هوش هیجانی پرداخت. در پژوهش‌های انجام‌شده در ایران، نمره روایی محتوایی پرسشنامه هوش هیجانی گلمن برابر با ۰.۸۷ گزارش شده است که با توجه به اینکه این مقدار بالاتر از معیار قابل قبول ۰.۷۰ است، روایی محتوایی این ابزار برای سنجش هوش هیجانی در سازمان‌های ایرانی مورد تأیید قرار گرفته و از اعتبار مطلوبی برخوردار می‌باشد.

پایایی:

پایایی یا قابلیت اعتماد یک پرسشنامه که بیانگر ثبات، دقت و تکرارپذیری نتایج آن در شرایط گوناگون است، یکی از معیارهای اساسی در ارزیابی کیفیت ابزارهای اندازه‌گیری محسوب می‌شود و نشان می‌دهد که آیا نتایج به‌دست‌آمده از ابزار، قابل اتکا هستند یا خیر (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). برای سنجش پایایی پرسشنامه هوش هیجانی گلمن، از روش همسانی درونی با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ استفاده شده است که همبستگی بین گویه‌ها را مورد ارزیابی قرار می‌دهد. در تحقیقات داخلی، ضریب آلفای کرونباخ برای این پرسشنامه ۰.۸۵ گزارش شده است که نشان‌دهنده همسانی درونی بسیار مطلوب و قابلیت اعتماد بالای ابزار است. همچنین پایایی مؤلفه‌های پنج‌گانه نیز در دامنه ۰.۷۸ تا ۰.۸۳ محاسبه شده است که همگی بیشتر از ۰.۷۰ می‌باشند. بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که پرسشنامه هوش هیجانی گلمن از پایایی قابل قبولی برای استفاده در پژوهش‌های سازمانی و روانشناختی برخوردار می‌باشد.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه