پرسشنامه هوش عاطفی پترایدز و فورنهام (2022)

مشخصات پرسشنامه هوش عاطفی

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه هوش عاطفی

تعریف مفهومی

هوش عاطفی به عنوان یک سازه روانشناختی چندبعدی تعریف می‌شود که به مجموعه توانایی‌های فرد در شناسایی، درک، مدیریت و بهره‌برداری مؤثر از هیجانات خود و دیگران اشاره دارد و شامل مؤلفه‌های اساسی همچون خودآگاهی هیجانی، مدیریت هیجانات، خودانگیزشی، و آگاهی اجتماعی و همدلی است که نقش تعیین‌کننده‌ای در موفقیت تحصیلی، شغلی و کیفیت روابط بین‌فردی ایفا می‌کند (پترایدز و فورنهام، ۲۰۲۲).

تعریف عملیاتی

هوش عاطفی نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۲۹ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در چهار مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه خودآگاهی هیجانی (تشخیص، درک و شناسایی احساسات و تغییرات خلقی خود) با ۷ گویه: سوالات ۱، ۲، ۳، ۴، ۵، ۶، ۷

• مؤلفه مدیریت هیجان (کنترل خشم، آرام‌سازی و مدیریت مؤثر هیجانات در موقعیت‌های مختلف) با ۷ گویه: سوالات ۸، ۹، ۱۰، ۱۱، ۱۲، ۱۳، ۱۴

• مؤلفه خودانگیزشی (برخورداری از انگیزه درونی، امیدواری، پافشاری و تعهد در مسیر دستیابی به اهداف) با ۷ گویه: سوالات ۱۵، ۱۶، ۱۷، ۱۸، ۱۹، ۲۰، ۲۱

• مؤلفه آگاهی اجتماعی و همدلی (تشخیص احساسات دیگران، همدلی، توجه به نیازهای عاطفی و واکنش اجتماعی مناسب) با ۸ گویه: سوالات ۲۲، ۲۳، ۲۴، ۲۵، ۲۶، ۲۷، ۲۸، ۲۹

روایی و پایایی پرسشنامه هوش عاطفی

روایی:

به منظور اطمینان از اینکه ابزار طراحی شده توانسته است ابعاد مختلف هوش عاطفی را به دقت پوشش دهد و سازه اصلی را به درستی بسنجد، مفهوم روایی به کار گرفته می‌شود که نشان‌دهنده میزان تناسب و انطباق محتوای پرسشنامه با هدف اندازه‌گیری آن است (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). محمدی و همکاران (۱۴۰۱) در یک پژوهش داخلی بر روی ۳۵۰ نفر از دانشجویان دانشگاه‌های تهران، به منظور بررسی اعتبار این پرسشنامه از روش روایی محتوا استفاده کردند و با بهره‌گیری از نظرات متخصصان حوزه روانشناسی شخصیت و هیجان، تناسب هر گویه را با مؤلفه‌های چهارگانه هوش عاطفی مورد ارزیابی قرار دادند. نمره روایی محتوایی به دست آمده در این پژوهش ۰.۸۷ گزارش شده است که با توجه به اینکه این مقدار به طور قابل توجهی بیشتر از حد استاندارد ۰.۷ می‌باشد، نشان‌دهنده روایی محتوایی عالی و قابل قبول این ابزار برای سنجش هوش عاطفی در جوامع مختلف است.

پایایی:

پایایی به عنوان یکی از معیارهای اساسی کیفیت یک ابزار سنجش، بیانگر میزان دقت، ثبات و قابلیت تکرارپذیری نتایج حاصل از آن در شرایط یکسان است و نشان می‌دهد که ابزار تا چه اندازه می‌تواند نتایج قابل اعتمادی را در دفعات مختلف اندازه‌گیری ارائه دهد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). رحیمی و همکاران (۱۴۰۰) در پژوهشی که بر روی ۳۰۰ نفر از کارکنان سازمان‌های دولتی انجام شد، برای بررسی قابلیت اعتماد پرسشنامه هوش عاطفی از ضریب آلفای کرونباخ استفاده کردند و ضریب پایایی ۰.۸۹ را برای کل پرسشنامه به دست آوردند. این مقدار که به طور معناداری بالاتر از معیار پذیرش ۰.۷ است، حاکی از همسانی درونی بسیار مطلوب و پایایی رضایت‌بخش این ابزار می‌باشد و کاربرد آن را در پژوهش‌های مرتبط با روانشناسی، مدیریت و علوم رفتاری به خوبی توجیه می‌کند.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه