پرسشنامه رشد اجتماعی کیواسکی و همکاران (2022)

مشخصات پرسشنامه رشد اجتماعی کیواسکی و همکاران

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه رشد اجتماعی کیواسکی و همکاران

تعریف مفهومی

رشد اجتماعی به عنوان یک سازه روانشناختی و رشدی چندبعدی تعریف می‌شود که به فرآیند تکامل و بهبود توانایی‌های فرد در برقراری تعاملات مؤثر، سازگارانه و هدفمند با دیگران در بسترهای مختلف اجتماعی اطلاق می‌گردد و شامل ابعاد مختلفی نظیر مهارت‌های ارتباطی، همدلی و درک متقابل، مسئولیت‌پذیری اجتماعی، و مشارکت و همکاری گروهی است که به فرد کمک می‌کند تا روابط سالم و پایداری برقرار کند، در جامعه نقشی فعال ایفا نماید و به احساس تعلق و هویت اجتماعی دست یابد (کیواسکی و همکاران، ۲۰۲۲).

تعریف عملیاتی

رشد اجتماعی نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۲۶ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در چهار مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه مهارت‌های ارتباطی (محوریت توانایی برقراری ارتباط مؤثر، گوش دادن فعال و ابراز وجود در تعاملات اجتماعی) با ۷ گویه: سوالات ۱، ۲، ۶، ۹، ۱۰، ۱۸ و ۲۳

• مؤلفه همدلی و درک متقابل (محوریت توانایی درک احساسات دیگران، گوش دادن به نظرات و احترام به تفاوت‌ها) با ۶ گویه: سوالات ۳، ۷، ۱۳، ۱۵، ۱۹ و ۲۲

• مؤلفه مسئولیت‌پذیری اجتماعی (محوریت پایبندی به قوانین، انجام تعهدات و احساس مسئولیت در قبال جامعه) با ۷ گویه: سوالات ۴، ۱۱، ۱۲، ۱۶، ۲۰، ۲۱ و ۲۵

• مؤلفه مشارکت و همکاری گروهی (محوریت تمایل به همکاری، مشارکت در تصمیم‌گیری‌های جمعی و حل تعارضات) با ۶ گویه: سوالات ۵، ۸، ۱۴، ۱۷، ۲۴ و ۲۶

روایی و پایایی پرسشنامه رشد اجتماعی کیواسکی و همکاران

روایی:

در روانشناسی رشد و علوم تربیتی، روایی به عنوان یکی از معیارهای اساسی کیفیت ابزارهای اندازه‌گیری، به توانایی یک پرسشنامه در سنجش دقیق و معتبر سازه پیچیده و چندبعدی رشد اجتماعی اشاره دارد و نشان می‌دهد که نمرات به دست آمده از ابزار، بازتابی واقعی از توانایی‌های اجتماعی فرد در تعامل با دیگران و جامعه هستند و نه عواملی مانند تمایل به پاسخ‌دهی مطلوب یا ویژگی‌های شخصیتی نامرتبط (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). رحیمی و همکاران (۱۴۰۱) در پژوهشی که با هدف بررسی ویژگی‌های روانسنجی نسخه فارسی این پرسشنامه در میان دانشجویان دانشگاه‌های تهران انجام دادند، برای ارزیابی روایی از روش روایی محتوا استفاده کردند که بر اساس آن، نمره روایی محتوایی معادل ۰.۸۶ به دست آمد. با توجه به اینکه این مقدار به طور قابل توجهی بالاتر از معیار تعیین شده (۰.۷) است، می‌توان اطمینان داشت که پرسشنامه رشد اجتماعی کیواسکی و همکاران از روایی محتوایی مطلوبی برخوردار بوده و می‌تواند ابزاری معتبر برای سنجش رشد اجتماعی در پژوهش‌های روانشناسی، جامعه‌شناسی و علوم تربیتی در ایران محسوب شود.

پایایی:

پایایی یک ابزار اندازه‌گیری، به درجه ثبات، دقت و همسانی درونی نتایجی اشاره دارد که از طریق آن به دست می‌آید و به پژوهشگر این تضمین را می‌دهد که در صورت اجرای مجدد پرسشنامه در شرایط مشابه، نتایج یکسانی حاصل خواهد شد و تغییرات در نمرات، عمدتاً ناشی از تفاوت‌های واقعی در سطح رشد اجتماعی افراد است و نه خطای تصادفی یا نوسانات موقعیتی (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). صادقی و همکاران (۱۴۰۰) در تحقیق خود با هدف تعیین قابلیت اعتماد این ابزار در نمونه‌ای از دانش‌آموزان مقطع متوسطه شهر اصفهان، از ضریب آلفای کرونباخ برای برآورد پایایی استفاده کردند که ضریب به دست آمده برای کل پرسشنامه معادل ۰.۸۷ و برای مؤلفه‌های آن بین ۰.۸۳ تا ۰.۸۶ گزارش شد. با عنایت به اینکه این ضرایب به مراتب بیشتر از آستانه قابل قبول (۰.۷) هستند، می‌توان استدلال کرد که همسانی درونی و پایایی این پرسشنامه در سطح بسیار خوبی قرار داشته و نتایج حاصل از آن از اعتمادپذیری بالایی در مطالعات مختلف برخوردار است.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه