پرسشنامه سازگاری دانش‌ آموزان سینها و سینگ (1993)

مشخصات پرسشنامه سازگاری دانش‌آموزان

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه سازگاری دانش‌آموزان

تعریف مفهومی

سازگاری دانش‌آموزان به عنوان یک سازه روانشناختی و تربیتی چندبعدی تعریف می‌شود که نشان‌دهنده توانایی دانش‌آموز در انطباق مؤثر با الزامات عاطفی، اجتماعی و آموزشی محیط مدرسه و برقراری تعادل بین نیازهای شخصی و انتظارات محیطی است. این سازه شامل سه مؤلفه اصلی سازگاری عاطفی (ثبات هیجانی و مدیریت احساسات در مدرسه)، سازگاری اجتماعی (کیفیت روابط با همسالان و معلمان) و سازگاری آموزشی (انطباق با الزامات تحصیلی و علاقه به یادگیری) می‌باشد که همگی در موفقیت تحصیلی، سلامت روان و رشد شخصیتی دانش‌آموزان نقش حیاتی ایفا می‌کنند (سینها و سینگ، ۱۹۹۳).

تعریف عملیاتی

سازگاری دانش‌آموزان نمره‌ای است که دانش‌آموز از پاسخگویی به ۶۰ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در سه مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه سازگاری عاطفی (محوریت ثبات هیجانی، مدیریت ترس، اضطراب و احساسات منفی در محیط مدرسه) با ۱۸ گویه: سوالات ۱، ۵، ۷، ۸، ۱۴، ۱۶، ۲۱، ۲۲، ۲۵، ۲۹، ۳۱، ۳۷، ۳۹، ۴۰، ۴۶، ۴۹، ۵۵، ۵۸

• مؤلفه سازگاری اجتماعی (محوریت کیفیت روابط با همسالان، تعاملات اجتماعی، حسادت، پرخاشگری و مشارکت در فعالیت‌های گروهی) با ۱۸ گویه: سوالات ۲، ۴، ۱۰، ۱۳، ۱۹، ۲۰، ۲۸، ۳۲، ۳۴، ۳۸، ۴۲، ۴۳، ۴۷، ۴۸، ۵۰، ۵۳، ۵۶، ۵۹

• مؤلفه سازگاری آموزشی (محوریت علاقه به تحصیل، عملکرد درسی، توجه به تدریس، مدیریت یادگیری و انگیزه تحصیلی) با ۲۴ گویه: سوالات ۳، ۶، ۹، ۱۱، ۱۲، ۱۵، ۱۷، ۱۸، ۲۳، ۲۴، ۲۶، ۲۷، ۳۰، ۳۳، ۳۵، ۳۶، ۴۱، ۴۴، ۴۵، ۵۱، ۵۲، ۵۴، ۵۷، ۶۰

روایی و پایایی پرسشنامه سازگاری دانش‌آموزان

روایی:

در حوزه ساخت و اعتباریابی ابزارهای سنجش در روانشناسی تربیتی و مشاوره مدرسه، یکی از شاخص‌های اساسی برای ارزیابی کیفیت یک پرسشنامه، میزان کارآمدی آن در اندازه‌گیری دقیق سازه مورد نظر است که نشان می‌دهد آیا گویه‌های پرسشنامه به درستی ابعاد مختلف متغیر تربیتی را پوشش داده‌اند و آیا متخصصان حوزه روانشناسی و علوم تربیتی بر محتوای آن توافق نظر دارند یا خیر (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). سینها و سینگ (۱۹۹۳) در فرآیند ساخت و استانداردسازی این پرسشنامه برای تعیین روایی آن از روش روایی محتوا با بهره‌گیری از نظرات متخصصان روانشناسی تربیتی و مشاوره استفاده کردند که نمره روایی ۰.۸۶ به دست آمد. با توجه به اینکه این مقدار به مراتب از ۰.۷۰ بالاتر است، می‌توان با اطمینان بالا اظهار داشت که پرسشنامه سازگاری دانش‌آموزان سینها و سینگ از روایی محتوایی مطلوبی برخوردار بوده و ابزاری مناسب برای سنجش دقیق این سازه در پژوهش‌های روانشناسی تربیتی و مشاوره مدرسه محسوب می‌شود.

پایایی:

در فرآیند سنجش و ارزیابی ابزارهای روانشناختی در حوزه سازگاری تحصیلی و سلامت روان دانش‌آموزان، پایایی به عنوان یکی از مهم‌ترین معیارهای روانسنجی، نمایانگر میزان ثبات، هماهنگی درونی و تکرارپذیری نتایج حاصل از یک پرسشنامه در شرایط مشابه است که می‌تواند اعتماد پژوهشی و کاربردی را نسبت به داده‌های گردآوری شده افزایش دهد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). سینها و سینگ (۱۹۹۳) به منظور بررسی پایایی پرسشنامه سازگاری دانش‌آموزان از روش همسانی درونی و محاسبه ضریب آلفای کرونباخ استفاده کردند که مقدار این ضریب برای کل پرسشنامه برابر با ۰.۸۴ و برای مؤلفه‌های مختلف در دامنه ۰.۷۹ تا ۰.۸۵ گزارش شد. با توجه به اینکه تمامی ضرایب بدست آمده به طور قابل توجهی از معیار ۰.۷۰ فراتر رفته‌اند، می‌توان با اطمینان بالا گفت که پرسشنامه سازگاری دانش‌آموزان سینها و سینگ از پایایی بسیار مطلوبی برخوردار است و نتایج حاصل از آن برای استفاده در تشخیص مشکلات سازگاری تحصیلی، طرح‌های مداخله آموزشی و پژوهش‌های روانشناسی تربیتی قابل اعتماد و استناد می‌باشد.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه