پرسشنامه استاندارد استرس والدین آبدین(1995)

مشخصات پرسشنامه استاندارد استرس والدین

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه استاندارد استرس والدین

تعریف مفهومی

استرس والدینی به عنوان یک سازه روانشناختی و اجتماعی چندبعدی تعریف می‌شود که به مجموعه ای از فشارها، تنش‌ها و دشواری‌های روانی اطلاق می‌گردد که والدین در فرآیند ایفای نقش والدگری و مواجهه با نیازها، رفتارها و ویژگی‌های فرزندان خود تجربه می‌کنند و ریشه در عوامل فردی، خانوادگی، تعاملی و محیطی داشته و می‌تواند بر کیفیت رابطه والد-کودک و سلامت روانی اعضای خانواده تأثیرات قابل توجهی برجای بگذارد (آبدین، ۱۹۹۵).

تعریف عملیاتی

استرس والدینی نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۳۶ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در سه مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه آشفتگی والدینی (محوریت فشارهای روانی، احساس درماندگی، محدودیت‌های نقش و کاهش رضایت از زندگی در نقش والدینی) با ۱۲ گویه: سوالات ۱ تا ۱۲

• مؤلفه تعاملات ناکارآمد والد-کودک (محوریت کیفیت پایین ارتباط، عدم دریافت بازخورد مثبت از کودک و احساس بی‌ارزشی در تعاملات والدینی) با ۱۲ گویه: سوالات ۱۳ تا ۲۴

• مؤلفه ویژگی‌های کودک مشکل‌آفرین (محوریت دشواری‌های رفتاری، خلق و خوی دشوار، نیازهای ویژه و مدیریت چالش‌برانگیز فرزند) با ۱۲ گویه: سوالات ۲۵ تا ۳۶

روایی و پایایی پرسشنامه استاندارد استرس والدین

روایی:

اعتبار یا روایی این پرسشنامه به این معناست که ابزار اندازه‌گیری تا چه حد توانسته است سازه استرس والدینی را به طور دقیق و جامع مورد سنجش قرار دهد و گویه‌های آن از محتوای کافی برای پوشش دادن تمام ابعاد این مفهوم برخوردار باشند (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). کریمی و همکاران (۱۳۹۷) در پژوهش خود برای بررسی روایی این ابزار از روش روایی محتوا بهره گرفتند و نمره روایی ۰.۸۴ به دست آمد. با توجه به اینکه این مقدار بیشتر از ۰.۷ است، روایی محتوایی پرسشنامه استاندارد استرس والدین مورد تایید قرار می‌گیرد و می‌توان از آن به عنوان ابزاری معتبر در ارزیابی فشارهای روانی والدین در جامعه ایرانی استفاده کرد.

پایایی:

پایایی یا قابلیت اعتماد این پرسشنامه، بیانگر میزان دقت، ثبات و همسانی درونی ابزار در اندازه‌گیری مکرر استرس والدینی در شرایط مشابه می‌باشد و نشان می‌دهد که نتایج حاصل از آن تا چه اندازه قابل اتکا و تکرارپذیر هستند (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). محمدی و همکاران (۱۳۹۵) در تحقیق خود برای بررسی پایایی این پرسشنامه از ضریب آلفای کرونباخ استفاده کردند و نمره ضریب آلفای کرونباخ ۰.۸۹ به دست آمد. با توجه به اینکه این مقدار بیشتر از ۰.۷ است، پایایی پرسشنامه استرس والدین آبدین مورد تایید قرار می‌گیرد و نشان‌دهنده همسانی درونی بسیار مطلوب گویه‌ها در اندازه‌گیری این سازه مهم روانشناختی است.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه