پرسشنامه استاندارد همسرآزاری قهاری و همکاران 1384

مشخصات پرسشنامه همسرآزاری

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه همسرآزاری

تعریف مفهومی

همسرآزاری به عنوان یک سازه روانشناختی، اجتماعی و حقوقی چندبعدی تعریف می‌شود که به هرگونه رفتار عمدی و تکراری اطلاق می‌گردد که توسط یکی از همسران علیه دیگری اعمال می‌شود و باعث آسیب جسمی، روانی، جنسی و اقتصادی می‌گردد و شامل ابعاد مختلفی از جمله بدرفتاری عاطفی (تحقیر، توهین، تهدید و کنترل)، بدرفتاری جسمی (ضرب و شتم، آسیب فیزیکی و محدودیت حرکتی) و بدرفتاری جنسی (اجبار به رابطه جنسی، تحقیر جنسی و آسیب در حین رابطه) است که ریشه در نابرابری قدرت، باورهای فرهنگی نادرست و الگوهای ارتباطی ناسالم دارد (قهاری و همکاران، ۱۳۸۴).

تعریف عملیاتی

همسرآزاری نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۴۴ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در سه مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه بدرفتاری عاطفی (محوریت آسیب‌های روانی، عاطفی و کلامی شامل تهدید، تحقیر، توهین، کنترل، حسادت و سلطه‌گری) با ۲۰ گویه: سوالات ۱ تا ۲۰

• مؤلفه بدرفتاری جسمی (محوریت آسیب‌های فیزیکی شامل کتک‌زدن، هل دادن، کبود کردن، زخمی کردن و رها کردن در مکان خطرناک) با ۱۰ گویه: سوالات ۲۱ تا ۳۰

• مؤلفه بدرفتاری جنسی (محوریت آسیب‌های جنسی شامل اجبار به رابطه، تحقیر جنسی، صدمه در حین رابطه و استفاده از وسایل غیرمجاز) با ۱۴ گویه: سوالات ۳۱ تا ۴۴

روایی و پایایی پرسشنامه همسرآزاری

روایی:

به منظور اطمینان از اینکه ابزار اندازه‌گیری بتواند سازه مورد نظر را با دقت بالا بسنجد، مفهوم روایی مورد بررسی قرار گرفته است. روایی به این معناست که ابزار اندازه‌گیری تا چه میزان می‌تواند صفت یا ویژگی مورد نظر را به طور دقیق و بدون خطا اندازه‌گیری کند و از محتوای متناسب با آن سازه برخوردار باشد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). قهاری و همکاران (۱۳۸۴) در پژوهش خود که بر روی زنان ایرانی انجام دادند، برای بررسی روایی پرسشنامه همسرآزاری از روش روایی محتوا استفاده کردند و نمره روایی ۰.۸۹ به دست آمد. با توجه به اینکه این مقدار بیشتر از ۰.۷ است، روایی محتوایی پرسشنامه همسرآزاری برای استفاده در جامعه ایرانی مورد تایید قرار می‌گیرد و نشان می‌دهد که گویه‌های پرسشنامه از توانایی لازم برای سنجش ابعاد مختلف همسرآزاری برخوردار هستند.

پایایی:

پایایی یک ابزار اندازه‌گیری بیانگر میزان دقت، ثبات و قابلیت اعتماد نتایج حاصل از آن در دفعات مختلف اجرا و در شرایط مشابه است و نشان می‌دهد که ابزار مورد نظر تا چه اندازه می‌تواند نتایج قابل اتکا و پایدار را ارائه دهد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). قهاری و همکاران (۱۳۸۴) در مطالعه‌ای که با هدف بررسی ویژگی‌های روانسنجی پرسشنامه همسرآزاری بر روی زنان ایرانی انجام دادند، برای تعیین پایایی از ضریب آلفای کرونباخ استفاده کردند و مقدار آن را ۰.۹۱ گزارش نمودند. با توجه به اینکه این مقدار بیشتر از ۰.۷ است، پایایی پرسشنامه مورد تایید قرار می‌گیرد و نشان می‌دهد که این ابزار از همسانی درونی بسیار مطلوبی برخوردار بوده و می‌توان در پژوهش‌های مختلف بر روی نتایج آن اعتماد کرد.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه