پرسشنامه مدیریت دانش محقق ساخته

مشخصات پرسشنامه مدیریت دانش

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه مدیریت دانش

تعریف مفهومی

مدیریت دانش به عنوان یک سازه سازمانی و فرآیندی چندبعدی تعریف می‌شود که به مجموعه فعالیت‌های نظام‌مند برای شناسایی، کسب، توسعه، اشتراک، ذخیره، کاربرد و ارزیابی دانش در سازمان اطلاق می‌گردد و شامل ابعادی نظیر هدف‌گذاری دانش، شناسایی دانش، کسب دانش، توسعه دانش، اشتراک و توزیع دانش، کاربرد دانش، ذخیره و نگهداری دانش و ارزیابی دانش می‌باشد که به سازمان امکان می‌دهد تا از سرمایه‌های فکری خود به‌طور مؤثر استفاده کرده و توان رقابتی خود را افزایش دهد (طراح پرسشنامه، ۱۳۸۸).

تعریف عملیاتی

مدیریت دانش نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۲۴ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در هشت مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه هدف‌های دانش (روشن بودن اهداف، آگاهی از دانش مورد نیاز و هدفمندی در جمع‌آوری داده‌ها) با ۳ گویه: سوالات ۱، ۲، ۳

• مؤلفه شناسایی دانش (توجه به سرمایه‌های فکری، ارتقاء بر اساس شایستگی‌های دانشی و کسب دانش از منابع بیرونی) با ۳ گویه: سوالات ۴، ۵، ۶

• مؤلفه کسب دانش (سرمایه‌گذاری سازمان در برآوردن دانش مورد نیاز، توجه به مهارت و تخصص در استخدام و به‌روزرسانی دانش) با ۳ گویه: سوالات ۷، ۸، ۹

• مؤلفه توسعه دانش (کمک دانش به شناخت سیستم آموزشی، برنامه‌های توسعه منابع انسانی و انتقال دانش از طریق دوره‌های آموزشی) با ۳ گویه: سوالات ۱۰، ۱۱، ۱۲

• مؤلفه اشتراک و توزیع دانش (کانال‌های ارتباطی، توزیع دانش و شبکه‌های ارتباطی مناسب) با ۳ گویه: سوالات ۱۳، ۱۴، ۱۵

• مؤلفه کاربرد دانش (انجام بهینه امور، چیدمان مشاغل مرتبط و نگاه انتقادی به رویه‌های موفق) با ۳ گویه: سوالات ۱۶، ۱۷، ۱۸

• مؤلفه ذخیره و نگهداری دانش (مستندسازی دانش، استفاده از پایگاه داده و فناوری اطلاعات و استفاده از خبرنامه‌ها و کتاب‌های راهنما) با ۳ گویه: سوالات ۱۹، ۲۰، ۲۱

• مؤلفه ارزیابی دانش (توجه به سرمایه‌های فکری، بیان اهداف ارزیابی و وجود روش‌های تجزیه و تحلیل دانش) با ۳ گویه: سوالات ۲۲، ۲۳، ۲۴

روایی و پایایی پرسشنامه مدیریت دانش

روایی:

در حوزه پژوهش‌های مدیریت دانش و سازمانی، روایی محتوا به این مفهوم است که ابزار اندازه‌گیری تا چه میزان توانسته است تمامی ابعاد و مؤلفه‌های سازه مورد نظر را به‌طور جامع و دقیق پوشش دهد و سؤالات آن از نظر متخصصان، از ارتباط، شفافیت و تناسب مفهومی مناسبی با صفت مورد سنجش برخوردار هستند (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). رضایی و همکاران (۱۳۹۹) در پژوهشی که با هدف بررسی ویژگی‌های روانسنجی این مقیاس بر روی جامعه کارکنان سازمان‌های آموزشی ایران انجام دادند، برای تعیین اعتبار محتوا از نظرات متخصصان مدیریت دانش و علوم تربیتی بهره گرفتند که نمره روایی ۰.۸۵ محاسبه گردید. با توجه به اینکه این مقدار بالاتر از معیار قابل قبول ۰.۷ است، می‌توان نتیجه گرفت که پرسشنامه مدیریت دانش محقق‌ساخته از روایی محتوایی مطلوبی در بافت فرهنگی ایران برخوردار بوده و برای استفاده در تحقیقات علمی و ارزیابی‌های سازمانی از اعتبار مناسبی برخوردار است.

پایایی:

در علوم مدیریت و سنجش سازمانی، پایایی معرف میزان دقت، ثبات و همسانی درونی یک ابزار است که نشان می‌دهد نتایج حاصل از پرسشنامه در اجراهای مکرر تا چه حد تکرارپذیر و عاری از خطاهای تصادفی می‌باشند (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). محمدی و همکاران (۱۳۹۸) در پژوهشی که با هدف هنجاریابی این پرسشنامه بر روی جامعه مدیران و کارشناسان سازمان‌های دولتی ایران صورت گرفت، ضریب آلفای کرونباخ معادل ۰.۹۱ را گزارش کردند. با عنایت به اینکه مقدار محاسبه شده به‌طور قابل‌توجهی از آستانه ۰.۷ فراتر رفته است، پایایی و قابلیت اعتماد بالای این ابزار در سنجش مدیریت دانش در ایران مورد تأیید قرار گرفته و استفاده از آن در پژوهش‌های مدیریت دانش، علوم تربیتی و ارزیابی سازمانی توصیه می‌شود.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه