پرسشنامه استاندارد تسهیم دانش و علم جعفری 1393

مشخصات پرسشنامه استاندارد تسهیم دانش

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه استاندارد تسهیم دانش

تعریف مفهومی

تسهیم دانش به عنوان یک سازه سازمانی و رفتاری چندبعدی تعریف می‌شود که به فرآیند تبادل، انتقال و به اشتراک‌گذاری آگاهانه اطلاعات، تجارب، مهارت‌ها و بینش‌های فردی و سازمانی بین اعضای یک سازمان یا بین سازمان‌ها با هدف ارتقای سطح دانش جمعی، بهبود فرآیندها و افزایش اثربخشی عملکردی اطلاق می‌گردد. این سازه نه تنها شامل انتقال دانش صریح و مستند مانند گزارش‌ها و دستورالعمل‌ها می‌شود، بلکه جنبه‌های ضمنی و پنهان دانش نظیر تجارب عملی، توانمندی‌های حل مسئله و فرهنگ سازمانی را نیز دربرمی‌گیرد و ریشه در عواملی چون اعتماد سازمانی، فرهنگ مشارکتی، انگیزه‌های فردی و ساختارهای ارتباطی دارد (جعفری، ۱۳۹۳).

تعریف عملیاتی

تسهیم دانش نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۲۴ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در چهار مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه تعاملات شخصی (شامل تمایل فرد به اشتراک دانش از طریق روابط چهره‌به‌چهره و تعاملات غیررسمی) با ۷ گویه: سوالات ۱، ۲، ۳، ۴، ۵، ۶، ۷

• مؤلفه ارتباطات سازمانی (شامل اشتراک دانش در قالب جلسات رسمی، نشست‌ها و ارائه ایده‌ها در محیط سازمان) با ۴ گویه: سوالات ۸، ۹، ۱۰، ۱۱

• مؤلفه تعامل با جامعه (شامل مبادله دانش با سازمان‌های دیگر، سیاست‌گذاران، ارباب‌رجوع و استفاده از دانش عمومی جامعه) با ۸ گویه: سوالات ۱۲، ۱۳، ۱۴، ۱۵، ۱۶، ۱۷، ۱۸، ۱۹

• مؤلفه همکاری‌های مکتوب (شامل اشتراک دانش از طریق اسناد، گزارش‌ها، کتابچه‌ها و مستندات رسمی) با ۵ گویه: سوالات ۲۰، ۲۱، ۲۲، ۲۳، ۲۴

روایی و پایایی پرسشنامه استاندارد تسهیم دانش

روایی:

در حوزه مطالعات مدیریت دانش و رفتار سازمانی، یکی از شاخص‌های کلیدی برای اطمینان از کیفیت یک ابزار اندازه‌گیری، توانایی آن در سنجش دقیق و جامع مفهوم مورد نظر است که با عنوان اعتبار یا روایت شناخته می‌شود و نشان می‌دهد که آیا یک پرسشنامه به واقع، سازه‌ی مدنظر را با تمام ابعاد و پیچیدگی‌های آن می‌سنجد یا خیر (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). جعفری (۱۳۹۳) در فرآیند ساخت و اعتباریابی این پرسشنامه، به منظور حصول اطمینان از تناسب و غنای محتوایی گویه‌ها، از روش روایی محتوا با بهره‌گیری از نظرات خبرگان و متخصصان حوزه مدیریت دانش و علوم رفتاری استفاده نمود. بر اساس تحلیل‌های صورت گرفته و با در نظر گرفتن شاخص‌های توافق بین خبرگان، مقدار روایی محتوایی این ابزار برابر با ۰.۸۲ به دست آمد که حاکی از هماهنگی و ارتباط قوی هر یک از گویه‌ها با سازه‌ی تسهیم دانش و ابعاد چهارگانه آن است. با توجه به اینکه این مقدار به طور قابل توجهی بالاتر از حداقل معیار پذیرش یعنی ۰.۷ قرار دارد، می‌توان با اطمینان بالا اذعان نمود که پرسشنامه تسهیم دانش از روایی محتوایی مطلوبی برخوردار بوده و استفاده از آن در پژوهش‌های مرتبط با مدیریت دانش و رفتار سازمانی در سازمان‌های ایرانی، از اعتبار علمی لازم برخوردار می‌باشد.

پایایی:

پایایی یا قابلیت اعتماد یک ابزار اندازه‌گیری، بیانگر میزان دقت، ثبات و تکرارپذیری نتایج آن در شرایط مختلف و در طول زمان است و نشان می‌دهد که یک پرسشنامه تا چه حد از خطاهای تصادفی و نوسانات مزاحم در امان بوده و می‌توان بر یافته‌های حاصل از آن برای تصمیم‌گیری‌های سازمانی و پژوهشی اتکا نمود (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). جعفری (۱۳۹۳) به منظور بررسی همسانی درونی و پایایی این پرسشنامه، از روش ضریب آلفای کرونباخ استفاده کرد که نتایج نشان داد مقدار این ضریب برای کل پرسشنامه برابر با ۰.۸۷ بوده است. این مقدار بالا حاکی از همبستگی درونی بسیار خوب و انسجام قوی بین گویه‌های پرسشنامه می‌باشد و نشان می‌دهد که تمامی سوالات به خوبی سازه‌ی تسهیم دانش را اندازه‌گیری می‌کنند. نظر به اینکه این ضریب به مراتب بیشتر از معیار استاندارد ۰.۷ قرار دارد، می‌توان نتیجه گرفت که پرسشنامه تسهیم دانش از پایایی بسیار مطلوب و قابل قبولی برخوردار بوده و نتایج حاصل از آن از اعتمادپذیری و استحکام لازم برای استفاده در پژوهش‌های علمی، ارزیابی‌های سازمانی و طرح‌های بهبود مدیریت دانش برخوردار است.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه