پرسشنامه استاندارد خودآگاهی شیرر و کارور

مشخصات پرسشنامه خودآگاهی

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه خودآگاهی

تعریف مفهومی

خودآگاهی به عنوان یک سازه روانشناختی اساسی و چندبعدی تعریف می‌شود که بیانگر توانایی فرد در توجه به جنبه‌های درونی خود از جمله افکار، احساسات، انگیزه‌ها، نقاط قوت و ضعف شخصیتی و تأثیری است که بر دیگران می‌گذارد و شامل دو مؤلفه اصلی خودآگاهی درونی (توجه به حالات درونی) و خودآگاهی بیرونی (آگاهی از نحوه ارائه خود به دیگران) می‌باشد که نقش اساسی در رشد فردی، تنظیم هیجانی و رفتارهای اجتماعی ایفا می‌کند (شیرر و کارور، ۱۹۸۵).

تعریف عملیاتی

خودآگاهی نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۱۱ گویه این پرسشنامه در طیف پنج درجه‌ای لیکرت کسب می‌کند. این پرسشنامه فاقد مولفه یا خرده‌مقیاس مجزا بوده و نمره کل، معرف میزان خودآگاهی فرد می‌باشد. تمامی گویه‌ها به صورت مستقیم نمره‌دهی می‌شوند و نمره بالاتر، نشان‌دهنده خودآگاهی بیشتر در فرد است. سوالات این پرسشنامه، جنبه‌های مختلفی از قبیل توجه به افکار و احساسات درونی، آگاهی از نقاط قوت و ضعف شخصیتی، نگرانی درباره نحوه ارائه خود به دیگران و تلاش برای شناخت عمیق‌تر خویشتن را مورد سنجش قرار می‌دهند.

روایی و پایایی پرسشنامه خودآگاهی

روایی:

برای اطمینان از اینکه یک ابزار اندازه‌گیری در حوزه روانشناسی شخصیت، دقیقاً سازه خودآگاهی را مورد سنجش قرار می‌دهد، باید مفهوم روایی که بیانگر توانایی ابزار در اندازه‌گیری صفت مورد نظر است، با دقت مورد بررسی قرار گیرد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). در فرآیند اعتباریابی پرسشنامه خودآگاهی شیرر و کارور در ایران، پژوهشگران برای تعیین روایی از روش روایی محتوا استفاده نمودند. با بهره‌گیری از نظرات متخصصان روانشناسی شخصیت و روانشناسی بالینی، شاخص روایی محتوا (CVI) برای این پرسشنامه محاسبه گردید که مقدار آن برابر با ۰.۸۷ گزارش شده است. با توجه به اینکه این مقدار به طور قابل ملاحظه‌ای بالاتر از حد استاندارد ۰.۷ می‌باشد، می‌توان نتیجه گرفت که این پرسشنامه از روایی محتوایی مطلوبی برخوردار بوده و گویه‌های آن، توانایی لازم برای سنجش ابعاد مختلف خودآگاهی از جمله توجه به حالات درونی و آگاهی از نحوه ارائه خود به دیگران را دارا می‌باشند و نتایج آن برای استفاده در پژوهش‌های روانشناسی و علوم رفتاری از اعتبار کافی برخوردار است.

پایایی:

پایایی یک پرسشنامه روانشناختی، بیانگر میزان همسانی درونی، ثبات و دقت نتایجی است که از پاسخ‌دهندگان مختلف در شرایط گوناگون به دست می‌آید و نشان‌دهنده این است که ابزار اندازه‌گیری تا چه میزان از خطاهای تصادفی در فرآیند سنجش مصون بوده است (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). در تحقیق داخلی انجام شده بر روی پرسشنامه خودآگاهی شیرر و کارور، برای تعیین پایایی از روش همسانی درونی با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ استفاده شد. مقدار ضریب آلفای کرونباخ محاسبه شده برای این پرسشنامه برابر با ۰.۸۳ گزارش شده است. این رقم که به طور قابل توجهی بالاتر از حد استاندارد ۰.۷ می‌باشد، نشان‌دهنده پایایی مطلوب پرسشنامه و همسانی درونی خوب میان گویه‌های آن است و این اطمینان را به پژوهشگران و متخصصان حوزه روانشناسی می‌دهد که نتایج حاصل از این ابزار از ثبات و قابلیت اعتماد بالایی برخوردار بوده و می‌توانند با اطمینان کامل از آن در طرح‌های پژوهشی و تشخیصی مرتبط با خودآگاهی استفاده نمایند.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه