پرسشنامه خود ادراکی هارتر 1989

مشخصات پرسشنامه خود ادراکی هارتر

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه خود ادراکی هارتر

تعریف مفهومی

خودادراکی به عنوان یک سازه روانشناختی و شناختی-اجتماعی چندبعدی تعریف می‌شود که به مجموعه باورها، قضاوت‌ها و ارزیابی‌های فرد نسبت به توانایی‌ها، ویژگی‌ها، ارزشمندی و شایستگی‌های خود در حوزه‌های مختلف زندگی از جمله تحصیلی، اجتماعی، ورزشی، ظاهری و رفتاری اطلاق می‌گردد. این سازه نشان‌دهنده تصویر ذهنی فرد از خود و نحوه درک او از جایگاهش در مقایسه با دیگران است که می‌تواند بر عزت نفس، انگیزه، عملکرد و سلامت روان تأثیرات عمیقی بگذارد (هارتر، ۱۹۸۹).

تعریف عملیاتی

خودادراکی نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۴۸ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این پرسشنامه تک عاملی بوده و فاقد زیرمقیاس یا مولفه مجزا است و نمره کل بیانگر میزان خودادراکی مثبت یا منفی فرد در حوزه‌های مختلف زندگی می‌باشد. سوالات پرسشنامه به گونه‌ای طراحی شده‌اند که جنبه‌های مختلف خودادراکی از جمله توانایی تحصیلی، مهارت‌های اجتماعی، شایستگی ورزشی، ظاهر جسمانی و رفتار اخلاقی را پوشش دهند.

روایی و پایایی پرسشنامه خود ادراکی هارتر

روایی:

برای اطمینان از اینکه پرسشنامه خودادراکی هارتر، این سازه اساسی و چندبعدی را با دقت و جامعیت کافی اندازه‌گیری می‌کند، باید مفهوم اعتبار یا روایی ابزار مورد بررسی قرار گیرد. روایی در این پرسشنامه به این معناست که ابزار اندازه‌گیری تا چه حد توانسته است ابعاد مختلف خودادراکی از جمله توانایی تحصیلی، مهارت‌های اجتماعی، شایستگی ورزشی، ظاهر جسمانی و رفتار اخلاقی را به طور کامل و دقیق پوشش دهد و از محتوایی غنی و متناسب با جامعه ایرانی برخوردار باشد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). حسینی و همکاران (۱۳۹۴) در پژوهش خود برای بررسی روایی این پرسشنامه از روش روایی محتوا بهره گرفتند و نمره روایی ۰.۸۸ به دست آمد. با توجه به اینکه این مقدار بالاتر از ۰.۷ است، می‌توان اذعان داشت که روایی محتوایی پرسشنامه خودادراکی برای استفاده در جامعه ایرانی از اعتبار بسیار مطلوبی برخوردار بوده و پژوهشگران حوزه روانشناسی و علوم تربیتی می‌توانند با اطمینان از آن در تحقیقات خود استفاده نمایند.

پایایی:

پایایی یا قابلیت اعتماد یک ابزار روانسنجی مانند پرسشنامه خودادراکی، نشان‌دهنده میزان دقت، ثبات و تکرارپذیری نتایج آن در شرایط مشابه و در دفعات مختلف اندازه‌گیری است. به عبارت دیگر، پایایی به این پرسش پاسخ می‌دهد که آیا ابزار مورد نظر می‌تواند همواره نتایجی قابل اتکا و یکسان در زمینه سنجش خودادراکی افراد ارائه دهد یا خیر (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). هارتر (۱۹۸۹) در مطالعه خود برای بررسی پایایی پرسشنامه خودادراکی از روش ضریب آلفای کرونباخ استفاده کردند و ضریب پایایی ۰.۸۶ به دست آمد. از آنجا که این مقدار از حد استاندارد ۰.۷ بالاتر است، می‌توان نتیجه گرفت که پرسشنامه خودادراکی از همسانی درونی بسیار خوبی برخوردار بوده و نتایج حاصل از آن از قابلیت اعتماد لازم برای کاربردهای پژوهشی و تشخیصی برخوردار می‌باشد.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه