پرسشنامه استاندارد رفتار اخلاقی سوانسون و هیل 1993

مشخصات پرسشنامه رفتار اخلاقی

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه رفتار اخلاقی

تعریف مفهومی

رفتار اخلاقی به عنوان یک سازه روانشناختی و اجتماعی چندبعدی تعریف می‌شود که به مجموعه اعمال، گفتار و کنش‌های فردی اطلاق می‌گردد که بر اساس اصول، ارزش‌ها و هنجارهای اخلاقی پذیرفته شده در جامعه، درست یا نادرست قلمداد می‌شوند و شامل ابعاد مختلفی از جمله صداقت، انصاف، مسئولیت‌پذیری، احترام به دیگران، پایبندی به قوانین و تعهدات اجتماعی است که ریشه در تربیت، فرهنگ، باورهای دینی و تجارب فردی دارد (سوانسون و هیل، ۱۹۹۳).

تعریف عملیاتی

رفتار اخلاقی نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۱۵ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این پرسشنامه فاقد مولفه‌های جداگانه است و نمره کل نشان‌دهنده سطح رفتار اخلاقی فرد می‌باشد. هر گویه به صورت مستقل به جنبه‌ای از رفتار اخلاقی شامل صداقت، انصاف، مسئولیت‌پذیری، احترام به قوانین و تعهدات اجتماعی، همدلی با دیگران و پایبندی به ارزش‌های اخلاقی می‌پردازد و نمره کل از مجموع امتیازات تمام گویه‌ها محاسبه می‌شود.

• پرسشنامه فاقد مولفه می‌باشد و نمره کل نشان‌دهنده سطح رفتار اخلاقی است.

روایی و پایایی پرسشنامه رفتار اخلاقی

روایی:

به منظور اطمینان از کارایی ابزار در سنجش دقیق سازه مورد نظر، مفهوم روایی مورد بررسی قرار گرفته است. روایی به این معناست که ابزار اندازه‌گیری تا چه حد می‌تواند ویژگی یا صفت مورد نظر را بدون خطا و با دقت بالا اندازه‌گیری کند و از محتوای متناسب با آن سازه برخوردار باشد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). حسینی و همکاران (۱۳۹۴) در پژوهش خود که بر روی دانشجویان ایرانی انجام دادند، برای بررسی روایی پرسشنامه رفتار اخلاقی از روش روایی محتوا استفاده کردند و نمره روایی ۰.۸۵ به دست آمد. با توجه به اینکه این مقدار بیشتر از ۰.۷ است، روایی محتوایی پرسشنامه رفتار اخلاقی سوانسون و هیل برای استفاده در جامعه ایرانی مورد تایید قرار می‌گیرد و نشان می‌دهد که گویه‌های پرسشنامه از توانایی لازم برای سنجش ابعاد مختلف رفتار اخلاقی برخوردار هستند.

پایایی:

پایایی یک ابزار اندازه‌گیری نشان‌دهنده میزان دقت، ثبات و قابلیت اعتماد نتایج حاصل از آن در دفعات مختلف اجرا و در شرایط یکسان است و بیانگر این موضوع است که ابزار مورد نظر تا چه اندازه می‌تواند نتایج پایدار و قابل اتکایی را ارائه دهد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). کریمی و همکاران (۱۳۹۶) در مطالعه‌ای که با هدف بررسی ویژگی‌های روانسنجی پرسشنامه رفتار اخلاقی بر روی دانشجویان ایرانی انجام دادند، برای تعیین پایایی از ضریب آلفای کرونباخ استفاده کردند و مقدار آن را ۰.۸۳ گزارش نمودند. با توجه به اینکه این مقدار بیشتر از ۰.۷ است، پایایی پرسشنامه مورد تایید قرار می‌گیرد و نشان می‌دهد که این ابزار از همسانی درونی مطلوبی برخوردار بوده و می‌توان در پژوهش‌های مختلف بر روی نتایج آن اعتماد کرد.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه