پرسشنامه استاندارد سنجش خلاقیت تورنس

مشخصات پرسشنامه استاندارد سنجش خلاقیت تورنس

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه استاندارد سنجش خلاقیت تورنس

تعریف مفهومی

خلاقیت به عنوان یک سازه روانشناختی و شناختی چندبعدی تعریف می‌شود که به توانایی فرد در تولید ایده‌های نو، بدیع و ارزشمند در مواجهه با مسائل و موقعیت‌های مختلف اطلاق می‌گردد و شامل چهار مؤلفه اصلی سیالی (تولید ایده‌های فراوان)، انعطاف‌پذیری (تولید ایده‌های متنوع)، ابتکار (تولید ایده‌های نو و منحصر‌به‌فرد) و بسط با جزئیات (توجه به جزئیات و پردازش عمیق ایده‌ها) می‌باشد که ریشه در عواملی نظیر تفکر واگرا، کنجکاوی، استقلال، ریسک‌پذیری و تخیل دارد (تورنس، ۱۹۷۹).

تعریف عملیاتی

خلاقیت نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۶۰ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در چهار مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه سیالی (قدرت تولید ایده‌ها و جواب‌های فراوان) با ۱۵ گویه: سوالات ۱، ۲، ۳، ۴، ۵، ۶، ۷، ۸، ۹، ۱۰، ۱۱، ۱۲، ۱۳، ۱۴، ۱۵

• مؤلفه انعطاف‌پذیری (توانایی تغییر جهت فکری و تولید ایده‌های متنوع) با ۱۵ گویه: سوالات ۱۶، ۱۷، ۱۸، ۱۹، ۲۰، ۲۱، ۲۲، ۲۳، ۲۴، ۲۵، ۲۶، ۲۷، ۲۸، ۲۹، ۳۰

• مؤلفه ابتکار (توانایی تولید ایده یا محصول نو، بدیع و منحصر‌به‌فرد) با ۱۵ گویه: سوالات ۳۱، ۳۲، ۳۳، ۳۴، ۳۵، ۳۶، ۳۷، ۳۸، ۳۹، ۴۰، ۴۱، ۴۲، ۴۳، ۴۴، ۴۵

• مؤلفه بسط با جزئیات (توانایی توجه به جزئیات و پردازش عمیق ایده‌ها) با ۱۵ گویه: سوالات ۴۶، ۴۷، ۴۸، ۴۹، ۵۰، ۵۱، ۵۲، ۵۳، ۵۴، ۵۵، ۵۶، ۵۷، ۵۸، ۵۹، ۶۰

روایی و پایایی پرسشنامه استاندارد سنجش خلاقیت تورنس

روایی:

اعتبار یک ابزار اندازه‌گیری، نشان‌دهنده میزان توانایی آن در سنجش دقیق و صحیح مفهومی است که برای آن طراحی شده و بیانگر هماهنگی محتوای ابزار با اهداف پژوهش و جامعه هدف می‌باشد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). تورنس (۱۹۷۹) در پژوهش خود به منظور بررسی اعتبار پرسشنامه خلاقیت از روش روایی محتوا با بهره‌گیری از نظرات متخصصان حوزه روانشناسی و سنجش استفاده کرد که نمره روایی ۰.۸۷ را برای این ابزار نشان داد. با توجه به اینکه این مقدار به طور قابل ملاحظه‌ای بالاتر از ۰.۷ می‌باشد، می‌توان نتیجه گرفت که روایی محتوایی پرسشنامه خلاقیت تورنس برای استفاده در پژوهش‌های مرتبط با روانشناسی شناختی، آموزش و پرورش و سنجش استعدادها در ایران، از اعتبار مطلوبی برخوردار است.

پایایی:

پایایی یک آزمون، مبین میزان دقت، ثبات و همسانی درونی نتایج حاصل از آن است و مشخص می‌کند که آیا می‌توان در شرایط مشابه، به تکرارپذیری و قابلیت اعتماد نتایج اطمینان داشت یا خیر (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). تورنس (۱۹۷۹) در پژوهش خود به منظور بررسی پایایی پرسشنامه خلاقیت از ضریب آلفای کرونباخ استفاده کرد که ضریب ۰.۹۰ را برای کل پرسشنامه گزارش نمود. این مقدار که بسیار بالاتر از سطح استاندارد ۰.۷ است، نشان‌دهنده پایایی عالی و همسانی درونی بسیار خوب این ابزار در سنجش خلاقیت بوده و امکان استفاده از آن را در پژوهش‌های معتبر حوزه روانشناسی و آموزش فراهم می‌آورد.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه